Interview

'Aan het spreidingsplan deelnemen is verplicht'

'In sommige lidstaten prevaleert het politiek eigenbelang. Dit blokkeert alle voortgang.' Aldus de commissaris Avramopoulos. Kan hij het migratie-overleg nog vlottrekken?

Dimitris Avramopoulos Beeld anp

'Gefrustreerd zijn, helpt dat?' Dimitris Avramopoulos, de Europees Commissaris voor Migratie, buigt naar voren voor een kleine bekentenis. 'Ik heb dat gedaan tegenover de Europese ministers. Ik werd boos, geïrriteerd, ook mijn geduld kent grenzen. Maar ik moet wel efficiënt blijven, ik moet ministers overtuigen.

Want als Europa in deze crisis faalt, falen alle lidstaten.'Vandaag bespreekt Avramopoulos opnieuw de vluchtelingencrisis met bewindslieden van Justitie en Binnenlandse Zaken. Voor de zoveelste keer, met bitter weinig resultaat om uit te venten. Het spreidingsplan, de hulpfondsen, de hotspots, het terugkeerbeleid, het zijn Europese reddingsboeien in een oceaan van nationale politieke onwil.

Europa antwoordt op de vluchtelingencrisis als op Griekse crisis: met eindeloze vergaderingen. Is de EU wel in staat grote crises aan te pakken?

'Europa staat op dit moment voor een nieuwe crashtest. Niet de slagvaardigheid van de Commissie staat op het spel maar de geloofwaardigheid van de lidstaten, of die de principes van solidariteit en geloofwaardigheid naleven. De ministers moeten hun afspraken nakomen. Let wel, het gaat om bindende afspraken!'

Beeld anp

160 van de afgesproken 160duizend vluchtelingen zijn inmiddels herverdeeld, in dit tempo duurt die spreidingsoperatie 333 jaar. Van de 1,8miljard euro voor Afrika, investeringen om mensen daar te houden, is 81miljoen binnen. Van de beloofde 500miljoen voor de opvang van Syrische vluchtelingen 51,7miljoen. Wie is schuldig aan deze marginale resultaten?

'Ik blijf liever weg van zware woorden als 'schuld', ik spreek over meer en minder verantwoordelijk. De Commissie heeft haar werk gedaan, de besluiten zijn genomen en sindsdien ...'(wuift met zijn hand door de lucht).

'Ik ben absoluut niet tevreden, we kunnen zo niet doorgaan. In sommige lidstaten prevaleert het politiek eigenbelang, alles voor het eigen volk. Zo'n hernationalisering van ons beleid blokkeert alle voortgang.'

Griekenland, uw geboorteland, staat in het centrum van de crisis omdat het zijn grenzen en vluchtelingenopvang niet op orde heeft. EU-voorzitter Luxemburg stelt voor Griekenland twee jaar van Schengen uit te sluiten.

'Zo'n voorstel bestaat niet!'

Ik zal het u laten zien.

'In dit Luxemburgse voorstel gaat het om álle landen met grote grensproblemen. Griekenland wordt niet specifiek genoemd. We moeten ophouden met dat 'wij en zij'-denken. Ik verzeker u: de Commissie is niet voornemens welk land dan ook uit de Schengenzone te zetten. Daarover is nooit gesproken.'

Premier Rutte klaagt over de 'compleet poreuze' grens tussen Griekenland en Turkije. Hij staat niet alleen, leg uw oor te luisteren in de hoofdsteden.

'Ik trap niet in de val om commentaar te leveren op wat regeringsleiders zeggen. Ik geef toe: aanvankelijk was Griekenland niet erg actief. Er is veel tijd verloren en honderdduizenden migranten zijn binnengekomen en doorgereisd. Dat is nu veranderd. De Griekse regering heeft me verzekerd meer te zullen doen om de vluchtelingenstroom in te dammen. Ze hebben assistentie gevraagd bij de grensbewaking, en hulp bij de opvang. Laten we stoppen met het zwartepieten.'

Waarom zien we die nieuwe opstelling van Athene niet terug in de getallen? Van de 160 herverdeelde vluchtelingen komen er 30 uit Griekenland, terwijl daar de grootste aantallen zitten. Waarom zouden we premier Tsipras geloven?

'U heeft gelijk, we moeten het zien. Het spreidingsplan werkt niet goed. Ik zal de ministers vandaag opnieuw voorhouden dat deelname verplicht is.'

Beeld anp

Succes, maar tot nog toe werken uw oproepen niet.

'Als ze het niet doen zijn er wettelijke sancties. Ik zit hier niet om landen te straffen, ik wil ze overtuigen. Maar ik kan die wals niet alleen dansen.'

Bondskanselier Merkel en Commissievoorzitter Juncker noemen de vluchtelingencrisis de ultieme testcase voor de EU. Zonder overtuigend antwoord desintegreert Europa. Klopt dat?

'Ik wil dat pessimistische pad niet volgen. Leiders moeten gewoon hun afspraken nakomen, dat is geen morele maar een wettelijke plicht. Ze moeten nu aangeven hoe ze de toekomst van Europa zien. Het oordeel over leiderschap valt in tijden van crisis.'

Daar zitten we middenin. Wat is uw oordeel over de premiers?

'We zijn er nog niet.'

Over twee weken presenteert u het voorstel 400- à 500duizend Syrische vluchtelingen die in Turkije zitten naar Europa te halen.

'Er zijn geen getallen genoemd, daarover bestaat op dit moment geen akkoord.'

Best, maar mijn vraag is: waarom dit voorstel? Deze zomer beloofden de lidstaten 22 duizend vluchtelingen uit de regio te halen, 350 zijn er tot nog toe gekomen. Waarom zou een soortgelijk plan, met veel grotere aantallen, nu wel lukken?

'Omdat het onderdeel is van de afspraken met Turkije. Laten we afwachten en zien.'

Komt Europa niet met de verkeerde antwoorden op de vluchtelingencrisis?

'Dat is een goede vraag maar het belangrijkste is dat we voorstellen hebben, dat we niet apathisch toekijken. We worden geconfronteerd met de grootste vluchtelingencrisis sinds de Tweede Wereldoorlog. Laat de lidstaten in vredesnaam beginnen met onze voorstellen uit te voeren!'

U zegt steeds 'laten we zien, laten we afwachten'. Tot wanneer?

'We hebben geen tijd meer te verliezen. Hoe langer we wachten, hoe gevaarlijker het wordt. Honderdduizenden migranten zitten zonder onderdak, lopen zich kapot tegen hekken. Nu is de crisis nog beheersbaar, ik moet er niet aan denken als de situatie in het Midden-Oosten explodeert. Geen lidstaat kan dit alleen aan, de EU ook niet, daarom hebben de hulp van Turkije gevraagd.'

Ondertussen ruziën de lidstaten over de 3miljard die Turkije is toegezegd.

'Als het geld er niet komt, komen de vluchtelingen deze kant op. En dan zijn de lidstaten veel duurder uit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden