Aan boord in een fietsbroek

Op de pont van Enkhuizen naar Stavoren is er tijd genoeg om te mijmeren over de fietsbroek en de mannelijke genitaliën....

Het mooiste station van Neder land? We kennen ze niet allemaal, maar waren er stationsverkiezingen dan maakte dat van Enk huizen een goede kans te winnen. De trein kan hier niet verder, de reiziger wel. De boot brengt hem naar de overkant, naar Sta voren. Een broos verbindinkje dat alleen nog maar bestaat voor het plezier. Er is reden te vrezen dat het met deze boot gedaan is als het plezierfietsen uit de mode raakt.

Het is geen nuchtere veerboot die mensen uit Amster dam helpt via de kortste weg in Leeuwarden te komen, in de winter vaart hij niet eens meer. Omdat in de winter niemand voor zijn lol de Zuiderzee oversteekt. De noodzaak voor een echte veerdienst ontbreekt en dat heeft iets spijtigs. Geen dominee neemt de boot om de overkant te gaan bekeren. Geen deurwaarder, geen veehandelaar gaat mee, alleen recreanten. De passagiers van de veerboot hebben kleren aan die men draagt in vrije tijd. Sportkleding ook, waarin men er naakter uit kan zien dan zonder kleren aan. Op kantoor zal een man zo gauw zijn ferme geslacht niet laten zien. Maar op de boot loopt hij ermee te koop.

Het is een Italiaanse plezierfietser. Hij valt ons op om de afmetingen van zijn genitaliën. Hij is met een groep Italiaanse mannen en vrouwen en hun zwaarbeladen sportfietsen de boot op geklommen. Alle maal zijn ze gekleed in strakke fietsbroeken, op hun hemden staat reclame. Plezierfietsers krijgen voor de reclame niet betaald. Nee, het is veel gekker, ze betalen meer voor hemden waarop reclame gedrukt is dan voor dezelfde hemden zonder. In fietswinkels zijn shirts te koop met Rabobank erop. Die zijn duurder!

Over de precieze werking van de fietsbroeken willen we maar niet wijzer worden. Waarom zak en piemel door de fietsbroeken van de mannen naar voren gekneed worden, is ons niet duidelijk; het lijkt er niet op dat ze daardoor sneller zullen fietsen. Wel leuk om de verschillen te zien, in grootte. De man met de grootste loopt onrustig door de boot en telkens langs ons tafeltje.

Op de wal kochten we een retour Sta vo ren. Op de boot moet er een strookje worden afgescheurd. Een slank meisje met blote buik komt op ons af, ze wil ons reisbewijs zien.

U ziet er niet uit als kaartjescontroleur, zeggen we tegen de scholier. 'Dat ben ik ook niet', zegt ze, 'dat is hij, maar hij heeft geen tijd.'

Ze wijst naar een man in officiële kleding met gouden schouders. Hij zit op het dek voor het achterwiel van de herenfiets van een dame. Er mankeert iets aan de derailleur. De scheepsconducteur probeert hem te repareren. De dame zegt dat haar ketting eraf loopt als ze de fiets achteruit rijdt en in Enkhuizen houden de fietsenmakers middagpauze. Ze moet naar de overkant.

De conducteur van het schip doet zijn best om haar fiets aan de praat te krijgen voor we in Stavoren zijn. Het meisje neemt hem eventjes waar, tot alle kaartjes zijn gescheurd en wij kunnen gaan varen. Ze is de dochter van de kapitein, zegt ze, en ze doet aan boord de keuken.

'Wat kunnen we bij u eten?', vraagt De Boer. 'Zegt u maar wat u eten wilt, dan zal ik zeggen of het er is.'

'Knakworst', zegt De Boer en dat zegt hij niet zomaar. Hij is van voor de grote waters noodramp en voer als jongetje met de boot van Amsterdam naar Lemmer. Ooit was dat een manier om naar Friesland te gaan. En op die boot at hij voor het eerst van zijn leven een knakworst en wist hij even niet hoe hij het had.

'Nee, hebben we niet', zegt het meisje.

'Onbeperkt sliptong?', vraagt De Cocq.

'Nee, ook niet', zegt het meisje.

'Iets anders onbeperkt?'

Op de pier van Scheveningen kan men onbeperkt mosselen eten. We willen nog altijd eens meemaken wat er gebeurt als iemand maar doorgaat met nieuwe porties bestellen.

'We hebben uitsmijters', zegt ze, 'en patat.'

Op een menukaartje op de boot zien we ook een 'balletje gehakt uit jus'. Of dat een balletje uit eigen keuken is, vragen we. 'Nee', zegt het meisje, 'uit een andere keuken, maar de jus maken we wel zelf.'

De menukaart verbiedt de passagiers iets anders te eten dan wat erop staat. Zelfs uit je neus mag niet. 'Eigen consumpties en/of etenswaren mogen aan boord niet genuttigd worden', staat er. Ook een bord aan de wand in de salon van het schip zegt dat men hier geen eigen eten eten mag. We kunnen dat vreselijk onaardig gaan zitten vinden, benepen, ongastvrij en achterlijk, maar we moeten erom lachen. Het heeft iets authentieks, iets bruins, natte jassen in de kerk. De Italianen in hun strakke pikbroeken trekken zich niets aan van het verbod en eten slappe kadetjes met cervelaat uit een boodschappentas. Het kan natuurlijk dat ze het gewoon niet konden lezen, maar ook Neder lan ders eten om het strenge verbodsbord geen boterham minder.

Twee jongens uit Alkmaar hebben demonstratief een plastic zak met brood op het hoogpolig tafelkleed gelegd in de salon. Ze zitten pal naast het bord aan de wand dat de eigen boterhammen verbiedt. Ze lezen de tekst hardop en schateren. Ze laten zich niet ringeloren vandaag. En dat er nieuwe revolutie in de lucht hangt, een nieuwe golf van ongehoorzaamheid, van jongeren die het niet meer pikken en de boel omver gaan werpen, zien we nu al. Aan een detail. Thuis moeten ze van moeder ook de korsten van de boterhammen opeten, niet alleen het zachte brood. Het is ze van jongs af ingepeperd. Vanaf dat ze tandjes hadden, moesten ze kauwen.

Maar nu zijn ze vrij. Weg van huis. Geen moeder doet ze wat. Ze eten haar boterhammen. Maar ze verdommen de korsten. Ze leggen ze terzijde. Opstandig. Deze jongens, dat belooft wat. Ze gaan kamperen, zeggen ze. Even voorbij Stavoren.

De Cocq kent Stavoren, hij schrikt als de boot de stad nadert. Veranderd! Tot bijkans in het water van de Zuiderzee zijn nieuwe huizen gebouwd. Vier Chinese theemutsen staan het zicht te benemen op een oud stadje. De Cocq pakt zijn camera in machteloze boosheid, om de brutale villa's te fotograferen. De Italianen zien het.

Dan gebeurt iets vreemds. De Cocq heeft het al vaker meegemaakt, in Nederland en buitenlanden. Als mensen zien dat iemand iets gaat fotograferen, pakken ze zelf ook hun camera. En ze maken dezelfde foto. Want waarschijnlijk is het iets bijzonders dat ze op de foto zetten. Persfotografen doen dat soms ook. Als er een begint, volgt de rest. De Italianen zullen thuis zes keer twee tot drie foto's van vier vreemde huizen tussen de afdrukjes vinden. Stavoren zelf ligt achter de exhibitionistische woningen verscholen. 'Als de mensen aan mij vragen wat er in Stavoren te doen is, dan zeg ik: er is een supermarkt. Nee, meer weet ik er ook niet van hoor', zegt de dochter van de kapitein.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden