Aangifte tegen Defensie wegens manipulatie mariniers De Punt

Mensenrechtenadvocaat Liesbeth Zegveld doet aangifte tegen Defensie wegens beïnvloeding van getuigen in het treinkapingsproces. Daarmee krijgt de civiele zaak, tussen nabestaanden van twee kapers en de overheid, een strafrechtelijke kant.

De trein na afloop van de kaping bij De Punt Foto anp

Het treinkapingsproces, dat eind 2015 begon, gaat over de gewelddadige militaire beëindiging van een treinkaping door Zuid-Molukkers in 1977 bij het Drentse dorp De Punt. Onderzocht wordt of ongewapende, zwaargewonde kapers in de trein van zeer dichtbij zijn doodgeschoten.

Advocaat Zegveld baseert haar aanklacht in belangrijke mate op geheim gehouden autopsierapporten die een onderzoeksjournalist in 2013 boven water tilde, en op geluidsopnamen van de militaire bevrijdingsactie, die na een rechterlijk bevel door de staat werden vrijgegeven.

De rechtbank in Den Haag stond Zegveld toe dat elf mariniers die bij de bevrijdingsactie waren betrokken dit najaar werden gehoord. Allen kregen zij door Defensie advocaat Geert-Jan Knoops toegewezen. Uit de verhoren bleek dat hun commandanten op het ministerie van Defensie, en de overige mariniers op het kantoor van Knoops de belastende geluidsopnamen vooraf te horen hadden gekregen.

'Dat is ongeoorloofde beïnvloeding van getuigen', zegt Zegveld. 'Een vrije, spontane verklaring is daardoor niet meer mogelijk geweest.'

De mariniers verklaarden allen onder ede, soms heel gedetailleerd, over hun eigen handelen, maar zeiden zonder uitzondering zich niets te kunnen herinneren van wat hun collega's in de trein hadden gedaan. Hieruit leidt Zegveld af dat de getuigen vooraf zijn geïnstrueerd. Het Openbaar Ministerie moet gaan onderzoeken of de staat met getuigenbeïnvloeding strafbaar heeft gehandeld.

Eerder overwoog Zegveld aangifte te doen van meineed door marinierscommandant 'C2'. Deze verklaarde onder meer dat hij een 'noise-granaat' naar een kaper had gegooid, maar uit een foto blijkt dat de granaat na de bevrijdingsactie nog ongebruikt aan zijn uniform hing.

'Het gaat mijn cliënten niet om de persoon van de mariniers', zegt Zegveld. 'Het gaat ze ook niet om materiële en immateriële vergoeding. Het gaat ons erom hoe de staat omgaat met dit dossier. Hoe de overheid al 40 jaar probeert de waarheidsvinding te verhinderen door alle feiten te verhullen, te verdraaien of in een doofpot te stoppen.'

Het ministerie van Defensie bestrijdt desgevraagd dat er sprake is geweest van getuigenbeïnvloeding. 'De staat heeft als oud-werkgever de mariniers advocaat Knoops ter beschikking gesteld', zegt een woordvoerder. 'Deze heeft hen bijgestaan bij de getuigenverklaring. Van het optreden van de mariniers zijn geluidsopnamen gemaakt. De transcripts hiervan zijn door de andere partij in de media gebracht. Om die reden heeft de advocaat delen van de banden aan de oud-mariniers laten horen.'

Advocaat Knoops reageerde al eerder in de Volkskrant op aantijgingen van getuigenbeïnvloeding: 'Beïnvloeding is iets anders dan voorbereiding. Dat veel getuigen tegenstrijdige verklaringen hebben afgelegd over de gebeurtenissen in de trein, toont juist aan dat er géén sprake van beïnvloeding is geweest.'


De kaping, de mariniers, de doden en hun verhalen

Advocaat Liesbeth Zegveld over treinkapingszaak - ik dacht 'Misschien krijg ik nu een kogel door m'n kop'
Toen Liesbeth Zegveld aan de treinkapingszaak tegen de staat begon, merkte de advocaat al snel hoe gevoelig die ligt. 'Als ik uit kantoor kwam, dacht ik: misschien krijg ik nu kogel door m'n kop.' (+)

Oud-mariniers doen boekje open over treinkaping De Punt: 'Wij zijn killers'
Het proces over de treinkaping bij De Punt is een schijnvertoning. Dat zeggen twee oud-mariniers die in 1977 op hetzelfde moment een gegijzelde school in Bovensmilde moesten ontzetten in oktober van dit jaar in de Volkskrant. Ze spreken voor het eerst. Antwoorden van getuigen zijn ingefluisterd, stellen ze. 'Ons is maandenlang gevraagd om onze kop te houden. Maar hier stopt het.'

Een uzi-salvo of revolverschoten, hoe kwam Hansina om het leven?
Begin oktober sprak de commandant die in 1977 bij De Punt mogelijk gijzelneemster Hansina doodschoot, als laatste in een reeks getuigenverhoren van mariniers. Onze verslaggeefster was er bij. 'Wij praten niet over doden. Ons is geleerd: je moet het grootste draagvlak pakken. Dat is iemands borst, als u begrijpt wat ik bedoel.'

Militairen treinkaping De Punt getuigen voor het eerst: 'Absolute onzin' dat kapers het niet mochten overleven
Voor het eerst getuigen Nederlandse mariniers over het beëindigen van de treinkaping bij De Punt in 1977 in de rechtbank, in september van dit jaar. De eerste noemt het 'een farce' dat hij zich na 40 jaar moet verdedigen in een rechtszaak die is aangespannen door nabestaanden van de kapers. 'Wij deden gewoon ons werk.'

'Ik heb nog nooit gehoord: excuses meneer Monsjou'
Zijn dochter Ansje kwam in 1977 om bij de bevrijding van de gekaapte trein. Nog steeds weet Karel Mosjou niet waarom. Ana van Es interviewde hem in 2014. 'Hij tikt me op de schouders en zegt: 'Ansje is dood.' Zo hoef je dat toch niet te zeggen?'

Advocaat Liesbeth Zegveld Foto Jiri Buller
Meer over