Reportage

70 duizend racefans versus 100 demonstranten: het is duidelijk wiens stem luider klinkt in Zandvoort

Na meer dan dertig jaar afwezigheid deed de Formule 1 het circuit van Zandvoort aan. Fleur Damen doet verslag van alles wat er op en rond het circuit gebeurt. Vandaag, in de laatste aflevering: het verzet van de natuuractivisten en duinliefhebbers wordt overstemd door ronkende motoren en luidruchtige Verstappen-fans op de dag van de race.

Fleur Damen
Loudi Langelaan van Extinction Rebellion demonstreert zondag in Zandvoort: ‘Deze Formule 1 staat voor alles wat mis is met het systeem.’ Beeld Pauline Niks
Loudi Langelaan van Extinction Rebellion demonstreert zondag in Zandvoort: ‘Deze Formule 1 staat voor alles wat mis is met het systeem.’Beeld Pauline Niks

‘Kijk!’ Plotseling licht het gebruinde gezicht van Marc Janssen (67) op. Hij buigt voorover in het duin en plukt een paars bloemetje. ‘Moet je eens ruiken’. De sterke geur van wilde tijm verspreidt zich door de lucht. ‘Die wordt steeds meer weggedrukt door struiken die van stikstof houden, zoals wilgen en de duindoorn’.

Vraag hoeveel rechtszaken Janssen, interim-directeur van Stichting Duinbehoud, aanspande tegen de Formule 1, en hij begint te lachen. De lijst is héél lang. Omdat de organisatoren van de Formule 1 de vergunningsaanvragen opknipten – drie vergunningen om één tribune te mogen bouwen – ging Duinbehoud voortdurend in beroep of bezwaar, verklaart Janssen.

Veel heeft het niet opgeleverd. De tapuit en de kieviet zijn al jaren geleden het kabaal van het circuit ontvlucht. De aanpassingen die het circuit moesten moderniseren, verwoestten tien hectare van het leefgebied van beschermde diersoorten, en drie dagen voor het begin van de Formule 1 besloot de rechter de stikstofvergunning van het circuit niet in te trekken. Dat zou te veel financiële schade opleveren voor de organisatoren.

Uitgelachen

‘Het circuit staat wat stikstof betreft gelijk aan twee à drie agrarische bedrijven’, zegt Janssen, in zijn onopvallende beige wandelbroek. ‘Als je nu een vergunning aanvraagt om twee bedrijven naast een Natura2000-gebied, zoals deze duinen neer te zetten, word je uitgelachen’, concludeert hij, terwijl een volle trein racefans langsraast. ‘Het is dieptreurig’.

De milieuschade was maar één van de vele argumenten van de tegenstanders van de eerste Grand Prix in Zandvoort in 36 jaar. Overvolle straten, uitbundige feestjes in lokale cafés, een festivalcamping die niet zo genoemd mocht worden; alles wat ondernemers in de cultuur- en horecasector de afgelopen anderhalf jaar lieten, deed Zandvoort deze week, stelden critici.

‘Deze Formule 1 staat voor alles wat mis is met het systeem’, vindt ook Loudi Langelaan (26), verkleed als kever. Terwijl 70 duizend racefans hun plek innemen om Max Verstappen van poleposition te zien vertrekken, fietst Langelaan Zandvoort binnen in een stoet met ruim honderd activisten van Extinction Rebellion.

Zo rustig als Marc Janssen is, zo uitbundig zijn de activisten (‘Zandvoort = duinmoord’). ‘Voor een belachelijk fossiel feestje voor miljonairs wordt een uitzondering gemaakt op alle regels’, vervolgt Langelaan, in het dagelijks leven werkzaam bij Milieudefensie.

De ‘rebellen’ van Extinction Rebellion staan bekend om acties waarbij zij zichzelf vastketenen of zich bewust laten arresteren, maar kozen vandaag voor een ‘inclusief’ protest’ zonder provocaties. Er is zelfs politiebegeleiding, uit angst voor escalatie. Die blijft uit, maar de kleurrijke stoet wordt met weinig enthousiasme onthaald.

Een voorbij zoevende Zandvoorter op een brommer, hoofdschuddend: ‘Oprotten! Ga lekker naar huis, stelletje idioten!’. ‘Waarom op zo’n dag het feestje komen verpesten?!’, roept Liesbeth Willemsen, vanuit haar tuinstoel voor pension Blankebil. ‘Doe dat lekker een andere dag!’

Marc Janssen, interim-directeur van Stichting Duinbehoud, zondagochtend in de duinen bij Zandvoort: ‘Het is dieptreurig’. Beeld Pauline Niks
Marc Janssen, interim-directeur van Stichting Duinbehoud, zondagochtend in de duinen bij Zandvoort: ‘Het is dieptreurig’.Beeld Pauline Niks

70.000 racefans versus 100 demonstranten in een dorp waar inwoners gelukkig worden van het geluid van een ronkende motor: het is duidelijk wiens stem harder klinkt, zondag in Zandvoort. Toch zijn hun inspanningen niet tevergeefs, bezweren de milieubeschermer en de activisten.

F1-coureur Sebastian Vettel steunt de actie van Extinction Rebellion, vertelt Langelaan. ‘Dat helpt natuurlijk al enorm.’ Marc Janssen zag de oude hekken rondom het circuit op zijn aandringen vervangen worden. Bezoekers zonder kaartje kunnen de duinvegetatie niet meer kapot trappen op zoek naar een plekje met zicht op het circuit. ‘Na 25 jaar leert het circuit eindelijk een groot evenement fatsoenlijk te organiseren’, concludeert Janssen. En, ironisch: ‘Dan is toch de Formule 1 nodig om dat voor elkaar te krijgen’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden