5 miljard lastenverlaging stevent af op muur in senaat

Als de Eerste Kamer op 15 december hetzelfde stemt als de Tweede Kamer donderdag, dan gaat de beloofde lastenverlichting van 5 miljard euro voor burgers en bedrijven niet door. In de Tweede Kamer waren de stemmen van VVD, PvdA, CDA genoeg voor een meerderheid voor het Belastingplan van het kabinet, waar de 5 miljard in zit. Maar die fracties komen in de Eerste Kamer vijf senaatszetels tekort voor een meerderheid.

Staatssecretaris Wiebes.Beeld anp

Niet eerder is in de Tweede Kamer zo lang gedebatteerd over het jaarlijkse Belastingplan van staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën. Verspreid over vijf dagen kwamen de Kamerleden aan bijna veertig uur debat. Oorzaak was de wetenschap dat de coalitie in de Eerste Kamer met 21 senaatszetels minstens twee partijen nodig zou hebben voor een meerderheid.

Wiebes heeft de afgelopen maanden bij alle mogelijke oppositiepartijen naar die meerderheid gezocht. Hij kwam erachter dat als hij de ene partij een toezegging deed, een andere partij afhaakte. Eén optie leek al die tijd kansrijk: CDA, ChristenUnie en SGP. Hun 17 zetels in de senaat zouden precies genoeg zijn geweest voor een meerderheid in de Eerste Kamer. Maar: 'Het kabinet heeft de uitgestoken hand van de oppositie genegeerd', zei CU-Kamerlid Carola Schouten namens de drie christelijke partijen. Volgens Wiebes kon hij niet op hun voorstellen ingaan, omdat die de werkgelegenheidswinst van de 5 miljard belastingverlaging in één klap weg zouden vagen.

En nu nog door de Eerste Kamer

De ruim 4 miljoen 'werkende huishoudens', zo beloofde staatssecretaris Wiebes (Financiën) bij de presentatie van zijn '5 miljard pakket' in juni, gaan er volgend jaar gemiddeld 800 euro op vooruit. Dat gaat niet door als het Belastingplan 2016 half december in de Eerste Kamer wordt weggestemd. Uitgerekend nu er in plaats van belastingverhogingen een lastenverlichting in staat, is de kans daarop groter dan ooit. Het zou voor het eerst zijn. (+)

Mislopen

Als het plan er sneuvelt, dreigen werkende Nederlanders volgend jaar honderden euro's mis te lopen, rekende Wiebes voor. Zo loopt een gezin waar één ouder een inkomen verdient in 2016 rond de 700 euro mis. Voor een tweeverdienersgezin is dat ongeveer het dubbele, zei Wiebes dinsdag in het vijfde Kamerdebat over zijn Belastingplan. Alleenstaande ouders met een baan dreigen tussen de 900 en 1400 euro te missen.

De vraag is nu of het kabinet de in de senaat 'ontbrekende' partijen tussen nu en de stemming op 15 december alsnog een handreiking kan bieden die minstens vijf senatoren ertoe verleiden in weerwil van hun partijgenoten in de Twede Kamer toch vóór te stemmen. 'Ik blijf zoeken tot het allerlaatste moment. Opgeven is geen optie', zei Wiebes. Hij wees erop dat er de afgelopen jaren wel coalities te smeden waren voor bezuinigingen en lastenverzwaringen. Nu de lasten voor de burgers verlaagd kunnen worden, lukt het niet. 'Het is wonderlijk dat je in dit land moet strijden voor lastenverlichting.'

Belasting terugbetalen

Als het Belastingplan door de Eerste Kamer wordt weggestemd, zit de Belastingdienst met een enorm probleem, aldus Wiebes. De systemen van de dienst zijn ingericht op het doorgaan van het Belastingplan. Logisch, want het is niet eerder voorgekomen dat zo'n plan is weggestemd. Tegelijk is ook het uitvoerige debat erover in de Tweede Kamer, zeer ongebruikelijk. Gevolg is wel dat circa 4 miljoen belastingbetalers later belasting moeten gaan terugbetalen.

Deze groep krijgt een voorlopige aanslag die uitgaat van de veranderingen in de belastingen die met het Belastingplan 2016 geregeld zouden worden. Zo had het 42-procentstarief naar 40,15 procent moeten gaan en zouden de arbeidskorting en de inkomensafhankelijke combinatiekorting moeten worden verhoogd. Dat gaat niet door bij een tegenstem van de senaat.

Maar die stemming is op 15 december en dat is voor de Belastingdienst te laat om de systemen terug te zetten naar de belastingsituatie van 2015. 'Een automatische, tussentijdse correctie is niet uitvoerbaar', waarschuwt Wiebes. 'Voor burgers kan dit betekenen dat zij in 2017 een bedrag moeten bijbetalen.' Pikant is dat dit dan moet gebeuren rond maart 2017. Als het kabinet de rit uitzit zijn er dan verkiezingen voor de Tweede Kamer. Belasting terugbetalen lijkt dan niet een aantrekkelijk thema voor de campagnevoerende politieke partijen die dat ruim een jaar eerder hebben mogelijk gemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden