Aangekondigde injectie van 1,5 miljard vergroot inzetbaarheid Nederlandse leger niet

Beeld ANP

De 1,5 miljard euro die het kabinet de komende vier jaar structureel in de krijgsmacht investeert, zal de ­inzetbaarheid van het Nederlandse leger niet vergroten. De slagkracht blijft beperkt tot twee middelgrote stabilisatie- of trainingsmissies in het buitenland (zoals nu in Mali en Irak) en de inzet van maximaal vier jachtvliegtuigen (zoals nu in Irak en de Baltische Staten). De marine komt nog niet verder dan het langdurig inzetten van twee oppervlakteschepen.

Dit blijkt uit de conceptversie van de Defensienota. Vandaag presenteert het kabinet het definitieve vierjarenplan van minister Ank Bijleveld (CDA) en staatssecretaris Barbara Visser (VVD). Het plan is vrijdag goedgekeurd in de ministerraad.

Migratie, terrorisme, cyberaanvallen en desinformatie zijn een paar van de dreigingen die het kabinet steeds meer ziet toenemen. ‘De kwetsbaarheid van de Nederlandse samenleving voor maatschappelijke ontwrichting neemt toe’, schrijven Bijleveld en Visser. Ook Rusland vormt een gevaar: de annexatie van de Krim en de inmenging in westerse verkiezingen zijn daar ‘illustraties’ van, concludeert het kabinet.

Maar zelfs na een injectie van 1,5 miljard euro bezit de krijgsmacht niet de extra de slagkracht die nodig is om weerstand te bieden aan deze dreigingen, blijkt uit de nota. Het overgrote deel van het extra budget, ruim 1,2 miljard, blijkt nodig voor achterstallig onderhoud: het oplappen van verouderd materieel, het aanvullen van het (lage) salaris van militairen en het aantrekken van ondersteunende eenheden, zoals onderhoudspersoneel.

Een extra buitenlandse missie zit er niet in, terwijl dat wel nodig is, denkt het kabinet. ‘Met het oog op de dreiging langs de oostflank en noordflank moet defensie er rekening mee houden dat de Navo-aanwezigheid in Noord- en Oost-Europa verder moet worden uitgebreid’, schrijven Bijleveld en Visser. ‘Ook de situatie aan de zuidflank vergt aanvullende Navo-inspanningen.’

In 2014 beloofden alle Navo-lidstaten om binnen tien jaar minimaal 2 procent van hun bruto binnenlands product aan Defensie te besteden. Met name de VS eisen dat Europa gaat meebetalen aan de eigen veiligheid.

Begin juli zal de Amerikaanse president Donald Trump zijn 2-procenteis herhalen op de Navo-top in Brussel. Den Haag zal dan moeten toegeven dat het dit jaar slechts 1,29 procent aan de krijgsmacht spendeert. Dat percentage daalt de komende vier jaar ook nog eens naar 1,26 procent, staat in de ­Defensienota. De Navo-belofte voor 2024 wordt dus niet gehaald.

‘De enige verdedigingslinie die Nederland heeft, is dat ongeveer de helft van de andere Navo-landen de 2-procentnorm ook niet haalt’, zegt defensie-expert Ko Colijn van instituut Clingendael. ‘Ze kunnen de Amerikanen hier misschien een tijdje mee op afstand houden. Maar op lange termijn moet Nederland toch echt fors investeren in Defensie als het als serieuze bondgenoot gezien wil blijven worden.’

Secretaris-generaal Jens Stoltenberg van de Navo erkende half februari dat slechts 15 van de 29 Navo-lidstaten op koers liggen met de 2-procenteis. Hij besloot het glas echter niet halfleeg, maar halfvol te noemen. ‘In 2014 spendeerden nog maar drie lidstaten 2 procent van hun bnp aan defensie, dit jaar zijn dat er al acht. In 2024 zullen dat er vijftien zijn.’

Nederland zou jaarlijks 8 miljard euro extra aan defensie moeten besteden om de Navo-norm te halen, maar dat is vooralsnog politiek onhaalbaar. Militairen mogen volgens ingewijden al in hun handjes knijpen met de 1,5 miljard extra die ze hebben gekregen.

Volgens het CDA-Kamerlid en ex-miltair Hanke Bruins Slots is het zelfs de vraag of defensie jaarlijks ‘meer dan 1,5 miljard euro kan wegzetten’. Ze zei dat half januari op een openbare bijeenkomst in sociëteit Nieuwspoort. Extra materieel en personeel aantrekken kost tijd, dus een miljardeninjectie is niet zomaar uitgegeven. 

inzet: Waar gaat de 1,5 miljard euro voor Defensie naartoe?

- Modernisering krijgsmacht: 825miljoen
- Ondersteuning krijgsmacht: 400 miljoen
- Uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap: 275 miljoen
- Kustwacht Caribisch gebied: 41 miljoen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.