Aangeklaagd wegens 'leugen' in tweet: dan kun je beter de benen nemen

Het bewind in Saoedi-Arbaië voert een campag- ne tegen activisten voor mensenrechten. Heviger dan ooit tevoren.

In ballingschap om hooguit 140 leestekens. Dat is de huidige toestand van Abdulaziz al-Hussan. De Saoedische advocaat verblijft sinds april in de Verenigde Staten. In zijn vaderland zal hij, zo vreest hij, worden vervolgd wegens een tweet die hij dit voorjaar schreef.


Wat vooraf ging. Twee van zijn cliënten, voorlieden van de mensenrechtenorganisatie ACPRA, stonden voor de rechter om een reeks opgeblazen aanklachten, die alles te maken met hun werk voor de mensenrechten in Saoedi-Arabië. Praten met hun advocaat mocht alleen met handboeien om - wat ze weigerden. Daarover stuurde Al-Hussan een kritische tweet de wereld in.


Op 9 maart werden de activisten veroordeeld tot tien en elf jaar gevangenisstraf. De organisatie werd door de rechter in één moeite door ontbonden. Twee dagen later werd tegen Al-Hussan een aanklacht ingediend wegens de 'leugen' in zijn tweet. Zijn proces heeft de advocaat maar niet afgewacht.


Het verhaal - zomaar een voorbeeld van de repressie - tekent de treurige staat van de mensenrechtenbeweging in Saoedi-Arabië. De 32-jarige Al-Hussan is in Nederland om daar bekendheid an te geven, samen met Sadek al-Ramadan (52), secretaris-generaal van mensenrechtencentrum Adala.


Mensenrechtenactivisten zijn het doelwit van een campagne door de overheid, het afgelopen jaar zelfs meer dan ooit. Dat is een indirect gevolg van de Arabische Lente, leggen de twee uit. Toen begin 2011 in Tunesië en Egypte regimes vielen, kwamen ook in Saoedi-Arabië scheuren in het beton. De staat trad hard op tegen het ontluikende protest.


'Duizenden verdwenen in de gevangenis. Niemand weet precies hoeveel', zegt Al-Ramadan. 'Veel van hen zijn jongeren, misschien 17 of 18 jaar oud. Ze worden bijvoorbeeld aangeklaagd wegens 'aanzetten tot geweld', terwijl ze alleen een bericht op Facebook hebben gezet. Anderen hebben nog geen aanklacht gezien.'


Mensenrechtenverdedigers kwamen op voor de gedetineerden en de Saoedische mensenrechtenbeweging beleefde een opleving, tegen de klippen op. Adala werd eind 2011 opgericht; ACPRA bestond toen al twee jaar. Maar van de weeromstuit krijgen ook de verdedigers van de burgerrechten het zwaar te verduren. Een stuk of tien vooraanstaande activisten worden vervolgd. 'De regering heeft besloten dat we moeten zwijgen', zegt Al-Hussan.


En te verzwijgen is er veel in de koninklijke dictatuur Saoedi-Arabië, zoals blijkt uit de rapportages van Amnesty International en Human Rights Watch. Oppositioneel geluid wordt gesmoord. In gevangenissen wordt volop gemarteld. Etnische en religieuze minderheden, zoals de sjiieten, ondervinden discriminatie. Arbeiders en werksters uit Azië zijn rechteloos. En uiteraard is er de merkwaardige wijze waarop het land omgaat met zijn vrouwen - hun wettelijke status is die van een minderjarige.


Nieuw voor Saoedi-Arabië is de 'jeugdbeweging', zoals de twee het noemen. Hoewel van enige organisatie geen sprake is, hebben de aspiraties van de jongeren het politieke klimaat sterk veranderd.


'De Arabische Lente was een keerpunt, dat gaf een geweldige opleving, maar deels ging het er al aan vooraf', zegt Al-Ramadan. 'De jeugd kreeg de beschikking over internet, satelliet-tv, mobiele telefoons. De Saoediërs ontdekten wat er buiten hun land te koop is. Van de 30 miljoen Saoediërs gebruiken er nu 13 miljoen Twitter.'


Een bedreiging voor het regime is de virtuele jeugdbeweging niet. De overgrote meerderheid van de Saoediërs wil helemaal niet af van het regerend koningshuis, zeggen de twee mensenrechtenverdedigers. Ook zelf spreken ze in waarderende zin over koning Abdullah.


Al-Ramadan: 'Het is niet het volk tegenover de koning. De mensen willen waardigheid, meer vrijheden, grotere participatie. Ook de koning wil hervormingen. Maar als dat niet wordt ondersteund door vrije maatschappelijke organisaties, blijft het symbolisch. Leuk voor het internationale imago van Saoedi-Arabië.'


Sadek al-Ramadan en Abdulaziz al-Hussan nemen zondag met Tweede Kamerleden deel aan een debat van Amnesty International over de Nederlandse houding ten aanzien van Saoedi-Arabië. De Balie te Amsterdam, aanvang 20.00 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden