Aanhangers Karadzic worden belaagd in Banja Luka

Een jongeman voert een woeste Indianendans uit op wat voor de inwoners van de Servische Republiek het symbool is geworden van de alomtegenwoordige corruptie - een glanzend zwarte limousine uit het bolwerk van Radovan Karadzic....

BART RIJS

Van onze correspondent

Bart Rijs

BANJA LUKA

Zo'n honderd aanhangers van president Biljana Plavsic dreigen het hotel te bestormen dat dient als hoofdkwartier van Karadzic' rechterhand Momicilo Krajisnik. 'We geven Biljana niet op', scanderen ze. 'Ga terug naar het bos' In het hotel heerst chaos: de lijfwachten van Krajisnik rennen heen en weer en zwaaien met hun mitrailleurs, hun ogen brandend van het traangas uit een granaat die de demonstranten naar binnen hebben gesmeten. Hun chef beveelt: 'Vlug, de ingang.'

Met gillende sirenes waren Krajisnik en zijn escorte van ministers en tientallen lijfwachten in de nacht van zondag op maandag de grootste stad van de Servische Republiek in Bosnië binnengereden. Het zou de voorhoede zijn van duizenden Karadzic-supporters die uit alle delen van het land met bussen op weg waren naar Banja Luka voor de demonstratie 'voor het behoud van een ongedeelde Republika Srpska'. Op een plein in het hart van háár stad zouden ze die Plavsic wel eens laten zien wie er de baas was.

Maar de politie van Biljana Plavsic heeft de demonstratie verboden vanwege 'het gevaar voor massale verstoring van de openbare orde'. Het presidentiële paleis wordt bewaakt door extra militaire politie en vier pantserwagens van het Servische leger. Terwijl Plavsic onder het toeziend oog van de Servisch-orthodoxe patriarch voor het eerst in twee maanden met Krajsinik onderhandelt worden op alle toegangswegen naar Banja Luka checkpoints opgezet.

Als de nacht valt laten zo'n zeshonderd Karadzic-supporters, gewapend met Servische vlaggen, plakaten met het gezicht van hun leider en flessen pruimenjenever op dertig kilometer van de stad hun bussen achter, breken na een kort handgemeen door het politiecordon en gaan te voet verder.

Britse soldaten van de Navo-Stabilisatiemacht zijn met zwaar materieel uitgerukt. Verscholen achter de maïsvelden langs de weg naar de stad staan pantserwagens opgesteld hoog in de lucht hangen helikopters. Alleen een drietal monsterlijke grote houwitzers staat voor iedereen zichtbaar in de berm. 'Met deze granaten steunen we normaliter optrekkende infanterie', legt Royal Welsh Fuselier uit. Nu lijken vooral neergezet om de aanhang van Karadzic flink te intimideren.

Maar ook de Britten trekken zich terug zodra duidelijk is dat aanhangers van Karadzic voorbij de eerste checkpoints zijn. Plavsics politie moet vrachtwagens gevuld met zand dwars voor een strategische brug zetten om hun opmars te stuiten. De jonge agenten zijn zichtbaar gespannen. 'Nu zijn wij weer partizanen en zij chetniks,' zegt één van hen, doelend op de onderlinge gevechten tussen Serviërs in de Tweede Wereldoorlog. Uit boosheid slaat hij met zijn gummiknuppel een verkeersbord langs de kant van de weg kapot.

Pas aan het eind van de dag krijgen de Navo-troepen het bevel de bussen te stoppen. Britse soldaten in kogelvrije vesten sluiten de weg af met rollen prikkeldraad.

De grote demonstratie voor Karadzic wordt een zielige vertoning. Honderd, merendeels ouderen, verzamelen zich op de voorgenomen tijd op het plein. 'Waar zijn onze gasten?' gilt een dame met hoogblond permanent. 'Wie houdt ze tegen?' Maar de inwoners van Banja Luka lopen door of schudden afkeurend het hoofd. Binnen een uur staan er honderden boze aanhangers van Plavsic rond het plein en dreigt een vuistgevecht.

Milan Canak, de organisator van de demonstratie, spreekt van 'een kwaadaardige campagne' die 'met de grofste leugens' en 'dreigtelefoontjes' tegen zijn partij wordt gevoerd. 'De mensen zijn bitter omdat ze niet met hun broeders hier mogen demonstreren,' vaart hij uit. 'De illegale paramilitairen, die zich politie noemen, hebben zelfs een lijkkist doorzocht, tegen alle morele en hygiënische wetten in.'

Over vier dagen beginnen de gemeenteraadsverkiezingen in Bosnië. In Banja Luka hebben medewerkers van de Europese Veiligheidsorganisatie OVSE, die moet toezien op het verloop van de verkiezingen, opdracht gekregen binnenshuis te blijven. Hoe het moet met de rond duizend internationale waarnemers die binnen enkele dagen in de Servische Republiek worden verwacht, daar geeft de OVSE-woordvoerder in Banja Luka liever geen commentaar over.

Karadzic lijkt, in ieder geval in het westen van de Servische Republiek, af te stevenen op een ongekende nederlaag. 'Het conflict is de laatste maand overgeslagen van de politiek naar de bevolking', analyseert oppositieleider Miodrag Zivanovic.

'De mensen zijn gemobiliseerd, hij kan het conflict niet meer met één slimme zet winnen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden