Aan tafel

Willem-Alexander heeft de vertrouwelingen van zijn moeder vervangen door zijn eigen generatiegenoten. Die gaan hem helpen bij het koningschap.

Onopvallend werd het fenomeen op 17 april even genoemd in het televisie-interview: de tafel van Willem-Alexander. Met een aantal van zijn disgenoten heeft hij geschreven aan de aanvaardingsspeech voor het koningschap. 'Uiteraard heb je mensen die je daarbij ondersteunen.'


De nieuwe koning heeft een kring van mensen met wie hij spart, van gedachten wisselt, die hem moeten influisteren wat wijs is en wat niet. Willem-Alexander: 'Als mensen fouten maken, moet je ervan leren en moet je zorgen dat het niet weer gebeurt. En je omgeving moet zorgen dat het dan niet helemaal uit de hand loopt.'


Tafels, Willem-Alexander heeft er wat gezien. En nu hij koning is, mag hij er zelf een inrichten. Een tafel die hem stimuleert tot het moderniseren van de monarchie, het kiezen van goede aandachtsgebieden, het geven van inhoudelijk rijke speeches en het goed voorbereiden van werk-, officiële- en staatsbezoeken. Een tafel die hem spreekwoordelijk bij zijn oren pakt en door elkaar schudt om te voorkomen dat hij een flater slaat.


Die hedendaagse tafel van het nieuwe koningschap heeft niets te maken met de allereerste waarin zijn toekomst urenlang centraal stond. Kort na zijn afstuderen zat Willem-Alexander er doodongelukkig bij, de 18de augustus 1993 op paleis Huis ten Bosch. Tien aanwezigen spraken over de prins en hoe het nu verder moest. Mannen uit de generatie van zijn moeder, of ouder, door haar bijeengeroepen. Willem Scholten, Jelle Zijlstra, Anton Zijderveld, Ruud Lubbers. Hijzelf zei geen stom woord. De meest wonderlijke suggestie van de mislukte bijeenkomst was dat Willem-Alexander vloeiend Swahili zou moeten leren.


De tweede serieuze tafel waar hij moest aanschuiven, was er een over de toekomst van de monarchie, in het leven geroepen door zijn moeder, die eind jaren negentig onrustig werd over de tijdgeest. Het leidde tot een reeks bijeenkomsten ten paleize. Daar deed de prins wel zijn mond open: dat sprak tot zijn verbeelding. Die tafel heeft steeds wisselende gesprekspartners gehad. Kees Schuyt, Joop van den Berg, Wieger Mulder, Moris Tabaksblatt, Bernhard Welten. Daar heeft hij heel wat van opgestoken.


Een koning van deze tijd heeft meer tafels. De vaste tafel waar zijn topadviseurs in loondienst aanzitten en die hem op alle fronten bedient. En de brainstormtafel, die meer iets heeft van een duiventil, waar naar believen kennis en kunde aanschuift waar het staatshoofd zijn voordeel mee kan doen.


Een aantal van zijn raadgevers zetten we hier bij elkaar aan tafel: zijn officiële vaste wekelijkse, waaraan hofdignitarissen en enkele vertrouwelingen plaatsnemen, en mensen die vaker op Eikenhorst worden gesignaleerd. Ze moeten hem inspireren en afremmen.


Paul Schnabel (1948)

Tijdgeestgevoelig

Paul Schnabel heeft dan wel afscheid genomen als directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, maar na vijftien jaar een wandelend observator van de tijdgeest te zijn geweest, blijven de Oranjes hem graag zien. Hij beweegt zich gemakkelijk in de sfeer van protocol zonder te knipmessen. Dwingt de Oranjes tot nadenken en confronteert pijnloos. Schnabel is de zaklamp van de Oranjes in de soms duistere polder. 'Het gaat goed met mij, maar slecht met ons', is een van zijn typeringen van het worstelende Nederlandse volk. Hij was een van de bedenkers van de Eikenhorstdiners en de uitblinkerslunches (zie ook Pien Zaaijer).

Ronald van der Giessen (1959)

Positivo

De directeur van het Oranje Fonds, waarvan Willem-Alexander en Máxima het beschermpaar zijn, is de uitvoerder van de fijne architectuur om Nederland met vrijwilligerswerk en goede doelen te binden. 'Wat wij doen, is totaal onomstreden', zegt Van der Giessen. Hij is bewaker van de sociale cohesie door met zijn projecten te depolariseren onder auspiciën van de nieuwe koning en de koningin. Van der Giessen heeft een feilloze antenne voor plekken en gezelschappen waar het nieuwe koningspaar ondersteunend en samenbindend kan optreden. Hij heeft het soort onverbeterlijke blijheid tegen de verdrukking in, dat je een heel land zou toewensen. Appeltjes van Oranje die jaarlijks als prijzen worden toegekend, zijn in mei bij de volgende uitreiking getransformeerd in Kroonappeltjes.

Sadik Harchaoui(1973)

Multiman

Hij is actief op talrijke posten in bestuurlijk Nederland. Hoofdfunctie: al bijna tien jaar voorzitter van de Raad van Bestuur van multicultureel instituut Forum. Harchaoui kwam in 2003 in contact met het paar toen Máxima lid was van de commissie-Pavem, die de participatie van vrouwen uit etnische minderheden moest bevorderen. Daarna hield hij blijvend contact vanwege het Oranje Fonds. Hij regelde groepen jongeren die meereisden naar Marokko (2005) en Turkije (2007). Met die groepen zijn ook nadien ontmoetingen geweest. Belangrijkste nevenfunctie: voorzitter van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling.

Marilou van Golstein Brouwers(1958)

Schatkist

Ze werkt al sinds 1990 bij Triodos Bank, waar ze nu algemeen directeur Investment Management is. Ze is vraagbaak van het koninklijk paar op het gebied van microfinanciering en andere economische kwesties. Van Golstein was lid van de adviesgroep voor het Jaar van het Microkrediet van de Verenigde Naties (2004-2005). In 2005 reisde ze mee met Máxima naar Kenia, Oeganda, Brazilië en Argentinië. Ze was er dat jaar ook bij toen het paar Marokko bezocht. Samen met Máxima was ze betrokken bij de totstandkoming, in januari 2011, van de Principles for investors in inclusive finance van de VN. Tevens penningmeester van de stichting Max Havelaar.

Ben Woldring(1985)

Internetwonder

Hij bouwde op 13-jarige leeftijd zijn eerste website, bellen.com. Later volgden meer vergelijkingssites. Woldring is nu directeur van zijn eigen internetbedrijf, Bencom Group. Willem-Alexander is zeer geïnteresseerd in informatietechnologie. Hij was tussen 2000 en 2003 voorzitter van het Platform Internet voor Alledag en is nu lid van de Raad van Advies van ECP.NL (Platform voor de informatiesamenleving). Zo ontstond het contact met Woldring, die van tijd tot tijd wordt geraadpleegd. Woldring is lid van het Nationaal Comité Inhuldiging, het comité dat afgelopen weekend werd geplaagd door de ontwikkelingen rond het Koningslied. Hij is verantwoordelijk voor de multimediale initiatieven van het Comité.

Robert Wester(1967)

Tongue in cheek

Wester geldt als kenner van overheidscommunicatie. Hij kan gortdroog met heel weinig woorden uit de hoek komen op een manier die hout snijdt. Daar houdt de nieuwe koning van. Zijn moeder heeft het herkend, want zij nam hem aan. Hij werkte als voorlichter op Defensie, Verkeer en Waterstaat en werd bij Berenschot 'verander-manager' en strategisch adviseur. Wester kruiste in zijn rode verleden als voorzitter van de Jonge Socialisten de degens met huidig premier Mark Rutte, die voorzitter was van de liberale jongerenclub JOVD. Van het Koninklijk Huis wist hij net zo veel als over het leven na de dood, maar volgens de berichten leert hij snel.

Chris Breedveld(1962)

Bonk plichtsbetrachting

Breedveld komt bij de christelijke werkgevers vandaan en kent de tale Kanaäns. Hij was op Economische Zaken 87 dagen woordvoerder van een man die God noch gebod erkende: LPF-minister Herman Heinsbroek. Als RVD-directeur schreef Breedveld samen met Willem-Alexander aan de befaamde mediacode, die het gezin van de koning privacy moet geven. Als kenner van de Haagse politiek won hij het vertrouwen van koningin Beatrix: zij maakte hem directeur van het kabinet der koningin, de schakel tussen de Oranjes en het Binnenhof. Op 30 april leest Breedveld de abdicatie-akte voor.

Pien Zaaijer(1960)

Olievrouw

Ze scout goede gesprekspartners voor het koninklijk paar. Ze spart met mensen op sleutelposities in de samenleving en leest veel. Op basis daarvan brengt ze adviezen uit. Ze kwam aan het hof als 'persoonlijk adviseur' voor prinses Máxima na het huwelijk in 2002. Ze ging al snel ook voor de prins werken. Zaaijer bereidt alle bezoeken voor van Willem-Alexander en Máxima als beschermpaar van het Oranje Fonds. Ze regelt de thematische Eikenhorst-diners, waar het paar zich laat bijpraten over maatschappelijke issues. En ze organiseert de lunches voor uitblinkers, mensen die in uiteenlopende beroepen een prijs hebben gewonnen. Bijnaam: prinses Pien.

Jaap Leeuwenburg(1949)

Kingmaker

Hij was reclameman voordat hij in 1982 ambtenaar werd op Binnenlandse Zaken. Toenmalig secretaris-generaal Jozias van Aartsen zette hem in een groepje dat bestuurlijke calamiteiten moest oplossen. In dat groepje zat ook Pien Zaaijer. Leeuwenburg werd in 1995 particulier secretaris van de toen 28-jarige prins, die zoekende was naar een zinvolle invulling van zijn 'wachtjaren'. Daar zorgde Leeuwenburg voor. Dankzij watermanagement en IOC-lidmaatschap vlogen de twee de hele wereld over, terwijl tegelijkertijd alle hoeken en gaten van het eigen land werden bezocht. Leeuwenburg leverde de prins af als een allrounder en werd in 2009 algemeen secretaris van koningin Beatrix, tevens kwartiermaker van de nieuwe koning.

Joost Klarenbeek(1968)

Schaduwman

Hij volgde in augustus 2009 kingmaker Jaap Leeuwenburg op als particulier secretaris van Willem-Alexander. Máxima heeft ook een particulier secretaris, Bahia Tahzib-Lie. Ze beoordelen de post en beheren de agenda. Klarenbeek is bij openbare bezoeken van de prins 'the fly on the wall'. Hij is net als Willem-Alexander een historicus die een ander vak uitoefent. Sinds 1994 is hij beroepsdiplomaat. Behalve op het ministerie in Den Haag, werkte hij op de ambassades in Londen en Zagreb. Ten tijde van zijn overstap naar het hof werkte Klarenbeek op de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland in Brussel.

Koningin Máxima(1971)

Exotisch boegbeeld

Van feestbeest tot klankbord van de koning in twaalf jaar. Máxima burgerde snel in, maar moest wennen aan de Nederlandse taal en platheid van de polder. Ze zorgde voor drie gezonde prinsessen en verwierf zich de positie van populairste lid van het Koninklijk Huis. Máxima is de belangrijkste steunpilaar voor de nieuwe koning. Ze zorgt er tevens voor dat hij meer ontspannen en toegankelijk is. De Oranjes weten dat het cruciaal is dat een wederhelft van het staatshoofd enige ruimte heeft voor eigen activiteiten. Die ruimte is er met de inclusive finance en het Oranje Fonds. Bij de in- en uitgaande staatsbezoeken zal Máxima de koning terzijde staan.

Prinses Beatrix(1938)

De monarchie zelve

Ze begon als de dochter van ouders die de monarchie lieten wankelen. Het was haar missie om tijdens haar koningschap het omstreden karakter van de staatsvorm weg te poetsen. Dat is haar gelukt. Het lossere koningschap van Willem-Alexander brengt risico's met zich mee. Grote vraag is of Willem-Alexander op maandag zijn moeder toelaat tijdens het secretarieel overleg, waar de post wordt behandeld en de agenda's worden bepaald. Hoe het ook zij: ook ongevraagd zal zij haar mening geven in het belang van de firma. De nieuwe koning gaf al prijs wat het advies van zijn moeder aan hem was: 'Blijf jezelf, houd koers, waai niet met alle winden mee anders komen er ongelukken.' De relatie tussen moeder en zoon was wat bekoeld, maar is na de dood van prins Claus weer genormaliseerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.