'Aanrandingen Keulen misbruikt voor racisme'

De aanrandingen in de oudjaarsnacht in Keulen worden 'misbruikt voor populistische en racistische propaganda'. De strijd tegen seksueel geweld heeft 'de hoogste prioriteit', maar mag niet slechts serieus worden genomen wanneer niet-Duitsers de daders zijn en blanke vrouwen het slachtoffer.

Een groep van 22 Duitse feministen schrijft dit in een verklaring, mede ondertekend door ruim 900 Duitse politici, academici, auteurs en andere prominenten. Onder hen Manuela Schwesig, SPD-minister van Familiezaken in de regering-Merkel, en vicevoorzitter van de Bondsdag Claudia Roth (Groenen). Er zijn ook buitenlandse ondertekenaars, zoals de Amerikaanse activiste Angela Davis en de Britse feministische auteur Laurie Penny.

'Tegen geseksualiseerd geweld en racisme. Altijd. Overal', is de oproep van de maandag gelanceerde website aus-nahmslos.org ('zonder uitzondering'). De hashtag #ausnahmslos op Twitter was 's middags in Duitsland meteen al trending topic no. 1, nog boven David Bowie.

Gemengde gevoelens hebben de Duitse feministen bij alle aandacht voor seksueel geweld tegen vrouwen sinds de excessen in Keulen en andere steden. 'Als de aandacht blijvend is, is dat winst', zegt Kristina Lunz, een van de opstellers van de verklaring. 'Maar wat wij zien, is dat de kwestie wordt misbruikt door mensen met een racistische agenda.'

Verdeeldheid

Het is hoogst belangrijk dat er wordt gesproken over geweld tegen vrouwen, aldus de opstellers, 'ook in zaken die minder aandacht van de media krijgen en waarin de daders voor het merendeel blank zijn'. Nu wordt het feminisme 'misbruikt door rechtse populisten die het niet te doen is om het welzijn van de slachtoffers'.

Overigens doet zich in Zweden de gespiegelde situatie voor: daar is om politieke redenen juist gezwegen over aanrandingen door Afghaanse jongens. Een 'grof schandaal', noemt Lunz dat. 'Als de berichten uit Zweden kloppen, is ook dát politieke exploitatie van vrouwenrechten. Het is niet te verteren dat de daders van geseksualiseerd geweld hun straf ontlopen.'

In het Duitse feminisme heerst na 'Keulen' verdeeldheid. Terwijl Emma-hoofdredacteur Alice Schwarzer van leer trekt tegen de 'valse tolerantie' jegens een vrouwonvriendelijke godsdienst, zeggen feministen als Lunz dat de afkomst van de daders in Keulen niet ter zake doet. Blanke Duitse mannen maken zich, zo voeren ze aan, net zo goed schuldig aan seksuele intimidatie.

De actievoersters roeren al jarenlang de trom over het seksueel lastigvallen van vrouwen, maar werden volgens hen nooit serieus genomen. Op z'n best was er onverschilligheid. Pas nu 'de asielzoekers' of 'mannen uit Noord-Afrika' als schuldigen kunnen worden aangewezen, ontstaat er veel ophef.

'Feministen zijn lange tijd belachelijk gemaakt', zegt Lunz, oprichtster van Stopbildsexism, een site die het dagelijks seksisme in de massakrant Bild volgt. 'Het belagen van vrouwen is alomtegenwoordig, maar het interesseerde nooit iemand.' Typische reacties waren 'Jongens blijven jongens', of 'Overdrijf niet zo', of 'Beschouw het als compliment'.

Lunz' medestandster Anne Wizorek begon in 2013 het twitteraccount @Aufschreien, waarop alledaags seksisme en geweld tegen vrouwen wordt gesignaleerd. 'Verkrachtingscultuur', noemt ze het in een artikel in de Duitse Vice. Dat is niet iets exclusief Noord-Afrikaans: die cultuur is volgens haar sinds lang een - getolereerd - onderdeel van de Duitse samenleving.

Oktoberfest

Wizorek wijst net als Lunz op het Oktoberfest in München, waar volgens hen jaarlijks gemiddeld tien vrouwen in fonteinen van bier worden belaagd door beschonken Duitse mannen. Als 'niet-officiële aantal' slachtoffers wordt (zonder bronvermelding) 200 genoemd. 'De korte weg naar het toilet is je reinste spitsroeden lopen', schrijft Wizorek. 'Zeg je er iets van, dan word je uitgemaakt voor slet.'

Daarover is echter nooit debat; wel over Keulen. 'Absoluut hypocriet', zegt Lunz. 'We zijn compleet geschokt door wat er in Keulen is gebeurd. De slachtoffers moeten alle nodige zorg krijgen en hopelijk worden de daders bestraft. Maar het problematische is dat pas nu naar vrouwen wordt geluisterd. Waarom? Omdat de daders waarschijnlijk uit Noord-Afrika komen. Mensen die ons steeds hebben bespot, roepen nu dat vrouwen beschermd moeten worden.'

Het debat onder Duitse feministen krijgt soms een vileine toon. Vrouwenrechten mogen niet 'worden geïnstrumentaliseerd voor racisme', schrijft Wizorek, 'of dat nu uit nieuw-rechtse hoek komt, of uit feministische kring (looking at you, Alice Schwarzer)'.

Taferelen tijdens het Oktoberfest in München, Duitsland. Beeld Daniël Rosenthal

Deze grand lady van het Duitse feminisme schreef op de website van haar tijdschrift Emma dat migranten 'ervan dromen helden te zijn zoals hun broeders in de burgeroorlogen in het Midden-Oosten - en nu voeren ze oorlog midden in Europa'. Uit naam van de godsdienstvrijheid zijn hier 'parallelle werelden' ontstaan, met een 'gewelddadig patriarchaat' binnen families.

Schwarzer (73) waarschuwt al meer dan vijftien jaar voor de politieke islam en voor de gevolgen die de opmars daarvan ook in Europa heeft voor de positie van vrouwen. In 2002 publiceerde ze Die Gotteskrieger und die falsche Toleranz. Zij bepleit een hoofddoekverbod in het onderwijs. De sluier ziet zij als 'de vlag van de islamitische kruisvaarders', oftewel 'de fascisten van de 21ste eeuw'.

Op de website van Emma wordt verslag gedaan van de demonstratie van ongeveer duizend vrouwen (en enkele mannen) afgelopen zaterdag op het plein in Keulen waar eerder de aanrandingen plaatsvonden. Naast leuzen tegen seksueel geweld in het algemeen klonk ook daar het besef door dat seksuele intimidatie niet is voorbehouden aan Arabische mannen. 'Nee tegen geweld tegen vrouwen, of het nu in Keulen gebeurt, in huis of op het Oktoberfest', aldus een spandoek op een door Emma afgedrukte foto.

Alice Schwarzer. Beeld reuters

De Keulse CDU-bestuurster Christine Kronenberg zegt tegen het blad dat ook de reclameborden voor bordelen in de stad weg moeten. 'Klopt, ook dat is seksueel geweld', aldus Emma. 'Daar kunnen mannen voor een paar centen legaal doen, wat ze op het plein illegaal hebben gedaan. 'Honderd meisjes in één nacht', staat bijvoorbeeld op de reclameborden. Dat had heel goed het motto van de daders van oudejaarsnacht kunnen zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden