Aanpak van veelplegers gekraakt

Bij de politie heerst een richtingenstrijd over het fenomeen veelplegers; de betrekkelijk kleine groep criminelen die zich op grote schaal schuldig maakt aan vooral diefstal, inbraak en straatroof....

Van onze verslaggever Weert Schenk

Strenger straffen zal de veelvoorkomende criminaliteit minder doen afnemen dan de korpschefs suggereren, stellen de onderzoekers. Voor de politiebazen is dit slecht nieuws. Voor hen dringt de straffe aanpak van de veelplegers, ook al omdat het kabinet van de korpsen betere prestaties eist en hogere oplossingspercentages.

De veelplegers, veelal verslaafden of psychiatrische patiënten, staan ook bekend als draaideurcriminelen. Ze worden herhaaldelijk opgepakt en zetten na een meestal korte celstraf de criminele loopbaan gewoon voort. De korpschefs menen dat deze daders verantwoordelijk zijn voor 60 procent van de veelvoorkomende criminaliteit.

De onderzoekers Martin Grapendaal en Willy van Tilburg van de NRI, een onderdeel van het Korps Landelijke Politiediensten, bestrijden dit. Er zijn, zegt Grapendaal, geen concrete aanwijzingen dat veelplegers meer op hun geweten hebben dan 20 procent van de geregistreerde criminaliteit.

Hier botst de wetenschap met de praktijk. Woordvoerder Cees den Bakker van de Raad van Hoofdcommissarissen stoort zich aan de starre benadering van de politieonderzoekers. 'Ik heb geen wetenschap nodig om te weten wat ik weet. Wij staan met de poten in de blubber.'

De korpschefs zeggen dat de veelpleger meestal een proces-verbaal krijgt voor enkele misdrijven, terwijl vrijwel zeker is dat hij ook andere delicten heeft gepleegd. Zonder overtuigend bewijs komen de hoofdcommissarissen zo op het geschatte oplossingspercentage van 60 procent.

Hoofdcommissaris Jelle Kuiper van het regiokorps Amsterdam-Amstelland noemde eerder het voorbeeld van een junk die wekelijks rond de twintig inbraken in huizen pleegt om zijn drugs te kunnen betalen: dat zijn tweeduizend inbraken per jaar. Volgens hem zijn er zo talloze voorbeelden. Hij denkt dat Amsterdam in een oase van veiligheid verandert als de zesduizend veelplegers tot een ander gedrag worden gebracht.

Onderzoeker Grapendaal noemt het niet handig van de korpschefs om te speculeren met cijfers die niet hard zijn. 'Het gevoel is geen sterke raadgever bij het bepalen van het beleid', zegt hij. De wetenschapper is evenmin onder de indruk van het argument dat de politieagent weet wat er op straat gebeurt.

Volgens Grapendaal heeft een veelpleger een grotere kans tegen de lamp te lopen dan iemand die eenmaal iets steelt. 'De politie zal sneller de bekende opzoeken. Dat betekent dat het aandeel van de veelpleger in de criminaliteit vrij volledig wordt geregistreerd.' Hij geeft evenwel toe dat vaak niet alle opgebiechte delicten in het proces-verbaal staan.

Grapendaal erkent ook dat het efficiënt is om de veelplegers hard aan te pakken en langer in de gevangenis te zetten. 'Maar daarmee ben je er niet. De groep draaideurcriminelen is de afgelopen jaren stabiel 10 procent van het aantal verdachten. Het gaat echter niet om steeds dezelfde personen. In vijf jaar telden we 47 duizend verschillende mensen. Jaarlijks komen er nieuwe veelplegers bij en vallen er anderen af. Met één grote slag los je het probleem dus niet op. Jaar na jaar moet je de veelplegers eruit halen.'

Woordvoerder Den Bakker van de Raad van Hoofdcommissarissen wil deze redenering niet volgen. 'Natuurlijk komen er steeds nieuwe veelplegers bij. Maar het gaat er bij mij niet in dat er voor iedere veelpleger die we van straat halen een andere klaar staat om diens plaats in te nemen. De criminaliteit neemt zeker af. Want behalve oppakken en opsluiten, willen we ook preventieve maatregelen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden