77 duizend docenten moeten nee zeggen

Docenten in het voortgezet onderwijs moeten steeds meer doen voor minder geld. Dat moet ophouden.

Annelien Jonkman is docent wiskunde aan Lyceum Sancta Maria te Haarlem. Om te voldoen aan de opleidingsbehoeften van een modern land is veel meer geld nodig.

Ik roep de 77 duizend docenten in het voortgezet onderwijs op in opstand te komen. Van de overheid moeten wij structureel bezuinigen en leerlingen met ernstige gedragsproblemen binnen het reguliere onderwijs opvangen. Dat gaan wij niet doen.


Volgens de Onderwijsinspectie stemt de helft van de havo- en vwo-leraren de instructie niet af op verschillen tussen leerlingen. Wij moeten beter differentiëren. Maar in klassen van 30 leerlingen met 5 dyslectici, 2 adhd'ers, 1 autist, 1 hoogbegaafde, keihard werkende minder begaafden, 2 doubleurs, 4 leerlingen met Nederlands als tweede taal en 3 faalangstigen doen wij dat al meer dan genoeg.


Wij moeten met z'n 77 duizenden heel hard 'ho' roepen. Decennialang hebben wij kritiek na reorganisatie na onderwijsvernieuwing gelaten over ons heen laten komen en van elke nieuwe situatie het beste gemaakt. Voor onze leerlingen, omdat wij van ons vak houden en omdat wij loyaal zijn naar onze werkgever. Nu is het genoeg.


Leerlingen hebben recht op goede leraren, stelt de inspectie. Maar wij zijn al goed. De prijs-kwaliteitverhouding van het onderwijs dat wij bieden, is uitstekend. Elke dag halen wij op een afwisselende, motiverende, kwalitatief goede manier het beste uit elke leerling en begeleiden hem naar een diploma dat in principe toegang geeft tot alle universiteiten van de wereld. Meer mogen overheid, inspectie en samenleving niet van ons verwachten. Althans niet voor dit geld.


Door onze wens iets nuttigs te doen voor de samenleving, kennis over te dragen, door de grote autonomie van het vak en de vakanties die samenvallen met die van onze kinderen hebben wij ons al veel te lang laten chanteren om steeds meer te doen voor minder geld. Dat moet ophouden.


Mijn school moet komend jaar 386.000 euro bezuinigen. Ongeveer 200.000 daarvan kan worden bereikt door te bezuinigen op pr, portokosten, kantoormaterialen en door vacatures bij het onderwijsondersteunende personeel niet te vervullen. De rest moeten mijn collega's en ik opbrengen. Wij krijgen straks een tot twee uren per week niet langer betaald. Het gaat vooral om mentortaken, aanwezigheid bij vieringen, surveilleren bij feesten en vergoeding voor nascholing. Taken die wij natuurlijk gewoon blijven doen, maar dan gratis.


Want als wij met de bezuinigingen niet akkoord gaan, moeten er collega's worden ontslagen of klassen worden vergroot naar 35 leerlingen. Dat willen wij niet, omdat wij dan niet meer de nodige kwaliteit kunnen bieden. Bovendien is er bij onze schoolleiding geen financieel wanbeleid en geen bonuscultuur. Haar valt niets te verwijten, dus brengen wij het wel weer op. Als het aan mij ligt, komend jaar voor de laatste keer.


Eenderde van mijn directe collega's heeft een hogerberoepsopleiding afgerond, tweederde een universitaire studie. Hbo'ers verdienen na twintig jaar, als ze fulltime werken, gemiddeld 2.300 euro netto per maand, collega's met een wetenschappelijke opleiding 2.500 euro.


De samenleving krijgt voor dat gemeenschapsgeld hoogopgeleide duizendpoten die elke dag een product proberen te verkopen aan een markt (de leerlingen) die dat product niet wil, maar wel wettelijk verplicht is het af te nemen. Dat is een strijd die je niet kunt winnen, maar elke dag opnieuw zetten mijn collega's en ik alle marketingstrategieën in die we kunnen bedenken om kennis en vaardigheden over te brengen waarvan leerlingen vaak het nut niet inzien.


Een productmanager van Unilever heeft een team dat hem helpt ons wijs te maken dat van 'Andrélon perfecte puntjes' niet alleen je haar, maar ook je vrouw, je kinderen en je tuin opknappen. En twintig jaar later in zijn carrière, zo las ik onlangs, incasseert de productmanager van weleer jaarlijks 5 miljoen euro. Topman Peter Voser van Shell kreeg dit jaar 12 miljoen euro. Ik neem aan omdat hij de stijgende olieprijzen wel en de dalende niet doorberekent aan de klant. Hij verdient in vierenhalve dag wat mijn school volgend jaar moet bezuinigen.


Van de 78 miljoen euro, die de bestuursvoorzitters van de 25 belangrijkste beursgenoteerde bedrijven samen incasseren, kunnen vijfduizend jongeren in het speciaal onderwijs de specialistische zorg krijgen die zij nodig hebben. Misschien pompen die captains of industry iets van hun kapitale salarissen terug in de samenleving. Maar wij docenten investeren elke dag in de samenleving, zonder daar veel voor terug te vragen.


Ik kan mij voorstellen dat ook de grote Nederlandse staatsbanken, die heel veel gemeenschapsgeld incasseren, de samenleving op de een of andere manier willen terugbetalen. Laten ze hun kans grijpen. Ik zeg niet dat de belastingbetaler meer voor het onderwijs over moet hebben, maar er moet wel meer geld naartoe als Nederland bij de topvijf van 's werelds kenniseconomieën wil horen. Waar zou dat geld vandaan kunnen komen?


Mijn beroepsgroep moet zeggen hoeveel geld ze nodig heeft om te voldoen aan de opleidingsbehoeften van een modern land. Van specialistische zorg voor kwetsbare leerlingen tot uitdagend onderwijs voor intelligente kinderen. En een goed salaris voor mensen met de bijzondere kwaliteiten die nodig zijn om dat te bieden. Als staatsbanken en multinationals dat niet willen financieren en ook de samenleving niet meer geld overheeft voor het onderwijs, moet mijn beroepsgroep zich beraden op wat ze voor dit geld kan leveren.


Want zowel bezuinigen als nog meer differentiëren, als kinderen met zware gedragsproblemen binnen de deur houden én bouwen aan een onderwijssysteem dat tot de beste van de wereld behoort, is een strijd die je niet kunt winnen. Die strijd gaan wij niet aan.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden