Acht vragen5G

5G: wat is het, wat kunnen we ervan verwachten en waar gaat de controverse over?

Een telefoonmastBeeld Getty Images

Maandag begint de veiling van frequentieruimte die geschikt is voor 5G, dat veel sneller mobiel internet mogelijk maakt. Voorlopig hoeft de smartphonebezitter weinig van 5G te verwachten.

Waar staat 5G voor?

De vijf staat voor vijfde generatie. De eerste generatie 1G stamt uit de jaren tachtig en was ‘slechts’ bruikbaar voor mobiele spraaktelefonie. In de jaren negentig kwam 2G, waarmee ook gegevens verstuurd konden worden. Dat ging druppelgewijs, met slechts 100 kilobit per seconde. Met het huidige 4G-netwerk kunnen ongeveer honderd keer zoveel data per seconde worden verstuurd. 5G is in theorie weer een factor honderd sneller.

Is al die snelheid nodig?

Honderd keer sneller lijkt tamelijk overbodig: met 4G kan onderweg doorgaans prima worden genetflixt, gespotified of geyoutubed – toepassingen die tamelijk veel bandbreedte vragen. Behoefte aan veel sneller is er nauwelijks. Sterker: niemand heeft nog een toepassing bedacht die 5G rechtvaardigt. Soms wordt de autonome auto genoemd, maar ook die kan prima toe met 4G en voordat de volledig zelfstandige auto rondrijdt, zijn we jaren verder. 5G is vooralsnog vooral een oplossing voor een niet bestaand probleem.

Waarom zouden telecombedrijven dan een kavel kopen?

Volgens een oude economische wet creëeert elk aanbod zijn eigen vraag. Met andere woorden: zodra de hogere datasnelheid er is, komen die spannende toepassingen vanzelf. Dit is wel een verschil met de overgang van 3G naar 4G; toen was wel degelijk sprake van een gebrek aan bandbreedte om Youtube en Netflix soepel op een smartphone te kunnen draaien. Hoewel van een nijpend tekort aan bandbreedte nu nog geen sprake is, dreigt dat er wel te komen: mobiele netwerken verstouwen nu tot duizend keer meer data dan vijf jaar geleden, toen 4G in opkomst was.

Er zijn meer voordelen aan 5G. Zo kunnen data energie-efficiënter worden verstuurd. Nu verstookt de wereld omgerekend ruim een olietanker per maand aan olie op om al die mobiele netwerken in de lucht te houden. Als de honger naar data blijft groeien, zou de energieconsumptie nog groter worden, met alle nadelige gevolgen van dien. 5G-technologie moet groei mogelijk maken zonder al te veel extra energie te verbruiken. Al blijven 4G en 5G voorlopig naast elkaar draaien, waardoor de totale stroomconsumptie zal stijgen. Wel zijn telecombedrijven begonnen 3G-stations uit te faseren, wat weer energie bespaart.

Gaat het alleen om meer snelheid?

Nee, sterker: in eerste instantie zal 5G nauwelijks meer snelheid bieden – daarvoor is de nu geveilde frequentie te laag. Maar met 5G kunnen meer apparaten tegelijk communiceren, met relatief weinig energieverbruik en met een veel kortere reactietijd tussen zender en ontvanger. In de praktijk betekent dit dat miljoenen apparaten online kunnen komen, tegen relatief geringe kosten. 5G moet het internet der dingen – al jaren een grote belofte – eindelijk verwezenlijken.

Er wordt veel geprotesteerd tegen 5G, waarom?

Door de veel hogere frequentie waarmee 5G uiteindelijk werkt, kan de elektromagnetische straling niet meer ‘de hoek om’. Waar 4G nog een redelijk groot gebied kan bestrijken, moet bij toekomstig supersnel 5G een zogenoemde line of sight bestaan tussen zender en ontvanger. Dit betekent dat veel meer zenders nodig zijn voor een dekkend netwerk. Meer zenders betekent meer bronnen van elektromagnetische straling en dat leidt mogelijk tot een hogere blootstelling van mens en dier aan deze straling, stellen tegenstanders.

Levert 5G meer gevaarlijke straling op?

Nee, zeggen de meeste experts. Er komen weliswaar meer zenders, maar hun vermogen is veel geringer dan de grote bakken die nu nog op flatgebouwen staan en in zendmasten hangen. Bovendien dringen elektromagnetische 5G-golven nauwelijks door in het menselijk lichaam.

Maar, zeggen tegenstanders als de stichting Stop5GNL, deze blik is te nauw. Er wordt alleen gekeken naar mogelijk schadelijke gevolgen door opwarming (de straling is vergelijkbaar met hoe een magnetron eten opwarmt, alleen dan veel zwakker). Andere mogelijk schadelijke effecten zijn onvoldoende onderzocht.

Dus is er geen gevaar?

Helemaal zeker is dat niet. Want een tweede belangrijk verschil tussen 4 en 5G is bijvoorbeeld de manier waarop de internetdata in de toekomst worden verspreid. Vergelijk de zenders van beide systemen met een plantenspuit: bij 4G staat de spuitnippel zo ingesteld dat een nevel aan kleine druppeltjes ontstaat. Bij de volgende generatie 5G is de spuitnippel zo gedraaid dat een ‘waterstraaltje’ ontstaat waarin data als bundels op de ontvangers gericht worden.

Die bundels hebben nog steeds een lage, maar wel hogere energiedichtheid. Als Nederlanders massaal veel meer data gaan rondpompen, kan het gebeuren dat passanten op drukke hotspots met veel van zulke ‘datastraaltjes’ worden blootgesteld aan waarden die de limiet overstijgen. Gezondheidsdienst RIVM raadt daarom aan ‘een vinger aan de pols te houden’. 

Wat brengt die veiling eigenlijk op?

De huidige veiling betreft die van de zogenoemde 700 megahertz bandbreedte. De snelheidswinst daarvan is beperkt. Pas met introductie van de 3,5 GHz frequentieband komt echt hogere snelheid beschikbaar. Deze wordt in 2022 geveild. De Nederlandse staat hoopt met de veiling van de 700 megahertzband 900 miljoen euro op te halen. Pas als hogere frequenties worden geveild, zal de opbrengst flink kunnen stijgen.

Lees verder:

5G is een oplossing op zoek naar een probleem
Volgend jaar komt 5G naar Nederland, maar ondanks spannende toekomstvisioenen is voor een belangrijk deel onduidelijk waarvoor het precies zal worden gebruikt. Hoe gaat de telecomsector daarmee om?

Draadloos 5G-internet is veilig, maar ‘vinger aan de pols’ blijft nodig
Tot nu toe lijkt het veilig voor je gezondheid, het bliksemsnelle draadloze internet dat door Nederland gaat zoeven. Toch adviseert het RIVM een ‘vinger aan de pols’ te houden wat betreft de stralingsblootstelling.

Wifinetwerken slibben dicht. Hoe draadloos internet toch soepel en snel blijft
Twintig jaar na de introductie zijn almaar meer apparaten via wifi verbonden met internet. Als gevolg daarvan slibben de netwerken dicht. Nieuwe technieken als lifi – internet via licht – moeten uitkomst bieden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden