analyse schietpartijen VS

8chan: de plek waar alles – hoe verwerpelijk en extremistisch ook – bespreekbaar is

Een politieauto staat bij de Walmart in El Paso waar zaterdag de schietpartij plaatsvond. Beeld EPA

Het internetforum 8chan is het nog vrijere broertje van 4chan en een broeinest voor rechts-extremistisch gedachtegoed. Hier verschenen de aankondigingen voor de aanslagen in El Paso en eerder Christchurch. 

Op dezelfde zaterdagochtend dat een gewapende man een winkelcentrum in El Paso binnenloopt en zeker twintig mensen doodschiet, verschijnt er een nieuw bericht op forum 8chan. ‘Fuck dit gaat zo shit zijn, maar ik kan niet langer wachten. Doe je deel en verspreid dit brothers!’ In de bijlage een manifest waarin het bloedbad wordt aangekondigd.

Of het vier pagina’s tellende document afkomstig is van de verdachte van de schietpartij Patrick Crusius (21), wordt momenteel onderzocht door de politie. 8chan is inmiddels offline. Het Amerikaanse Cloudfare heeft de samenwerking beëindigd. Het cyberveiligheidsbedrijf beschermde het forum tegen cyberaanvallen.

Het zou niet voor het eerst zou zijn dat een bloedbad van tevoren wordt aangekondigd op 8chan, dat bekendstaat als een broeinest voor rechts-extremistisch gedachtegoed.

Zo werd enkele uren voor de aanslag in Christchurch, waarbij meer dan vijftig doden zouden vallen, op hetzelfde forum een ‘aanval op de indringers’ aangekondigd met daarbij een link naar Facebook waar de aanslag live werd gestreamd. ‘Het is tijd om echt wat te doen’, schreef de afzender, vermoedelijk dader Brenton Tarrant, ‘tegen de tijd dat jullie dit lezen zou ik live moeten zijn’. Ook bij de aanslag vijf weken later op een synagoge in Poway in de VS, waarbij één dode en drie gewonden vielen, verscheen een manifest van de verdachte op 8chan.

Ultieme vrijheid van meningsuiting

Dit soort morbide aankondigingen waren waarschijnlijk niet wat Fredrick Brennan in gedachte had toen hij 8chan in 2013 oprichtte. De Amerikaanse programmeur wilde een platform oprichten waar ultieme vrijheid van meningsuiting zou gelden. 8chan moest het nog vrijere broertje worden van 4chan – de site waar het rechts-extremistische alt-right groot werd. Een plek waar alles, hoe verwerpelijk ook, bespreekbaar is.

De anonieme gebruikers maken er gretig gebruik van op discussieplatforms als /pol/ Politically Incorrect - bedoeld voor politiek incorrecte discussies. Met name migranten, moslims en feministen moeten het ontgelden. Dat gebeurt veelal op een toon die in het midden laat of het ironie betreft, of bittere ernst. ‘Je weet nooit of iemand een serieuze antisemiet of moslimhater is, of een spelletje speelt’, zei de Canadese mediawetenschapper Marc Tuters  onlangs in de Volkskrant

Groepsgevoel

De aan de Universiteit van Amsterdam verbonden Tuters heeft onderzoek gedaan naar 4chan en 8chan. Volgens hem wordt op sites als 8chan een wij-versus-zij-gevoel ingezet om een groepsgevoel te creëren. ‘De gebruikers zijn anoniem, dus ze ontlenen hun identiteit en gemeenschapsgevoel niet aan gedeelde eigenschappen, maar aan het uitdrukken van wie ze vooral niet zijn en welke groepen de outsiders zijn. Helaas is dat een van de snelste, makkelijkste manieren om een gemeenschapsgevoel te kweken: je kiest een vijand en blijft dat benadrukken.’ 

Hoewel gebruikers van 8chan zich volgens de regels van het forum moeten houden aan de Amerikaanse wetgeving, blijkt er in de praktijk veel mogelijk. Zo zouden er openlijk links naar kinderporno worden gedeeld, reden voor Google om 8chan in 2015 tijdelijk te verwijderen uit de zoekresultaten.

En eenmaal gewend aan zoveel vrijheid, laten gebruikers zich niet zo makkelijk meer beteugelen in de zeldzame gevallen dat het forum wel ingrijpt. Het haatmanifest dat zaterdag in aanloop van de aanslag in El Paso op 8chan verscheen, werd vrijwel direct verwijderd door het platform, maar gebruikers bleven het bericht opnieuw posten. 

Reacties

Veelzeggend waren ook de reacties op het bericht over de schietpartij in El Paso. Een gebruiker heeft het bijvoorbeeld over ‘incredible digits’, ongelooflijke aantallen. Volgens onderzoekscollectief Bellingcat, dat het oorspronkelijke bericht en haatmanifest terugvond en analyseerde, wordt daarmee gedoeld op het aantal doden dat bij de aanslag viel. Gebruikers van 8chan zouden sinds de aanslag in Christchurch over de ‘top score’ die dader Tarrant behaalde met het doden van meer dan vijftig mensen en zouden de wens uitspreken om die score te overtreffen.

Iets vergelijkbaar gebeurde ook vlak na de aanslag in een tram in Utrecht eerder dit jaar. ‘Alsjeblieft tien doden, we hebben een terroristische aanslag nodig. Fuck de linkse mensen in de stad’,  schreef een Nederlander toen op 4chan.  ‘Als het een shitskin (scheldwoord voor niet-witte mensen, red.) is’, schreef een ander ‘dan begint de oorlog hier. Als het een van ons is, is dit het einde van deze website’. 

De 8 van 8Chan staat niet voor het cijfer, maar voor het wiskundige symbool voor ‘oneindigheid’. Eigenlijk spreek je de naam dan ook uit als ‘infinitechan’. Tegelijkertijd verwijst de naam naar 4Chan, een forum waar gebruikers volledig anoniem blijven, maar waar striktere regels gelden dan op het vrije 8Chan. Die regels deden Fredrick Brennan besluiten om 8Chan op te richten.

4Chan verwijst weer naar het in 1999 opgerichte 2Channel, een Japans forum. Vermoedelijk slaat die naam op HF-modulatoren, apparaatjes waarmee oude spelcomputers op de televisie werden aangesloten: die konden twee kanalen hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden