Drie vragen over IS-Vrouwen

Aan de vervolging van Nederlandse IS-vrouwen zitten haken en ogen

Turkije heeft dinsdag twee vrouwelijke Syriëgangers uitgezet naar Nederland. Bij aankomst op Schiphol zijn ze gearresteerd. Wie zijn deze vrouwen en wat wordt hun ten laste gelegd? 

IS-vrouwen en hun kinderen in het deportatie kamp al Hol. Beeld EPA

1. Wat weten we over de opgepakte vrouwen?

De jongste van de twee is Fatima H. (24) uit Tilburg. Zij meldde zich eind oktober bij de Nederlandse ambassade in de Turkse hoofdstad Ankara voor hulp bij terugkeer naar Nederland. Enkele weken daarvoor ontsnapte zij met een andere vrouw uit het Syrische kamp Al Hol, waar veel IS-vrouwen verblijven. Juist op de dag dat zij zich meldde, bleek haar Nederlanderschap ingetrokken. Bovendien was ze tot ongewenst vreemdeling verklaard. Toeval, zo stelde het ministerie van Buitenlandse Zaken. 

H., die nog wel in het bezit is van de Marokkaanse nationaliteit, reisde relatief vroeg uit. Dat blijkt uit de zaak die begin deze maand diende tegen haar moeder en nicht; zij zouden in 2014 geld hebben overgemaakt naar H. in het kalifaat. De Tilburgse kreeg twee kinderen van inmiddels 3 en 4 jaar oud. Die zijn bij aankomst op Schiphol overgedragen aan de Raad voor de Kinderbescherming. Volgens de Belgische krant De Morgen is Ali El M. de vader. Hij werd in 2015 bij verstek veroordeeld tot 5 jaar cel in het proces rond de terroristische groep Sharia4Belgium.

De Nederlands-Antilliaanse Xaviera S. (25) werd begin 2018 bij de Turks-Syrische grens gearresteerd. De Apeldoornse zou daarbij in het gezelschap zijn geweest van een kopstuk uit het kalifaat. De Turkse rechtbank veroordeelde S. wegens lidmaatschap van een terroristische organisatie. In juli werd ze vervroegd vrijgelaten nadat ze 1,5 jaar van haar 4-jarige gevangenisstraf had uitgezeten. 

Terrorismeonderzoeker Marion van San zei eerder in de Volkskrant dat S. behoorde tot de eerste lichting Syriëgangers. De Apeldoornse bekeerde zich op 19-jarige leeftijd tot de islam, na een moeilijke jeugd waarin ze jong moeder werd. Volgens Van San radicaliseerde S. daarna snel. Ze trouwde met een moslim die haar het jihadistisch gedachtegoed bijbracht. Een maand nadat hij zich in februari 2014 had aangesloten bij de gewapende strijd, reisde S. hem achterna. Haar zoontje zou ze hebben achtergelaten.

2. Hoe komen ze in Nederland terecht? 

Begin deze maand kondigde Turkije aan te beginnen met het uitzetten van opgepakte jihadisten. Dat kan en dat mag. Het Openbaar Ministerie heeft alle Nederlandse uitreizigers aangemerkt als verdachten. Als zij in Turkije worden aangehouden, moeten zij uiteindelijk worden uitgeleverd aan Nederland. Dit gebeurt in overleg, zodat de Koninklijke Marechaussee klaarstaat op Schiphol. Xaviera S. verbleef al enige tijd in Turkse vreemdelingendetentie, haar terugkeer is er dus eigenlijk een volgens het boekje. 

Voor Fatima H. ligt dat anders: zij is geen Nederlands staatsburger meer. Nadat zij zich had gemeld op het consulaat, heeft Nederland hemel en aarde bewogen om haar terugkeer te voorkomen. In een brief die minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid dinsdagavond aan de Tweede Kamer stuurde, staat dat hij herhaaldelijk de Turkse minister van Binnenlandse Zaken heeft gebeld. Er is zelfs een ‘hoge ambtelijke interdepartementale missie’ naar Turkije afgereisd. Het kon niet voorkomen dat H. dinsdagavond met S. op het vliegtuig werd gezet. Volgens een woordvoerder van het OM is haar bij aankomst de toegang tot Nederland ontzegd, maar omdat zij werd gezocht voor een strafbaar feit is ze aangehouden.

3. Worden zij nu vervolgd?

Xaviera S. en Fatima H. worden beiden vervolgd voor lidmaatschap van een terroristische organisatie. Vrijdag moeten zij voorkomen voor de rechter-commissaris in Rotterdam. Aan hun vervolging zitten wel haken en ogen. De een is al vervolgd in Turkije, de ander is geen Nederlands staatsburger meer. Op grond van artikel 68 in het Wetboek van Strafrecht kan geen hernieuwde vervolging voor hetzelfde feit plaatsvinden als de betrokkene hiervoor eerder is veroordeeld, vrijgesproken of ontslagen van rechtsvervolging, legt hoogleraar internationaal strafrecht Geert-Jan Knoops uit. Een kanttekening daarbij is wel dat de straf in het buitenland helemaal is uitgezeten. Daar ligt voor het OM wellicht een kans, want S. kwam in juli vervroegd vrij. 

Fatima H. is weliswaar geen Nederlands staatsburger meer, maar dat is pas sinds eind oktober het geval, een tijdstip dat valt nadát ze haar strafbare feit zou hebben begaan. Het intrekken van het Nederlanderschap gaat niet met terugwerkende kracht, dus heeft dat geen invloed op de mogelijkheden tot vervolging, aldus de justitiewoordvoerder.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden