A SMALL TOWN IN GERMANY

ZEVEN weken Bonn. Zeven weken waarin een moderne sociaal-democraat Kohl van zijn plaats verdreef en een nieuwe ploeg - als jonge honden van enthousiasme over elkaar heen buitelend - van start ging....

Kohl wist het al vanaf het begin. In het Duitse bestel is de kanselier ook binnen de regering machtig en Schröder is geen verliezerstype. Anders was hij ook nooit kandidaat geworden voor een partij, die hem eigenlijk niet wilde. In de Bondsdag zit Kohl nu braaf in zijn bankje. Zo nu en dan dommelt de oude kanselier even weg, maar voor het overige volgt hij elk debat aandachtig. Driehonderd pond vlees-geworden geschiedenis noemde Joschka Fischer Kohl. Van dichtbij valt op dat hij leuke oogjes heeft.

Kohl is verknocht aan Bonn en Schröder dankbaar dat hij in de kanseliersbungalow aan de Rijn mocht blijven wonen.

Schröder en Joschka Fischer hebben, heel anders dan Kohl, niets met Bonn. Zij popelen om naar Berlijn te verhuizen. Ze zijn bekaf (Schröder voerde in negen maanden twee loodzware verkiezingscampagnes, alvorens te gaan regeren), maar hun hele wezen straalt uit dat zij het regeren práchtig vinden.

Binnenkort 'geht's in Berlin los', maar eventjes wordt er nog vanuit het knusse Bonn geregeerd. Daar was op anderhalve vierkante kilometer alles bijeengebracht: het paleis van de bondspresident, de kanselarij van de regeringsleider, de Bondsdag, het perscentrum, de vertegenwoordigingen van de deelstaten, ministeries.

Op de Lange Eugen na, waar de bureaus van de parlementsleden zijn, alles in laagbouw en verscholen achter boompjes en struiken. Geen ander groot land had ooit zo'n bescheiden hoofdstad.

Bescheiden maar ook geïsoleerd. In het Regierungsviertel aan de Rijn ontmoeten politici andere politici en journalisten, en journalisten politici en andere journalisten. Het Ruimteschip Bonn werd het genoemd. Op gepaste afstand van het aardse gewoel soeverein zijn rondjes makend. Dat wordt straks dus anders. Natuurlijk, ook in Bonn gebeurt wel eens wat en ook op de Adenauer Allee staat soms een heuse file. Maar in Berlijn gebeurt voortdurend van alles en staan altijd files. In Berlijn zullen politici in de ondergrondse zitten met andere nette witte burgers maar ook met straatarme mensen en met buitenlanders.

Wat is mijn indruk na zeven weken Bonn? Voornamelijk dat Duitsland een land in overgang is. Een nieuwe generatie neemt het land over. Na de generatie van de Flak-helfer, (de scholieren die de luchtafweer bedienden) treedt nu, na een lange mars door de illusies, in de regering de generatie van de gelouterde 68-ers aan. Hoe zij het er in Berlijn vanaf zullen afbrengen, leert de toekomst.

De prestatie van hun voorgangers blijft met Bonn verbonden. Een provinciestadje, maar wat een historie! Aan de overkant van de Rijn de Petersberg met bovenop het gelijknamige fraaie gebouwencomplex, dat nu gastenhuis van de regering annex hotel is. Vanaf de Petersberg regeerden de geallieerde commissarissen, toen de Duitse staat na de vernieting van het Hitlerrijk had opgehouden te bestaan, het Westen van Duitsland. Op de Petersberg kreeg Adenauer, na enkele jaren van goed Duits gedrag, uit handen van de commissarissen, een beperkte versie van de Duitse soevereiniteit terug.

Natuurlijk is ook de Bondsrepubliek achteraf geidealiseerd. In het begin stond helemaal niet zo vast dat de poging van Duitsland een democratisch land te maken zou slagen. Tot in de bondskanselarij van Adenauer zaten belangrijke ex-nazis op sleutelposten. Geïnspireerd op Bonn schreef John le Carré zijn thriller A Small Town in Germany, waarin werd geschilderd hoe in de toekomst de nazi's de kop weer zouden opsteken en de macht opnieuw overnemen.

A Small Town in Germany blijft een spannend boek, maar het is anders gelopen. Eerst min of meer gedwongen, later omdat het er zich zeer wel in begon te voelen, werd Duitsland een democratisch land. Veel meer nog dan de schaamte over het verleden, lijkt mij het besef dat de andere weg ook voor Duitsland zelf catastrofaal werd, op den duur een garantie voor de toekomst. Voor zover is na te gaan hebben de bestuurlijke, industriële en intellectuele elites die Duitsland enkele malen in het ongeluk stortten, zich dit besef eigen gemaakt. Bonn is daarom meer dan een provinciestadje met een goede universiteit. Bonn staat voor een historische successtory.

Hoeveel Bonn gaat er mee naar Berlijn? Dat is ook letterlijk aan de orde. In Münster wordt in een machinefabriek gewerkt aan de Bondsadelaar die dit voorjaar in Berlijn komt te hangen in de Reichstag die door Sir Norman Foster wordt herbouwd. Foster diende voor de adelaar ongeveer 200 ontwerpen in die steeds meer gingen lijken op de adelaar, die in Bonn in de zittingszaal van de Bondsdag hangt en oneerbiedig de 'vette kip' wordt genoemd. Uiteindelijk werd besloten dat de nieuwe adelaar er precies zo uit komt te zien als de oude.

Wel een slag groter natuurlijk, en 2,5 ton zwaar. Ook de Bondsrepubliek gaat immers zwaarder wegen. Dit weekeind wordt hij naar Berlijn gebracht.

En verlaat ik Bonn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden