5 vragen over slecht presterende verpleeghuisinstellingen

Staatssecretaris van Volksgezondheid Martin van Rijn heeft dinsdagavond de namen van de elf slechtst presterende verpleeghuisinstellingen bekend gemaakt. Het is voor het eerst dat een dergelijke lijst voor zorgaanbieders wordt gepubliceerd. Bij deze elf instellingen is de zorg zo ver onder de maat dat sluiting van locaties dreigt.

Beeld anp

1. Wat is er mis met deze elf verpleeghuisinstellingen?

Dat verschilt per instelling. In de kern komt het volgens de inspectie neer op twee problemen: het bestuur functioneert niet goed en de medewerkers zijn niet deskundig genoeg om de steeds complexere zorg het hoofd te bieden.

Het gevolg is dat er veel misgaat, zegt woordvoerder Wilbert Ransz. 'Bij deze instellingen worden vaker calamiteiten gemeld dan bij andere. Dat kan van alles zijn: het toedienen van verkeerde medicatie, of een val uit een tillift.'

Dat die calamiteiten zeer ernstig kunnen zijn, blijkt uit een maandag verschenen inspectierapport over 150 verpleeghuisinstellingen, waaronder deze elf. De inspectie beschrijft daarin een incident waarbij een bewoner overleed na het toedienen van een te hoge dosis insuline. Niet verwonderlijk dat de inspectie zich ernstig zorgen maakt om de veiligheid van bewoners van de elf instellingen.

Dat juist deze instellingen het zo slecht doen heeft te maken met het feit dat ze vaak worstelen met andere problemen, zoals een spaakgelopen fusie, financiële zorgen of bestuurlijke problemen. Bestuurders zijn te veel bezig met het hoofd boven water houden en te weinig met de zorg zelf. Maar, zegt Ransz: 'We zien instellingen in een vergelijkbare financiële situatie die toch goede zorg leveren.' Het kan dus anders.

De elf instellingen

Careyn
Evean Zorg Amsterdam
Stichting Amstelring Groep
Stichting Antroz, antroposofische woonzorggroep
Stichting Beweging 3.0
Stichting Humanitas
Stichting IJsselheem Holding
Stichting Laurens
Stichting WoonZorgcentra Haaglanden (WZH)
Stichting Zorggroep Florence
Zorggroep Groningen

2. Hoe kan het beter?

Het probleem van de kwakkelende instelling zit 'm volgens de inspectie grotendeels in een schreeuwend tekort aan hoogopgeleid personeel. Dat heeft te maken met een bredere maatschappelijke ontwikkeling: hulpbehoevenden blijven steeds langer thuis wonen. Het kabinet heeft dat de laatste jaren met succes gestimuleerd. Ouderen wonen niet meer jarenlang in een verpleeghuis, maar brengen er alleen de laatste maanden van hun leven door.

De zorg die zij nodig hebben is daardoor veel complexer. Het huidige, grotendeels op mbo-niveau opgeleide personeel is vaak niet opgewassen tegen die ingewikkelde problematiek.

Net als de inspectie pleit Jan Hamers, hoogleraar ouderenzorg aan de Universiteit Maastricht, daarom voor beter opgeleid personeel. 'Ook omdat ouderen en hun kinderen meer van de zorg verwachten.'

Staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid) kondigde maandag een 'grootstedelijke aanpak' aan. In navolging van Amsterdam moeten gemeentes, zorgaanbieders en opleidingen in grote steden beter gaan samenwerken zodat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten.

3. Waarom komt de staatssecretaris nu pas met namen?

De inspectie publiceerde maandag al een rapport over 150 zorginstellingen die de afgelopen twee jaar onder verscherpt toezicht stonden. Hierin werden de elf slechtst presterende instellingen niet expliciet genoemd.

Van Rijn ging pas akkoord met een uitsplitsing nadat Tweede Kamerleden namen en rugnummers eisten. Zorgvuldigheid is een groot goed, aldus zijn woordvoerder over de eerdere terughoudendheid. Instellingen hoorden een dag voor publicatie of zij tot de groep met de grootste problemen behoorden.

Brancheorganisaties zijn blij met de openheid, die naar zij hopen de boel wakker schudt. Hoogleraar ouderenzorg Jan Hamers is kritisch. Volgens hem kan het publiekelijk aan de schandpaal nagelen van instellingen ook gevaarlijk zijn. De zorg wordt er niet beter van en het personeel kan gedemotiveerd raken. 'Je zult maar net op de afdeling werken die het wél goed doet.'

4. Wat zijn de gevolgen voor deze elf instellingen?

De instellingen kunnen onaangekondigde bezoeken en gesprekken met het bestuur verwachten. Daarnaast richt Van Rijn een 'direct interventieteam' op, bestaande uit mensen van de Nederlandse Zorgautoriteit, zorgkantoren en het ministerie. Deze club zal volgens de staatssecretaris 'geen enkele maatregel schuwen'. Het vervangen van bestuurders, patiëntenstops en sluiting behoren tot de mogelijkheden.

Organisaties als Actiz, de branchevereniging voor zorgondernemers, waarschuwen dat sluiting van verpleeghuizen patiënten niet ten goede komt. Zij vinden dat instellingen moeten worden geholpen in plaats van gestraft. Ook korten op het budget van instellingen, volgens Van Rijn een mogelijke sanctie, ziet Actiz niet zitten.

Een kwart van de verpleeg- en verzorgingshuizen sloot vorig jaar met verlies af, aldus Actiz-directeur Jan de Vries. 'Vorig jaar was dat nog een vijfde. Waar het nodig is moet natuurlijk worden ingegrepen, maar we moeten niet in een negatieve spiraal belanden.'

5. Hoe weet ik of een verpleeghuis goed is?

Op de website van de inspectie staat een lijst met rapporten van zorginstellingen die onder de loep zijn genomen. Maar over lang niet alle verpleeghuizen zijn zulke rapporten beschikbaar.

Wie toch wil weten hoe een verpleeghuis het doet, moet het van vergelijkingswebsites hebben. Op overheidssite kiesbeter.nl is de informatie afkomstig van zorginstellingen zelf en valt te zien welke cijfers bewoners en hun familie de zorginstelling geven. De website van Zorgkaart Nederland verzamelt juist beoordelingen van patiënten, maar heeft volgens een recent artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde weinig nut. Het minimale aantal beoordelingen dat nodig is om een oordeel betrouwbaar te maken wordt volgens de onderzoekers bij slechts 7 procent van de zorgverleners gehaald. Zij vinden de site daarom geen valide kwaliteitsinstrument. Stichting Humanitas, een instelling die op de zwarte lijst staat, krijgt op Zorgkaart Nederland een 7,2 als cijfer.

Zorgkaart Nederland.Beeld anp

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden