Reportage Rechtszaak tegen deliveroo

Aanklacht tegen machtige multinational Deliveroo is ook een politieke kwestie

Sytze Ferwerda stond op de loonlijst bij maaltijdbezorgdienst Deliveroo. Totdat het bedrijf besloot dat bezorgers voortaan eigen baas waren. Ferwerda wil geen zzp’er zijn en stapte naar de rechter.

Fietskoerier Sytse Ferwerda en een collega van foodora voor de rechtbank. Beeld Waldthausen Marlena

Is maaltijdbezorgdienst Deliveroo een werkgever of opdrachtgever? Die vraag staat woensdag centraal in de Amsterdamse rechtbank. Het eerste, zegt bezorger Sytze Ferwerda, die zijn dienstverband moest inruilen voor het zzp-schap. Het laatste, stelt Deliveroo, en ondernemer Ferwerda is daarvan zelf het bewijs.

Zijn aanklacht tegen de machtige multinational (actief in twaalf landen, in totaal 35 duizend bezorgers) luidt: dit is schijnzelfstandigheid. De eis: herstel van het dienstverband. Over zijn schouder kijken de politiek en bedrijven als Uber (taxi), Helpling (schoonmakers) en Foodora (ook voedselbezorgers) mee. De inzet is de toekomst van de platformeconomie.

Het Amerikaanse Deliveroo, opgericht in 2013, deed in 2015 zijn intrede in Nederland. De bezorgdienst was toen nog een volwaardig werkgever die zijn werknemers als bezorgers aan restaurants aanbood. De pizzabakker hoefde niet langer zelf zijn koeriers in te huren, Deliveroo regelde de bezorging via een eenvoudige app.

Eind vorig jaar ging het businessmodel op de schop: het bedrijf deed de werkgeverspet af en zette de opdrachtgeverspet op. Wie voor Deliveroo wilde blijven werken, moest zich als ondernemer aanmelden bij de Kamer van Koophandel.

Dat was tegen het zere been van Ferwerda – 20, volle baard, warme lach – die tot dan toe met veel plezier maaltijden had bezorgd. Hij zou hetzelfde werk moeten gaan doen voor hetzelfde bedrijf, maar dan zonder vakantiegeld, pensioenopbouw en goede verzekeringen. Toch schreef hij zich in bij de KvK en won informatie in bij een advocaat. Dit onrecht wilde hij bestrijden.

Ferwerda is een ideaal boegbeeld voor een linkse partij naarstig op zoek naar nieuw elan. Kamerlid Gijs van Dijk (voorheen FNV-bestuurder) organiseerde een crowdfund-actie en collecteerde zevenduizend euro bij elkaar voor Ferwerda’s rechtszaak.

De koerier had geen keuze toen hij eind vorig jaar de overstap maakte, stelt zijn advocaat Bas van Dis. ‘Er was sprake van een situatie van maatschappelijke en economische ongelijkheid.’ Ferwerda was van Deliveroo afhankelijk voor zijn inkomen. De contractvorm is gewijzigd, maar de relatie met het bedrijf niet, betoogt de advocaat.

Ferwerda werkt nog steeds voor één opdrachtgever die hem instrueert hoe hij moet werken, hem zijn werkspullen verschaft, via een app het werk verdeelt en controleert waar de koeriers zijn. De bezorger kan in theorie afwijken van de voorgestelde route, maar de maaltijd moet wel zo snel mogelijk afgeleverd. ‘Deliveroo heeft de werkgeversfunctie geautomatiseerd.’ En achteraf schrijft niet Ferwerda een factuur uit, maar stuurt Deliveroo een rekening aan zichzelf. Bovendien bepaalt het bedrijf de tarieven.

Nee, reageert advocaat Maartje Govaert, Deliveroo instrueert niet, Deliveroo faciliteert. Zij schetst een bedrijf dat een service biedt waar restaurants, hongerige consumenten en jonge mensen met een hang naar flexibel werk van profiteren. ‘Het merendeel van de bezorgers werkt minder dan 10 uur per week.’ De Belastingdienst kwalificeert dit als ‘hobbyachtige bezigheden’, stelt ze. Juist de verplichtingen van het dienstverband zaten veel bezorgers dwars: elke week moest een minimum aantal uren worden gewerkt, bijbeunen bij een concurrent kon niet en opdrachten weigeren evenmin.

Sinds de koeriers zelfstandig zijn, benutten zij volop hun nieuwe vrijheid, zegt Govaert. Ferwerda is daar zelf een goed voorbeeld van: van de 403 gereserveerde ‘sessies’ zegde hij er 259 weer af. Hij weigerde opdrachten en logde meermaals niet in tijdens gereserveerde werksessies. ‘Dit is zijn goed recht als opdrachtnemer. Was hij nog in dienst geweest, dan was hij al lang op staande voet ontslagen.’

De rechter informeert naar de details van het werk – hoe werken de timeslots en het algoritme genaamd Frank? – en schetst hardop het dilemma waar zij voor staat: ‘Dit is ook een politieke kwestie.’ Het debat over zzp en platformwerk wordt in de Tweede Kamer volop gevoerd. Minister Koolmees van Sociale Zaken verwees vorige week in een Kamerbrief naar deze rechtszaak. Oordeelt de rechter over de specifieke situatie van Ferwerda of trekt ze de grenzen voor alle platformbedrijven?

Deze zaak gaat enkel over Ferwerda, zegt de advocaat van Deliveroo. Maar de student hoopt namens meer mensen te spreken. Deliveroo ziet kennelijk alleen maar ‘perfecte bezorgers’, stuk voor stuk multi-appende flex-zzp’ers, maar hij kent vooral riders zoals hij zelf die graag de zekerheid van een dienstverband zouden hebben. ‘Mensen willen gewoon een plek hebben waar ze kunnen werken’.

De rechter doet over vier weken uitspraak. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.