Aan de lopende band

In hal twee van de kalkoenslachterij werken 89 mensen. Volgens het werkschema rouleren ze na elke pauze tussen het 'karkas inpakken' en het 'borst snijden rechts' of tussen 'hele dij opschonen' en 'braadlapjes snijden links'....

Wat ze ook doen, ze doen het aan de lopende band en ze doen het strikt mechanisch. Ieders aandeel in het productieproces tussen kalkoen en braadlapje is teruggebracht tot de allersimpelste handeling. Poot oppakken, poot in plastic bakje leggen, dijvlees links insnijden, dijvlees rechts insnijden.

Wie zijn die 89 mensen die in hal twee het allersimpelste werk verrichten dat er in Nederland in loondienst te verrichten valt? Een blik door hal twee is voldoende. Buitenlanders en vrouwen.

Van de 89 werknemers in hal twee zijn er 31 in Nederland geboren en 58 in het buitenland. In China, in Joegoslavië, in Turkije, in Marokko, in Somalië, in Rwanda, in Zuid-Amerika, in Azië, in Afrika of waar ook ter wereld. En van de 89 werknemers zijn er 37 vrouw.

Er is verschil. Van de 31 Nederlanders zijn er 22 vrouw. En van de 58 buitenlanders zijn er 43 man. De sociologie van het allersimpelste fabriekswerk: dat wordt in Nederland gedaan door Nederlandse vrouwen en buitenlandse mannen.

Er is nog een verschil. De Nederlandse fabrieksarbeiders, man of vrouw, zijn bijna zonder uitzondering laaggeschoold. Lbo niet afgemaakt, mavo voortijdig verlaten. De buitenlanders daarentegen zijn niet zelden hooggeschoold. Abdulhamid El Khalk komt van een universiteit in Marokko waar hij fysische chemie studeerde. En Mouramani Kela studeerde Frans toen hij Rwanda ontvluchtte.

Er is nog een derde verschil en ook dat zie je in één oogopslag. Abdulhamid El Khalk en Mouramani Kela dragen een witte jas zonder gele streep op de mouwen terwijl Erna Boshoven en Joke Verberk een witte jas dragen met gele streep. Zonder gele streep is uitzendkracht - voor meer dan de helft buitenlandse mannen. Met gele streep is in vaste dienst - voor veel meer dan de helft Nederlandse vrouwen.

In vaste dienst komt al heel lang niemand meer. Wie in de fabriek wil werken, vervoegt zich niet bij de personeelschef maar bij het kantoortje dat uitzendbureau Start in de fabriek heeft gevestigd. Sinds jaar en dag neemt de fabriek zelf geen mensen meer in dienst.

Voor het werk maakt het niets uit. Uitzendkrachten en vaste-diensters benen hetzelfde borstvlees uit, paneren dezelfde schnitzels en schonen dezelfde dij op. Uitzendkrachten verdienen alleen minder, ze hebben geen recht op atv-dagen en ze mogen niet in de VUT.

Abdulhamid El Khalk en Mouramani Kela zeggen, in het Frans en in het Engels, dat ze dolblij zijn met hun werk in de fabriek. Ooit, zeggen ze, krijgen ze misschien wel een vast contract. Nee, niet bij de fabriek. Bij Start.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden