NieuwsCoronacrisis

Aangezien de president het niet doet, nemen de Wit-Russen zelf maar maatregelen

De viering van Palmzondag (5 april) in Achmiany, Wit-Rusland. Beeld AFP

Volgens de Wit-Russiche president Loekasjenko is er helemaal geen coronacrisis. Veel inwoners weten inmiddels beter en komen zelf in actie tegen verdere verspreiding van het virus. Ze hopen de alleenheerser te bewegen tot een lockdown. 

Als Andrej Stryzjak de president van zijn land zou geloven, is de coronacrisis ‘een waanvoorstelling’ die het best te bestrijden is met wodka. Maar Stryzjak heeft meer vertrouwen in de artsen die hij iedere dag door de telefoon hoort. Ze roepen niet om wodka, maar om mondkapjes.

Ruim 20 duizend mondkapjes verzamelden Stryzjak en andere vrijwilligers de afgelopen dagen voor Wit-Russische ziekenhuizen. De beste kregen ze van mijnwerkers, de arbeiders die in 1986 hun leven waagden tijdens de kernramp in Tsjernobyl die Wit-Rusland zwaar raakte. ‘Mijnwerkers uit Soligorsk hebben ons geholpen aan dozen vol met FFP-3’, zegt Stryzjak. ‘De Mercedes onder de mondkapjes.’

Terwijl alleenheerser Aleksandr Loekasjenko de Wit-Russische bevolking blijft voorspiegelen dat er geen coronacrisis bestaat, nemen steeds meer inwoners het heft in eigen hand om zichzelf en elkaar te beschermen.

Heldere analyses, de laatste cijfers, vraag en antwoord, reportages en meer staan overzichtelijk bij elkaar in het dossier: volkskrant.nl/coronavirus

Videoboodschap

Een groep van 25 artsen nam afgelopen weekend een video op met een boodschap die haaks staat op die van Loekasjenko – een riskante actie voor Wit-Russen met een overheidsbaan. ‘Een groot deel van onze bevolking zal ziek worden’, zegt arts Sofia Sobol in de video. ‘Overtuig ouderen om binnen te blijven’, zegt cardioloog Alla Serebro. Ic-arts Maxim Otsjeretni: ‘Help ons, zodat wij de mensen kunnen helpen die ons nodig hebben.’ De video ging viral.

En inwoners lijken de adviezen op te volgen. Fans van negen voetbalclubs hebben een boycot afgekondigd tegen het doorgaan van de voetbalcompetitie en kwamen afgelopen weekend niet meer naar de stadions. Mensen zamelen geld in voor beschermingsmiddelen in ziekenhuizen. En winkeliers vragen klanten om afstand van elkaar te houden.

Fans van FC Minsk tijdens een wedstrijd op 28 maart. In Wit-Rusland gaat de competitie tot nu toe gewoon door.Beeld AFP

Dat is maar goed ook, zegt Darja Roeblejskaja via de telefoon vanuit het dermatologisch centrum in Minsk. Roeblejskaja (20) weet dat corona geen waanvoorstelling is in Wit-Rusland: ze ligt ziek op een zaal met corona-patiënten en wacht op een test die moet uitwijzen of zij het virus ook heeft. ‘Ik raak steeds meer in paniek, want niemand vertelt me wat ik heb of wat er gaat gebeuren.’

‘Longpatiënten’

Verderop in Vitebsk, een stad met 360 duizend inwoners, schoot het aantal longontstekingen omhoog nadat medewerkers van de lokale schoenenfabriek in februari terugkeerden van een bezoek aan Milaan. Vier ziekenhuizen in de stad maakten vliegensvlug bedden vrij voor ‘longpatiënten’ en bestelden extra lijkzakken.

Loekasjenko’s regering slaagt er niet in om dat allemaal te verstoppen voor de bevolking. De voormalige directeur van een collectieve boerderij voert een sovjetbewind, maar ook in Wit-Rusland is het geen 1986 meer, toen de autoriteiten de kernramp in Tsjernobyl lange tijd wisten te verdoezelen voor de eigen bevolking.

Vorige week woensdag, na de dood van een bekende acteur uit Vitebsk, bevestigde Loekasjenko schoorvoetend de aanwezigheid van het virus in Wit-Rusland. Al was het volgens hem niet de doodsoorzaak bij de acteur. ‘Hij had longontsteking naast dat virus’, aldus Loekasjenko. ‘En hij was bijna 80, waarom loop je dan überhaupt nog over straat en waarom werk je dan nog?’

Een student volgt online les in het Wit-Russiche dorp Kolodishchi.Beeld Reuters

Petitie

De president verlengde de voorjaarsvakantie met een week en stond het gezondheidsministerie toe om statistieken te publiceren over corona: maandag stond het officiële dodental op 13. Maar een groeiende groep Wit-Russen zet Loekasjenko onder druk om zwaardere maatregelen te nemen. Maandagmiddag hadden 165 duizend mensen een online petitie getekend die de president oproept om een lockdown af te kondigen. ‘Deze petitie is een kreet van onze ziel’, leest de petitie. ‘Wij hebben een lockdown nodig. Wij willen leven.’

Ook Andrej Stryzjak, de vrijwilliger die mondkapjes verzamelt voor ziekenhuizen, denkt dat het levens kan redden als Loekasjenko eindelijk ingrijpt. ‘Het systeem in Wit-Rusland is volledig ondergeschikt aan Loekasjenko. Alle opdrachten komen van boven’, zegt Stryzjak. ‘Zolang de president blijft zeggen dat tractor rijden, sauna’s nemen en roomboter de beste oplossing zijn voor dit virus, blijft het heel moeilijk voor lagere ambtenaren om snel en effectief te handelen.’

Lees meer over Wit-Rusland

De veranderingen sinds de communistische tijd gaan langzaam in het Wit-Russische bos waar de Sovjet-Unie werd opgeheven.

In de schaduw van Tsjernobyl bouwt Wit-Rusland een nieuwe kerncentrale. Buurland Litouwen maakt zich grote zorgen na tal van ongelukken bij de bouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden