Interview bodemdaling

75 procent bodem Zuid-Holland zakt weg: provincie zoekt naar oplossingen op maat

Door de droge zomer zakt de Nederlandse bodem veel harder dan gemiddeld. De provincie Zuid-Holland zoekt al jaren naar (vaak peperdure) oplossingen voor verzakkende huizen, infrastructuur, en voor dalende veenweidepolders. Gedeputeerde Rik Janssen zoekt naar oplossingen op maat, want zomaar miljarden erin pompen heeft volgens hem geen zin. Ook melkboeren moeten nieuwe wegen inslaan, want ‘een koe kun je niet kruisen met een eend’.

Het Groene Hart bij Zoeterwoude. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

‘Het is lang een taboe geweest om over bodemdaling te beginnen, maar gelukkig kunnen we het er nu wel over hebben’, zegt Rik Janssen, gedeputeerde in Zuid-Holland voor de SP. ‘Mensen willen koeien in de wei, ze willen dat hun huis niet wegzakt en ze willen niet te veel betalen voor de riolering. Maar dé bodemdaling bestaat niet, hét waterpeil bestaat niet en dus ook niet dé oplossing.’

Hoe groot is het probleem in Zuid-Holland?

‘In Zuid-Holland heeft 75 procent van het grondoppervlak last van bodemdaling. Ach, wat is nou 8 millimeter of 2 centimeter per jaar, wordt er wel eens schouderophalend gezegd. Het zou een kwestie zijn van het waterpeil verlagen of een verzakte straat opknappen. Maar dat is natuurlijk niet de oplossing op lange termijn, zeker niet met extreme weersomstandigheden. Laten we ons overvallen of gaan we aan de slag?

‘Het is anderzijds ook geen kwestie van miljarden euro’s erin pompen, want we moeten eerst weten wat wel en niet helpt. Vorige week hebben we van het Rijk 10 miljoen euro gekregen uit de pot voor Regio Deals. Daarmee kunnen we aan de slag met maatregelen tegen bodemdaling in het Groene Hart.’

Bewoners klagen over scheuren in muren en verzakkingen. Wordt bij nieuwbouwprojecten rekening gehouden met bodemdaling?

‘Mijn zorg is dat nog veel gemeentelijke bouwplannen dateren van voor de economische crisis. Inmiddels zijn we tien jaar verder en weten we veel meer over bodemdaling. Dus op sommige plekken is mijn vraag: vind je dat bouwproject wel verstandig? Je moet de kosten voor beheer toch linksom of rechtsom aan de burgers doorberekenen. We zijn daar met gemeenten in overleg. Je wil niet elke paar jaar de straat ophogen en de riolering vernieuwen.’

Rik Janssen, gedeputeerde van Zuid-Holland (SP). Beeld Provincie Zuid-Holland

In het veenweidegebied worden sommige polders op termijn misschien wel te nat voor koeien. Staan boeren open voor rigoureuze maatregelen?

‘Ik snap dat melkveehouders huiverig zijn. Hun pensioen en hun toekomst zitten in hun bedrijf. Je moet dus door wat weerstand heen. Ik weet dat het vervelend is en het water staat ons nog niet aan de lippen, maar we kunnen niet nog eens twintig jaar wachten. We bekijken nu polder voor polder wat de situatie is: moeten we nu ingrijpen, of kan het wachten? Het is een sluipend probleem.

‘Ik zie gelukkig ook initiatieven uit de sector zelf. Bij de polders bij Driebruggen experimenteren melkveehouders met onderwaterdrainage. Ze leggen samen met het hoogheemraadschap 450 kilometer aan buizen aan waarmee je het grondwaterpeil kunt verhogen met behoud van de agrarische grasproductie.

‘Onderwaterdrainage is zeker niet de heilige graal, maar het kan wel een tijdelijke verlichting bieden tegen vernatting. Het is een tool in je gereedschapskist. In een droge zomer zoals dit jaar spelen weer andere problemen. Er is niet één oplossing voor de bodemdaling, het is een kwestie van maatwerk, van micromanagement. Daarom ben ik blij met experimenten zoals bij Driebruggen. Een proef is geslaagd als het ons nieuwe informatie oplevert over wat wel en niet werkt. We ondersteunen wel de zoektocht naar en experimenten met bedrijfssystemen die renderen op natte veengronden.’

Hoe eeuwig is het beeld van Hollandse koeien en polders? Kunnen boeren niet beter lisdodden en cranberry’s gaan telen?

‘Ook dat lost niet alles op, want niet alle grond is geschikt voor natte teelten. Het Hollandse landschap is waardevol, dat proberen we natuurlijk zo goed mogelijk te behouden. Er zijn ook al melkveehouders die andere rassen zijn gaan houden, beter bestand tegen natte grond. Maar ja, je kunt een koe niet met een eend kruisen.’

Ook zonder palenpest scheuren woningen door lage grondwaterstand

In Nederland dreigt het funderingsprobleem fors toe te nemen door een nieuw fenomeen. Woningen die rechtstreeks op de ondergrond zijn gefundeerd – dus zonder palen – vertonen sinds deze zomer scheuren door de lage grondwaterstand. Honderden gedupeerden melden zich.‘Ik kijk door de scheuren in mijn slaapkamer naar buiten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden