Aandeelhoudersactivisme een nieuwe fenomeen? Nee, het is even oud als de VOC

Beeld de Volkskrant

Antony Burgmans - voormalige topman van Unilever en huidig president-commissaris van AkzoNobel - onthulde zondag in Buitenhof dat hij een nieuwe liefde heeft.

Daarom ziet hij niet op tegen het zwarte gat als hij komend voorjaar met pensioen gaat. In februari wordt hij 70 jaar en moet zijn commissariszetel opgeven. Bij AkzoNobel had hij een 'woelig jaar' achter de rug, met de ongewenste overnamepoging die het bedrijf overviel, zo bekende hij met enig gevoel voor understatement. Niemand had bij AkzoNobel een moment nagedacht over de mogelijkheid dat er aasgieren boven het bedrijf konden fladderen.

In het gesprek met Paul Witteman noemde hij activistische aandeelhouders en private equityfondsen een nieuw verschijnsel. Deze Angelsaksische uitwassen waren er volgens hem in het verleden in Nederland niet.

Het kan naïviteit zijn, gebrek aan historisch besef of een leugentje om bestwil om de eigen onoplettendheid te maskeren. Zeker iemand als Burgmans zou beter moeten weten.

Nog maar tien jaar geleden vond het grootste bedrijfsdrama van Nederland plaats: de ongewenste overname van ABN Amro door een bankentrio (Fortis, RBS, Satander) die werd aangezet door een activistische aandeelhouder (TCI). Vlak daarvoor hadden de activistische aandeelhouders Paulson en Centaurus het fameuze Stork-concern al in stukken gescheurd. En ook na ABN Amro waren er onvriendelijke overnamepogingen, zoals die van KPN door Carlos Slim en PostNL door het Belgische Bpost.

Aandeelhoudersactivisme is even oud als de VOC. In de na-oorlogse jaren werden de aasgieren even weggehouden met het structuurregime en andere beschermingsmaatregelen. Maar eind jaren tachtig werd in het streven naar een hogere aandeelhouderswaarde de poorten wijd open gezet. Meteen doken er activitische aandeelhouders op die toen raiders en strippers werden genoemd. De belegering van rederij Nedlloyd door de Noor Torstein Hagen, begin jaren negentig , was mogelijk nog uitputtender dan die van AkzoNobel een kwart eeuw later.

Wie naar de beurs gaat, wordt automatisch een prooi voor aasgieren. Het Angelsaksische noch het Rijnlandse model helpt daartegen. Wie roept, zoals Burgmans tegen Paul Witteman dat in Nederland 'de raad van bestuur de strategie uitzet', is wereldvreemd. De enige echte bazen van beursfondsen zijn de aandeelhouders.

Misschien zou Burgmans bij zijn afscheid ter lering en vermaak een filmbox cadeau kunnen worden gedaan met kaskrakers als Barbarians at the Gate (1993) en Wall Street (1987). Deze films over de wetten van het kapitalisme en beursgevechten zijn enigszins gedateerd, maar de captain of industry heeft in zijn drukke loopbaan een stukje historie gemist.

Met het afsplitsen van de chemiepoot en het verhogen van de winstgevendheid heeft AkzoNobel precies gedaan wat de activistische aandeelhouder wilden.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden