Commentaar

Aanschaf onderzeeërs mag geen nieuw trauma worden

Het parlement moet leren van de Walrus-affaire en het JSF-trauma als defensie nieuwe onderzeeërs aanschaft.

De onderzeeboot Hr.Ms. Bruinvis van de Nederlandse Marine. Beeld anp
De onderzeeboot Hr.Ms. Bruinvis van de Nederlandse Marine.Beeld anp

Nederland heeft geen gelukkige hand in het aanschaffen van militair materieel. De aanschaf van twee onderzeeërs van de Walrusklasse werd in 1978 begroot op 445 miljoen gulden, maar de rekening liep op tot 940 miljoen gulden in 1985. De Tweede Kamer was door de Admiraliteitsraad bewust onwetend gehouden. Na een vernietigend rapport van de Algemene Rekenkamer werd de top van de marine vervangen.

De onderzeeboten van de Walrusklasse zijn inmiddels aan vervanging toe, oordeelt het ministerie van Defensie. Op 16 maart houdt de Tweede Kamer een hoorzitting over de aanschaf van vier nieuwe onderzeeërs. Die zouden 2,5 miljard euro kosten, maar - wordt er nu al bij gezegd - het kan ook 4 miljard worden.

Vandaar dat vergelijking met de traumatische gang van zaken rond de aanschaf van de Joint Strike Fighter, het jachtvliegtuig dat de F-16 moet vervangen, zich opdringt. De luchtmacht had indertijd een absolute voorkeur voor het Amerikaanse gevechtstoestel boven Franse en Zweedse alternatieven. Naast het militaire argument werden niet-militaire overwegingen in de strijd geworpen; zo zou de JSF hoogwaardige werkgelegenheid voor Nederlandse bedrijven met zich meebrengen.

Naarmate de tijd voortschreed, werd de JSF duurder, zwaarder en als een kerstboom volgehangen met de nieuwste snufjes. Omdat Nederland een uitgavenplafond heeft vastgesteld van 4,5 miljard, wordt het aantal toestellen dat kan worden aangeschaft elk jaar minder. Met als gevaar dat de Nederlandse luchtmacht binnen afzienbare tijd in NAVO-verband geen deuk meer in een pakje boter kan slaan.

Dat kan beter. Zeker nu we nog aan het begin van de besluitvorming staan. Investeringen in militair materieel zijn per definitie langetermijnkwesties die een grote kennis van zaken veronderstellen. De Tweede Kamer moet dan ook onafhankelijke expertise inhuren, zodat zij weerwerk kan bieden aan de mooie praatjes die marine-officieren, scheepsbouwers en andere belanghebbenden zullen afsteken.

Eventuele vervanging van de Walrusboten moet plaatsvinden op militair-strategische gronden (en dus niet om Nederlandse bedrijven aan opdrachten te helpen). En de beste boten zijn niet per definitie de duurste.

Wordt dit het JSF-debacle van de marine?

Zeker 2,5 miljard euro wil Defensie steken in de aanschaf van vier nieuwe onderzeeërs. Het is een plan waar stilletjes aan wordt gewerkt, maar onomstreden is het niet. 'Met vliegtuigen en drones ben je veel mobieler en goedkoper uit.' Lees hier een reconstructie (+).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden