40 mensen wonen bekritiseerde vluchtelingenherdenking bij

In drie dagen tijd werd een plan voor een manifestatie op het Amsterdamse Rembrandtplein met drieduizend witte kruizen omgebogen naar een bijeenkomst op de Nieuwmarkt, om uiteindelijk te stranden hier: met veertig mensen in de ommuurde binnentuin van de Protestantse Diaconie, waar de tv staat afgestemd op de Nationale Herdenking op de Dam.

Oorlogsslachtoffers herdacht met twee minuten stilte in het protestantse diaconie en een aansluitend discussie.Beeld Marcel Wogram

In een soort groepstherapeutische sessie evalueren de aanwezigen waar het de afgelopen dagen is misgegaan, met het plan om tijdens de 4 mei-herdenking ook stil te staan bij drieduizend omgekomen migranten op de Middellandse Zee. 'Óók', initiatiefnemer dominee Rikko Voorberg herhaalt het nog maar eens. 'Het is nooit onze bedoeling geweest om niet ook de slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog te herdenken. Ons plan was bedoeld als aanvullend, maar dat is kennelijk niet door iedereen goed begrepen. Misschien hadden we daarover nóg duidelijker moeten zijn.'

Het initiatief dat een parallel moest trekken tussen de oorlog en deze tijd, leverde een explosie aan woeste reacties op. Voorberg werd bestempeld tot 'religek' en 'geschifte dominee', door critici die menen dat de jaarlijkse dodenherdenking niet 'als een supermarkt' mag fungeren voor het herdenken van allerlei ander wereldleed.

Op last van burgemeester Van der Laan werd de bijeenkomst vanwege de openbare orde verplaatst naar de Nieuwmarkt. Omdat antisemitisme-waakhond CIDI daar ook weer ontevreden over was - 'De Nieuwmarkt was het hart van de Jodenbuurt', aldus CIDI-voorzitter Hanna Luden - besloten Voorberg en zijn medestanders donderdagochtend om het plan maar helemaal te laten varen.

Een verstandig besluit, vinden de aanwezigen in de Protestantse Diaconie, want 'het had een rotzooitje kunnen worden'. Om beurten mag iedereen zijn zegje doen over de ontstane rel. De verbijstering over de nationalistische reacties op hun initiatief is groot. 'Als je dat ziet, heb je het gevoel dat je weer eind jaren dertig zit', zegt een van de aanwezigen.

Lonneke Lemaire stelt zich voor als voorzitter van het Platform tegen Racisme en Uitsluiting en 'kind van concentratiekampouders'. 'Ik vind het fijn om jullie om me heen te hebben', zegt ze tegen de andere aanwezigen. 'Ook bij de herdenking van de Kristallnacht maakt ons platform ieder jaar deze discussie mee. Als je de Tweede Wereldoorlog herdenkt, raak je aan een soort exclusief leed waar anderen niet aan mogen komen. Ik vind dat uitermate gevaarlijk.'

De vluchtelingenherdenking.Beeld Marcel Wogram

Meer lezen?

Theoloog Rikko Voorberg werd van alle kanten aangevallen vanwege zijn initiatief om op 4 mei vluchtelingen te herdenken. Lees hier zijn interview met de Volkskrant terug.

Het is gek hoe vaak de nationale Dodenherdenking onderwerp is van een relletje. Waar de doden worden geacht de levenden te verzoenen, daar scheiden de geesten zich telkens zodra 4 mei zich aandient. (+)

Volgens columnist Bert Wagendorp is het buitengewoon triest dat er in Nederland altijd mot ontstaat rond de herdenking van de doden uit WO II. 'We polderen hier met alles, zelfs met herdenken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden