Analysepartijprogramma 50plus

50Plus schept een land voor senioren

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

In de aanloop naar 17 maart hebben de politieke partijen hun verkiezingsprogramma’s klaar. De Volkskrant legt ze langs de meetlat van verbeeldingskracht, originaliteit en politieke haalbaarheid. Vandaag: 50Plus.

Verkiezingsprogramma 50Plus

Motto
De kracht van PLUS

Boodschap
Het ouderenbelang = het belang van alle Nederlanders

Opvallendste zin
‘Het ontbreekt de landelijke politiek simpelweg aan een visie op vergrijzing’

50Plus-oprichter Jan Nagel trok dit jaar de groene zeep uit de gootsteenkast voor een grote schoonmaak van zijn partij. Voorzitter Geert Dales moest het veld ruimen, waarna Nagel zichzelf voor de zoveelste keer liet herkiezen in de functie van partijvoorzitter. Vervolgens vertrok uithangbord en partijleider Henk Krol met slaande deuren en besloten de drie overgebleven Tweede Kamerleden zich niet herkiesbaar te stellen.

De ouderenpartij gaat derhalve de verkiezingen in met een nagelnieuwe kandidatenlijst, inclusief ververste lijsttrekker. Oud-Anbo-directeur Liane den Haan, een jeugdige vijftiger, heeft een flinke uitdaging voor de boeg. Zij moet niet alleen stemmenkanon Krol vervangen, maar ook de halvering van het zetelaantal die de peilingen voorspellen, zien af te wenden.

Bij al die vernieuwing is één ding als vanouds: het verkiezingsprogramma van 50Plus is onversneden grijs.

50Plus aan het roer

Het Nederland waar 50Plus de alleenheerschappij heeft is volledig ingericht op de senior-medelander. Vermoeide en versleten ouderen kunnen vanaf hun 65ste genieten van volledige AOW. Gepensioneerden kunnen rekenen op een waardevast, gegarandeerd pensioen. Pensioenkortingen zijn voorgoed verleden tijd. AOW’ers krijgen zelfs recht op een 13de maand en vakantiegeld. Belastingvoordelen voor gepensioneerden die de kabinetten-Rutte hebben geschrapt of versoberd, worden in ere hersteld.

Het land wordt volgebouwd met betaalbare ouderenwoningen. Het eigen risico in de gezondheidszorg moet omlaag, bij voorkeur naar nul. Alle ouderen krijgen een gratis tablet-computer en hulp bij het aanleren van digitale vaardigheden. De wettelijke mogelijkheden voor euthanasie worden verruimd. Er komen extra zware straffen op geweldsmisdrijven tegen ouderen.

Behalve de terugkeer van de basisbeurs en een verhoging van het wettelijk minimumloon heeft het programma 50-minners weinig te bieden. Lijsttrekker Den Haan ziet dat trouwens niet zo, schrijft ze in haar voorwoord. ‘Goed ouderenbeleid is niet alleen in het belang van ouderen, het is een gedeeld belang. Ons belang. Van jong en oud. Iedereen wil immers oud kunnen worden in een samenleving die daarop is ingericht.’

Originaliteit

Een one-issuepartij als 50Plus is al snel origineel vanwege de onverholen focus op één thema, in dit geval de belangen van gepensioneerden. Los daarvan telt het partijprogramma weinig echt unieke standpunten. Ook de SP en de PVV zijn bijvoorbeeld voor het verlagen van de AOW-leeftijd naar 65 jaar. De kijk op euthanasie deelt 50Plus grotendeels met D66. En in de roep om meer politie en hogere straffen staat de ouderenpartij evenmin alleen. Wat wel weer origineel is aan dat laatste standpunt is dat die zwaardere straffen alleen zouden moeten gelden voor criminelen die ‘ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid’ iets aandoen. Wat de definitie is van ‘ouderen’ en ‘kwetsbare gezondheid’ vermeldt het programma niet.

Liane den Haan, de leider van 50PLUS krijgt een handkus van partijvoorzitter Jan Nagel.  Beeld ANP
Liane den Haan, de leider van 50PLUS krijgt een handkus van partijvoorzitter Jan Nagel.Beeld ANP

Opvallend is het voorstel om ‘gemeenteraadsverkiezingen in alfabetische volgorde op 26 verschillende woensdagen te houden’. Hiermee wil 50Plus bereiken dat gemeenteraadsverkiezingen echt over lokale thema’s gaan en niet overheerst worden door de landelijke politiek. In het kader van de bestuurlijke vernieuwing is 50Plus voorstander van een landelijke kiesdrempel van 3 procent om ‘te grote versnippering’ tegen te gaan. Zo’n kiesdrempel zou de partij zelf fataal kunnen worden, want 50Plus scoort op dit moment lager in de peilingen.

Over de beleidsterreinen die niet direct aan ouderenthema’s raken heeft de partij weinig ideeën. 50Plus klinkt eurosceptisch, maar staat pal achter de Navo. In vergelijking met vier jaar geleden is de partij een stuk minder groen. In 2017 stelde het verkiezingsprogramma: ‘Door het terugdringen van de CO2-uitstoot en andere milieumaatregelen waakt 50Plus over de leefbaarheid voor volgende generaties.’ Inmiddels denken de ouderen daar toch iets anders over. ‘50Plus wil volgende generaties niet belasten met oneerlijke klimaatlasten als gevolg van te snel uitgevoerd klimaatbeleid.’

Politieke haalbaarheid

50Plus heeft de hele kabinetsperiode van Rutte-III geprotesteerd tegen het Pensioenakkoord, maar heeft dat verzet onder leiding van Liane den Haan (die dat akkoord als Anbo-voorzitter steunde) opgegeven. De partij wil er nu enkel voor zorgen dat de uitwerking van dat akkoord zo gunstig mogelijk uitpakt voor ouderen. Dus: zoveel mogelijk pensioenverhogingen, en geen pensioenverlagingen.

Dat is een alleszins haalbaar doel, want het koste wat kost voorkomen van pensioenkortingen is al een aantal jaren staand kabinetsbeleid. Er is geen reden te veronderstellen dat die brede politieke steun op korte termijn zal verdampen. Ook de andere partijen kijken immers met een schuin oog naar het groeiend aantal oudere kiezers. Circa de helft van de Nederlandse kiesgerechtigden is 50-plusser.

De eenzijdige gerichtheid op het ouderenbelang is anderzijds ook een electoraal risico. De partijnaam is in zekere zin misleidend, omdat het verkiezingsprogramma zich duidelijk richt op de behoeften van zestigers en nog oudere kiezers. Van de 7 miljoen Nederlandse 50-plussers zijn er ruim 2,5 miljoen vijftiger. ‘Die grote groep pakken we even mee’, moet Jan Nagel bij het bedenken van de partijnaam hebben gedacht. Maar het tobberige verkiezingsprogramma appelleert voornamelijk aan versleten vijftigers die snakken naar hun pensioen. Vitale generatiegenoten voor wie 50 ‘het nieuwe veertig’ is zullen zich er niet in herkennen.

Hoofdpunten

• Verhoging van alle pensioenuitkeringen

• Pensioenkortingen zijn definitief van de baan

• 13de maand en vakantiegeld voor AOW’ers

• Verlaging eigen risico in de gezondheidszorg

• Sociale huren stijgen maximaal met inflatiepercentage

• Verhoging minimumloon

• Herinvoering basisbeurs voor studenten

• Meer wijkagenten

• Meer ouderenwoningen

• Strengere straffen op geweldsmisdrijven tegen ouderen

• Meer bomen en planten in woonwijken

• Een landelijke kiesdrempel van 3 procent

• Invoering gekozen burgemeester

• Al het onderwijs wordt gegeven in de Nederlandse taal

Rectificatie

Geert Dales werd niet weggestuurd als partijvoorzitter, zoals het artikel suggereert, maar stapte destijds zelf op. Henk Krol verliet de partij voordat Jan Nagel tot nieuwe voorzitter werd verkozen, niet erna.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden