ColumnMarcia Luyten

75 jaar na het heroveren van de waarheid rukt de leugen op

Leven in waarheid, het was volgens de Tsjechoslowaakse dissident Václav Havel de belangrijkste opgave van ieder mens. De vrijheidsstrijder die president werd, schreef het in de brieven die hij zijn geliefde Olga stuurde vanuit de gevangenis: vrijheid en waarheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Juist in de week dat wij groot zouden herdenken dat we

75 jaar geleden zijn bevrijd van de bezetter en zijn leugen, blijkt hoe fragiel de waarheid is. The New York Times berichtte deze week dat EU-ambtenaren zwichtten voor zware druk uit China. Beijing dwong de EU een kritisch rapport over desinformatie (doelbewuste leugens) over corona af te zwakken. Een eerdere versie van dat rapport sprak van ‘een aanhoudende wereldwijde desinformatiecampagne om de schuld voor de pandemie af te wentelen en zijn internationale imago te verbeteren’.

China had meteen actie ondernomen. Lutz Güllner, een Europese diplomaat belast met handel, mailde vorige week dinsdag zijn collega’s: ‘De Chinezen dreigen ons al met ­reacties als dit rapport uitkomt.’ In de definitieve versie die vrijdag (met vertraging) werd gepubliceerd, was die hele zin verdwenen.

In die lijn werd meer aangepast: ‘Aanhoudende en gecoördineerde druk door officiële Chinese bronnen om de schuld af te wentelen’ was afgezwakt tot: ‘aanhoudende en gecoördineerde druk door sommige actoren, waaronder Chinese bronnen…’ En de Chinees-Franse ruzie over het verzonnen bericht dat in een Frans verpleeghuis het personeel de bewoners in de steek had gelaten om te sterven, was geschrapt.

Het project EU vs Disinfo dat in 2015 begon toen Rusland met valse nieuwsberichten de Unie probeerde te ontwrichten, verloochent zo zijn eigen missie. Wereldwijd wordt ­gestreden om het narratief over ­corona: wie heeft schuld, welke regering handelde adequaat en welke blunderde, wie was goed en wie fout. China stuurde Italië een vrachtvliegtuig met hulpmiddelen en werd door de Italianen geroemd. Dat terwijl de Chinese leugen, het ontkennen en niet indammen van het virus in Wuhan, deze wereldwijde pandemie opleverde.

Beijing voert zijn campagnes als een moderne oorlog, agressief en zonder scrupules. Op de verspreiding van het coronavirus volgen, in plaats van een excuus, propaganda en complottheorieën. En Beijing weet heel goed dat deze strijd om het gelijk plaatsvindt op het moment dat de Europese Unie hoopt grote handelsconcessies met China te sluiten.

Door te zwichten voor Chinese dreigementen, zet de EU meer op het spel dan de geloofwaardigheid van haar Task Force Desinformatie. Door een compromis te sluiten over de waarheid, riskeert Europa het wezenlijkste: haar vrijheid. De vrijheid om daadwerkelijk soeverein te zijn; om zelf te kunnen beslissen, niet omdat je juridisch soeverein heet, maar omdat je onafhankelijk bent. De Chinese leider Deng Xiaoping, grondlegger van China’s huidige succes, gaf zijn land de regel mee dat het zijn kracht moest verbergen om zo zijn kansen af te wachten. Dat is jarenlang goed gelukt. Terwijl China zijn leger razendsnel moderniseerde met de modernste stealthvliegtuigen, sprak de minister van Defensie: ‘Wij kunnen ons geen geavanceerd militair land noemen. De kloof tussen ons en ontwikkelde landen is decennia.’ Intussen is de draak zijn schroom kwijt. Xi Jinping laat zien dat keizer boven koning gaat. Uit Jan van der Puttens boek Fabels over China blijkt dat de gelijkwaardigheid van landen in Xi’s beleving onvoorstelbaar is. China was en is opnieuw het centrum van de wereld. En fair play is nergens voor nodig.

Corona heeft laten zien hoe zwak we zijn, verknoopt in een systeem waarin alles is afgesteld op efficiëntie en laagste kosten. Dat we in Europa zelf medicijnen en medische hulpmiddelen moeten kunnen produceren, is intussen duidelijk. De waarheid en de vrijheid vereisen dat we ook voor technologie niet van China afhankelijk zijn. Want China’s zelfverzekerdheid komt met een brutaliteit en agressie waar Europa moeilijk mee overweg kan. Wie nu nog meent dat Nederland aan soevereiniteit zal winnen door de EU te verlaten, leeft in een gevaarlijke sprookjeswereld. 75 jaar na het heroveren van de waarheid rukt de leugen op. De waarheid offeren aan handelsbelangen, is dan een zonde. Appeasement heeft bij autoritaire leiders nooit gewerkt. Liever 3G en vrij dan 5G en vazal van China.

Marcia Luyten is journalist en schrijver

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden