Aanleg wegen en dorpen eist 'verschrikkelijke tol' van wilde dieren in de tropen

De aanleg van wegen die natuurgebieden ontsluiten en zo toegankelijk maken voor jagers en stropers is funest voor de wildstand in de tropen. Dat blijkt uit een overzichtsstudie waarmee de effecten van legale en illegale jacht in Azië, Afrika en Midden- en Zuid-Amerika in kaart zijn gebracht.

Beeld anp

Wetenschappers van onder meer de Radboud Universiteit, de Wageningen Universiteit en de Universiteit Utrecht ontdekten dat populaties van zoogdieren die voor jagers bereikbaar zijn gemiddeld met 83 procent in omvang zijn afgenomen ten opzichte van populaties in gebieden waar niet wordt gejaagd. Voor vogels bedraagt de afname gemiddeld 58 procent.

Als gevolg van de uitbreiding van infrastructuur krimpen de gebieden waar niet wordt gejaagd in hoog tempo. In de tropen worden 'lege en half-lege ecosystemen' steeds gewoner, concluderen de wetenschappers in Science. Zoogdieren zijn vooral slachtoffer in een straal van 40 kilometer rond wegen en dorpen. Voor vogels geldt een gevaarlijke straal van 7 kilometer.

De onderzoekers onder leiding van Ana Benitez Lopez van de Radboud Universiteit bekeken meer dan 170 studies over de effecten van de jacht op 254 soorten zoogdieren en 97 vogelsoorten. Jacht en stroperij laten de diepste sporen na op plaatsen waar goede verbindingen zijn met grotere steden, waar wild kan worden verhandeld. Jacht voor de handel heeft grotere invloed op de wildstand dan jacht voor eigen gebruik. In de directe omgeving van dorpen en steden zijn grote dieren vaak verdwenen. Ook in beschermde natuurreservaten zijn de beesten niet veilig.

Deprimerende studie

Kleinere dieren, waaronder vogels, hebben minder last van de jacht dan grote beesten. Voor grote zoogdieren trekken jagers dieper het bos in dan voor kleine. Op chimpansees, gorilla's en gordeldieren wordt gejaagd voor hun vlees en voor de handel. Roofdieren als luipaarden en jaguars wordt vaak doelwit omdat ze worden gezien als jachttrofee of als een gevaar voor het vee.

Een even interessante als deprimerende studie, reageert Ralph Buij, onderzoeker bij kennisinstituut Alterra in Wageningen. 'Het is voor het eerst dat op basis van een groot aantal lokale studies een globaal overzicht wordt gegeven van de gevolgen van de jacht in de tropen. Bossen die er op satellietbeelden nog prima uitzien, blijken bijna leeg te zijn. De gebieden waar niet wordt gejaagd krimpen snel door de aanleg van miljoenen kilometers wegen. Je kunt op grond van deze studie voorspellen wat daar gaat gebeuren.'

Bos aangetast

De effecten van de jacht gaan verder dan alleen het verlies aan dieren: door het verdwijnen van dieren die zaden verspreiden, zoals olifanten, apen en vogels, wordt ook de structuur van het bos aangetast, aldus Buij, die niet betrokken is bij het onderzoek. De verspreiding van boom- en plantensoorten wordt minder zonder deze dieren.

Deze gezaghebbende studie bevestigt dat stroperij en jacht ernstige schade toebrengen aan de natuur, zegt onderzoeker Bill Laurance van de James Cook Universiteit in Australië. Het onderzoek bevestigt wat hij vreesde: dat de wereldwijde 'tsunami' van wegenaanleg een 'verschrikkelijke' tol eist van de wildstand. Laurance wijst erop dat jagers en stropers met steeds modernere, automatische wapens op pad gaan. Dieren worden niet alleen gedood, maar raken ook vaak ernstig gewond. 'We moeten voorkomen dat wegen doordringen in de laatste ongerepte plekken op aarde.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden