71 jaar na de oorlog blijven er nieuwe monumenten komen

Aan de 166 oorlogsmonumenten die - voor zover bekend - sinds 2010 zijn onthuld, zijn de laatste dagen weer enkele toegevoegd.

Nieuw oorlogsmonument aan de Schoonbeekhof in Kootwijkerbroek. Beeld null
Nieuw oorlogsmonument aan de Schoonbeekhof in Kootwijkerbroek.

Op het terrein van de voormalige Alexanderkazerne in Den Haag is een nieuw monument gewijd aan de huzaren die hier in de meidagen van 1940 zijn gevallen. In Sandpoort-Zuid (gemeente Velsen) is, op voorspraak van burgers, een vervallen monument uit 1946 teruggebracht in zijn oorspronkelijke staat. In Oosterhout heeft de bewoner van een voormalige pastorie een uit 1939 stammende schuilkelder in zijn tuin op eigen kosten opgeknapt en opengesteld voor het publiek - in aanwezigheid van oud-strijders, de Oosterhoutse Nachtegalen en kinderkoor De Flierefluiters. En zaterdag zal op De Dam een monument worden onthuld ter herinnering aan de slachtoffers die daar zijn gevallen bij de schietpartij van 7 mei 1945.

Deze selectie is verre van volledig. Sommige monumenten genieten slechts lokaal bekendheid. Teun Pelleboer van het Nationaal Comité 4 en 5 mei vermoedt dat er in Nederland dus nog (veel) meer oorlogsmonumenten zijn dan de ongeveer 3500 waarvan het bestaan hem bekend is. En vooralsnog duidt niets erop dat de al vaak aangekondigde herdenkingsmoeheid al is ingetreden.

Evenmin neemt Pelleboer nieuwe vormen van herdenken waar. Er is aanhoudende aandacht voor de Joodse oorlogsslachtoffers, aan wie het afgelopen jaar twee nieuwe monumenten (een in Nijmegen en een in Utrecht) zijn gewijd, en er wordt nog veelvuldig aan specifieke gebeurtenissen (een bombardement, een groepsexecutie of het neerhalen van een geallieerd vliegtuig) herinnerd.

Joods Monument aan de Kitty de Wijzeplaats in Nijmegen. Beeld null
Joods Monument aan de Kitty de Wijzeplaats in Nijmegen.

Burgers nemen het voortouw

Wat misschien wel nieuw is, is dat burgers vaak het voortouw nemen bij de vestiging of - in het geval van Santpoort-Zuid - restauratie van een monument. Het Santpoortse monument, een schepping van de Bloemendaalse architect H.W. van Kempen - exponent van het 'traditioneel functionalisme' - verkeerde in kommervolle toestand. De Stichting Santpoort, bestaande uit burgers die hun leefomgeving voor verloedering willen behoeden, spoorde de gemeente dan ook aan achterstallig onderhoud uit te voeren. Aanvankelijk toonde de gemeente zich weinig toeschietelijk, zegt bestuurslid Pim Boer. 'Ze vroeg of wij de kosten niet zelf op ons konden nemen, en ze ontkende dat de twee lantaarns aan weerskanten van het monument ooit hadden gebrand. Maar uiteindelijk heeft de gemeente haar verantwoordelijkheid genomen.'

Het metselwerk is hersteld. De woorden van dichter J.C. Bloem op de gedenksteen zijn weer leesbaar. De lantaarns zijn aangesloten op het elektriciteitsnet. De plantenbak heeft weer zijn oorspronkelijke functie. De houten banken zijn weer bruikbaar. De opzichtige gele prullenbak is vervangen door een discreet-groene. Woensdagmiddag werd een - door omwonenden bekostigde - vlag gehesen. Voor het eerst sinds de dood van de predikant die ooit met deze eervolle opdracht was belast.

Herdenkingsmonument voor de bemanning van een Engelse bommenwerper in 't Goy. Beeld null
Herdenkingsmonument voor de bemanning van een Engelse bommenwerper in 't Goy.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden