Aanranders van de Haagse distantie

Eind dit jaar stopt het dagelijkse tv-programma PowNews. De nieuwsrubriek krijgt een wekelijkse frequentie. Wat heeft de roze plopkap aan het Binnenhof teweeggebracht?

Zomaar een tafereeltje bij de zaal van de Tweede Kamer: 'Meneer Wilders, weet u hoe de oudste dochter van Willem-Alexander heet?' 'Eeh, is dat niet Amelia', zegt Wilders, toch even in verlegenheid gebracht.


De verslaggever: 'Ja hallo, u heet toch ook niet meneer Wolders.'


Dat is PowNews in vorm: vreemde vraag, zonder aanzien des persoons. En een nog vreemder antwoord.


'Meneer Rutte, nog geneukt de laatste tijd?' Dat is ook PowNews, maar dan in z'n meest barbaarse gedaante.


Tussen die twee uitersten laveert elke dag de roze plopkap op het Binnenhof. Soms scherp, soms bruut. Altijd irritant. Vaak met bloedsporen op het tapijt.


Ieder mens heeft een persoonlijke ruimte om zich heen, een gebied dat je voor jezelf wilt houden. De omvang van dat gebied wisselt. Op een verlaten strand is die zone groter dan in een volle tram. Ook per beroepsgroep zijn er verschillen: die van een boswachter is groter dan die van een wijkverpleegster.


Politici hebben een heel kleine persoonlijke ruimte. Ze worden geacht hun hele ziel en zaligheid in te zetten. Persoonlijkheid, thuissituatie, humeur, hebbelijkheden - alles hoort erbij en kan becommentarieerd worden, ook in de media. Op het Binnenhof staan de deuren open, iedereen kan iedereen aanspreken. Te midden van al die toegankelijkheid willen politici dat laatste dunne vliesje graag in stand houden.

Knoflooksaus

PowNews heeft dat bastion de afgelopen vier jaar met alle geweld bestormd. Rutger Castricum, Jan Roos en de andere reporters, ze wilden die persoonlijke ruimtes aan stukken scheuren. Letterlijk, door zo dicht bij de ander te gaan staan dat die kan ruiken dat je net knoflooksaus hebt gegeten, en daarna geen mintsnoepje hebt genomen. Door met je schoenen óp de schoenen van de ander te gaan staan, zodat die geen kant op kan. Door met draaiende camera op de ander af te lopen, zodat weigeren gezichtsverlies betekent. Helemaal nieuw was die benadering niet. Wouke van Scherrenburg achtervolgde minister Hirsch Ballin twintig jaar geleden al tot op het herentoilet. Katja Schuurman en Bridget Maasland van Lijst 0 kusten met premier Balkenende.


Is PowNews eenmaal in die ruimte doorgedrongen, dan gaat het ontregelen verder. Vragen worden als blinde projectielen afgevuurd. Merkwaardige zijpaden als borstomvang (bij Fleur Agema) of spraakgebrek (bij Lutz Jacobi) worden bewandeld. De microfoon kan worden weggehaald voordat iemand zelfs maar aan zijn antwoord begonnen is. 'Heel gemeen ja, het gaat om de macht', zegt verslaggever Jan Roos. 'Rutger is in het gewone leven ook een vervelende vent, en ik een klootzak. Anders kun je zo'n rol geen vier jaar volhouden.'


De politicus die zich door dat alles heen slaat, kan zich 's avonds desondanks als sukkel terugzien. Omdat PowNews besloot dat het toch aardiger was alleen die 3 seconden stilte uit te zenden voor het antwoord kwam. 'Intimideren', 'uit balans halen', zo noemt PowNews zelf die methode.


Heel naar allemaal. Onfatsoenlijk misschien ook. Wat heeft PowNews eigenlijk te zoeken in die persoonlijke ruimte? Waarom moeten we alles weten van het seksleven van de politicus, van de eieren die hij met Pasen gaat beschilderen, van z'n afkeer van het Duits of z'n vakantiebestemming?


Daar wordt verschillend over gedacht. Politici waren onvoorbereid toen PowNews vier jaar geleden het Binnenhof binnenviel. Hier hielp geen mediatraining. 'Ik begon met te zeggen dat ik hen van de zender wilde', herinnert zich SGP-er Elbert Dijkgraaf, sindsdien uitgegroeid tot een van de favorieten van het programma. Nog steeds heeft hij een dubbel gevoel over de rubriek. 'Gaan ze grenzen over op seksueel terrein, in hun taalgebruik of door te schofferen, dan ben ik weg. Die afspraak heb ik gemaakt. Tegelijk zetten ze ook dingen op de kaart.'


Sindsdien is de gewenning ingetreden. Politici bleken bereid heel ver met PowNews mee te gaan. 'Ze laten de mens achter de politicus zien, dat is niet verkeerd', vindt PvdA-er Lutz Jacobi, ook een van de usual suspects. 'Politici doen graag deftig. PowNews haalt iets van jezelf naar boven.' In Den Haag groeide geleidelijk het besef dat je via PowNews een deel van je achterban kunt bereiken. 'Ik zit veel in de trein', zegt de Friezin Jacobi. 'Ik ken u van PowNews, hoor ik dan vaak van jongeren.' Ook Dijkgraaf wordt op zijn optredens in het programma aangesproken. 'Het zijn toch vijfhonderdduizend kijkers. Daar moet de publieke omroep straks een alternatief voor zoeken.'


De 'klassieke' media zijn min of meer schouderophalend aan het fenomeen voorbijgegaan. PowNews heeft geen school gemaakt, al treedt een van de Jakhalzen weleens in hun voetsporen. PowNews hoort er niet echt bij, zoveel is zeker. En wil er ook niet bijhoren: de verslaggevers komen niet in sociëteit Nieuwspoort, eten niet in het Kamerrestaurant, doen niet mee aan het gezelschapsspel dat de Haagse politiek kan zijn. Toch wordt hun berichtgeving serieus genomen. De roze plopkap duikt vaak op in de zapservice van Pauw & Witteman. Pow-items over de Russische diplomaat Borodin, ambassademedewerkers met losse handjes of frauderende PvdA-wethouders halen de andere media.


Op Annemarie Jorritsma na, die de roze plopkap consequent negeert, vindt inmiddels iedere politicus dat PowNews er gewoon bij hoort. Voor een rubriek die vooral wil ontregelen, is het dan hoog tijd om naar wat anders op zoek te gaan.

Favoriete 'slachtoffers' van PowNews, volgens verslaggever Jan Roos

ELBERT DIJKGRAAF (SGP)


'Een SGP'er die erudiet is, veel weet en dan ook nog veel humor heeft. Die combinatie verwacht je niet. Dat is goud waard.'


MARTIN BOSMA (PVV)


'Je komt er zelden een tegen die zo politiek acorrect is. Turkse accenten, negeraccenten - hij doet het allemaal en voor de draaiende camera. Het maakt hem geen moer uit. Smullen toch.'


LUTZ JACOBI (PVDA)


'Mijn Friese tweelingzus, zeg ik wel eens. Door haar mimiek, maar ook haar manier van praten. Ze is hartstikke echt, anders ging ze wel op spraakles, want ze klinkt als een kapotte koffiemachine.'


HARRY VAN BOMMEL (SP)


'Niet omdat hij grappig is. Maar vooral omdat hij over het buitenland praat zoals wij er bij PowNews tegenaan kijken: laten ze het daar over de grens vooral zelf oplossen.'


MARK VERHEYEN (VVD)


'Dat is een soort hyperactieve nicht. En een heel dankbaar slachtoffer. Hij is euroscepticus, maar moet namens de VVD toch steun voor Europa uitdragen. Kun je hem heerlijk elke dag naar vragen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden