40 keer Prinsjesdag voor de Columbo van het Binnenhof

'Een geval apart', noemt oud-premier Wim Kok parlementair journalist Kees Boonman, die morgen zijn veertigste Prinsjesdag beleeft. Hij wordt geroemd om zijn diepgravendheid.

Kees Boonman op het Binnenhof. De politiek commentator bij EenVandaag en presentator van Kamerbreed beleeft morgen zijn veertigste Prinsjesdag. Zijn interview met Ruud Lubbers over de koppeling van de uitkeringen geldt nog steeds als lesmateriaal op de redactie van de NOS.Beeld Jiri Buller

Hij is scherp, weet wanneer hij moet ophouden en is de meester van de relativerende tussenzin. Eigenwijs, gevat, 24 uur per etmaal journalist, in zijn hart een Vara-jongen gebleven. Politiek commentator Kees Boonman, over vier dagen 62, beleeft morgen zijn veertigste Prinsjesdag.

Voor EenVandaag, radio en tv, geeft hij na de Troonrede de gevoelstemperatuur in politiek Den Haag aan. De laatste Prinsjesdag van het kabinet is het informele startschot voor de verkiezingscampagne. Zaterdagmiddag gaat hij daarop door in Kamerbreed, het enige wekelijkse radioprogramma waar politici langer dan tien minuten aan de tand worden gevoeld. Boonman heeft deze zomer zijn tienjarig jubileum bij Kamerbreed gevierd.

In de tijd dat hij fulltime parlementair verslaggever was, eerst voor de Vara-radio, later voor het NOS Journaal, woonde Boonman zo'n beetje op het Binnenhof. Nog steeds bivakkeert hij er vaak, er kan altijd iets gebeuren en dan moet hij erbij zijn. Hij mag graag Margaret Thatcher aanhalen: 'Het onverwachte gebeurt altijd.'

Met plastic tassen met notitieboekjes, kranten, partijprogramma's, notulen, rapporten en knipsels scharrelt hij rond op het Binnenhof. Van verre herkenbaar met zijn wapperende regenjas en bungelende ceintuur.

De Columbo van het Binnenhof klampt iedereen aan, bewindslieden, Kamerleden, chauffeurs, portiers, voorlichters, Kamerbewaarders, woordvoerders, bodes, spindoctors. Boonman krijgt mensen makkelijk aan het praten.

Kees ademt politiek, zegt Margriet Vroomans, die acht jaar Kamerbreed met hem presenteerde. 'Er is geen seconde dat hij niet met politiek bezig is.'

Gaan zijn collega's in de pauze van een debat een broodje eten of maken ze een ommetje rond de Hofvijver, niet Boonman. Vroomans: 'Kees is altijd ergens, ook op plekken waar hij niet mag komen. Staat hij met jan en alleman te kletsen. Niet alleen om er nieuws uit te trekken, hij is oprecht geïnteresseerd in mensen, hij kent ook iedereen.'

Er schiet hem veel te binnen, ingevingen en observaties buitelen over elkaar. René Went, destijds chef Haagse redactie van de NOS, drukte hem geregeld op het hart dat hij niet te veel moest willen vertellen. Boonman was aan het bellen of hij was op pad, herinnert Went zich. 'Hij was voortdurend aan het snuffelen. Waar valt iets te halen?'

Vroomans: 'Al doen ze de Tweede Kamer op slot, Kees komt wel binnen. Hij heeft overal ingangen.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

CV Kees Boonman

1954 Geboren in Haarlem.

1973- 1976 School voor de Journalistiek, Utrecht.

1976 - 1980 Freelance medewerker weekblad De Tijd en Elseviers Weekblad.

1977 - 1978 Redacteur De Nieuwe Linie.

1987 -1993 Politiek verslaggever Vara-radio.

1993 - 2001 Politiek verslaggever NOS Journaal.

2001 - 2006 Hoofdredacteur Netwerk, KRO.

2006 Presentator Kamerbreed, eerst TROS, nu AvroTros. Foto van Boonman met Vroomans terwijl ze Kamerbreed presenteren.

2008 Docent journalistiek, Universiteit Leiden.

2011 Politiek commentator EenVandaag.

Boonman interviewt informateur Wim Kok, juli 1994.Beeld HH

Hij is niet altijd even gemakkelijk in een team. Ze moeten maar net zo gek zijn als hij, zegt Boonman daar zelf over. Hij is nog van de school dat er geen roosters bestaan. Doordat hij geen kinderen heeft, kan hij zich volledig op zijn werk storten. De kippen waarvoor hij moet zorgen, lopen los, die redden zich wel.

'Hij doet idioot veel. Er zijn weken dat ik denk: hoe flikt-ie dat? Hoor ik hem uit Engeland, daags erop uit Brussel en zaterdag doet hij weer Kamerbreed', zegt Max van Weezel (Vrij Nederland, Argos, Met het oog op Morgen), die ook een leven lang rondloopt in Den Haag.

Missionaris

Boonman is ook een beetje een missionaris, vindt Van Weezel. 'Voor hem is journalistiek meer dan een vak. Het heeft ook iets van: ik kan het de wereld niet aandoen om ermee te stoppen. Het knappe van Kees is dat hij niet vervalt in het opa-vertelt-genre. Hij ververst zich continu. Je zult hem niet gauw horen zeggen: dit doet me denken aan Ruud Lubbers die in 19 zoveel...'

Als student van de School voor de Journalistiek verdiende hij op zondagavond bij op de sportredactie van het Haarlems Dagblad. Bellen met sportkantines en verslagen maken van wedstrijden waar hij niet was geweest.

Daarnaast schreef hij recensies over avant-gardistisch toneel dat niemand begreep. Een recensie van amateurtoneel kostte hem de kop. In plaats van het toneel te recenseren had Boonman zijn stoel omgedraaid en het publiek beschreven. Dat had zich en masse beklaagd bij de hoofdredactie.

Zijn eerste vaste baan had hij bij het weekblad De Nieuwe Linie. Nadat er een feministisch opstand was uitgebroken op de redactie heeft hij het een paar weken bijkans in zijn eentje volgeschreven. Van Willem Oltmans, die ook voor De Nieuwe Linie schreef, kreeg hij het advies: 'Kees, blijf je opwinden, blijf je kwaad maken.'

Eens in de drie weken krijgt D66-leider Alexander Pechtold een sms'je: 'kunnen we even bellen keesb'. Aan hoofdletters en interpunctie doet Boonman niet, dat is tijd verspillen.

Uniek in Den Haag

Een journalist van de oude stempel, noemt Pechtold hem. 'Hij stopt ongelooflijk veel tijd in voorwerk. Daarmee legt hij de basis om conflicten in een bredere context te plaatsen. Hij krijgt en pakt de tijd. Dat is uniek aan het worden in Den Haag.'

Pechtold geeft Boonman meer achtergrond dan andere journalisten. 'Dan vertel ik hem bijvoorbeeld: op dat moment viel Rutte toch naar me uit. De meeste journalisten gebruiken dat de volgende dag. Heeft Boonman niet nodig. Hij houdt het in zijn achterhoofd om de verhoudingen te duiden. Hij weet dat je zaaigoed soms een seizoen moet laten liggen.'

In het kabinet-Lubbers/Kok was ruzie uitgebroken over de koppeling van de uitkeringen aan het minimumloon. Na het wekelijks gesprek met de minister-president ving Boonman de premier op. Boonman vroeg naar de stampei, Lubbers gaf geen krimp. Na een paar vruchteloze pogingen zei Boonman ineens: 'Dus de sfeer is nog nooit zo goed geweest?' Waarop Lubbers losbrandde.

Typisch Boonman (1)

‘Dat verbaast niemand, tenminste normale mensen niet.’ ‘Waarmee u bedoelt?’ ‘Soms moeten politici zeggen: zo gaan we het doen. Toedeledoki.’ ‘De meesten zullen de multiculturele samenleving als een feit beschouwen. Tenminste, als ze met open ogen over straat hebben gelopen.’ ‘Oké, ik ga hier niet over doorzeuren.’ ‘Dat moet u zeggen, niet ik.’ ‘Zal ik maar een beetje simpel zeggen.’ ‘Hoe ik het ook uitleg, het is een bende.’ ‘Dus, wat is de boodschap?’ ‘Europa, wat is er met je gebeurd?’ ‘Nou ja, ik weet er ook niks van, behalve dat ik het wel veel geld vind.’ ‘Dus?’

Typisch Boonman: mensen op een ander been zetten, uit hun ingestuurde praatje halen, ze ontregelen. Het voorbeeld geldt op de redactie van de NOS nog steeds als lesmateriaal.

Als een politicus geïrriteerd raakt, gaat Boonman ermee spelen. Benoemt hij de wrevelige situatie, is het ijs gebroken en krijgt hij vaak alsnog het antwoord.

In 1998 moest de PvdA de grootste partij van Nederland blijven opdat Wim Kok kon doorgaan als premier. Dat lukte. De partij probeerde de berichtgeving strak te regisseren, bleek later uit de documentaire De Keuken van Kok. Op een verkiezingsbijeenkomst in Maastricht sneed Kok de veiligheid aan. Bedoeling was dat de media ermee zouden uitpakken.

Boonman zat in de zaal, wachtte na afloop Kok op bij diens auto en vroeg hem naar iets heel anders. Het woord veiligheid viel niet in het Journaal. 'Boonman is een geval apart', bromde Kok daags erna tijdens een overleg met zijn campagneteam.

'Boonman is vasthoudend als een terriër', herinnert de oud-premier zich. 'Als hij een slip van je jas te pakken had, liet hij niet snel los.'

Tegenwoordig luistert Kok graag naar Boonman. 'Hij heeft de flexibiliteit behouden om op een prettige manier met politiek om te gaan. Hij is fris en fruitig gebleven.'

Toen de Tros hem voor Kamerbreed vroeg, moest hij er wel even over nadenken, Tros, daar was Boonman niet mee opgegroeid. Hij trof er een prettige, open, relaxte sfeer aan. Een verademing vergeleken met de Vara, waar hij het gevoel had dat hij steeds achterom moest kijken. Een prima leerschool, de Vara, maar wel een hard bedrijf.

Van de Vara heeft hij een zekere drammerigheid overgehouden. Erbovenop zitten, het antwoord moet eruit komen. 'Hij heeft een prettig soort zuigende interviewtechniek en blijft terugkomen op een vraag die niet wordt beantwoord', vindt Van Weezel. 'Je hoort Kees denken: waar is kans nummer vier? Hij laat niet los. Ik had allang opgegeven.'

Typisch Boonman (2)

Als CDA-leider Buma in een tussenzin zegt dat de inhoud belangrijk is, bromt Boonman er ‘oh’ tussendoor, met een intonatie die het midden houdt tussen verheugd en verbaasd. ‘Nee hoor, ik stel gewoon een vraag’, kaatst Boonman terug als D66-senator Thom de Graaf hem voor de voeten werpt dat die wil hebben dat hij de PVV noemt. Gert-Jan Segers, fractievoorzitter van de ChristenUnie: ‘Ik ben een geboren minderheid.’ Boonman: ‘Nou, u bent toch goed terechtgekomen.’ Als hij in de rede wordt gevallen: ‘Wacht, misschien kunt u het meenemen in uw campagnestrategie.’

Duelleren met het floret

Hij vindt het verschrikkelijk als politici een loopje met hem proberen te nemen. Dat ze zeggen 'waar het werkelijk om gaat' en vervolgens hun eigen vraag gaan beantwoorden. Dan maakt Boonman ze snel duidelijk dat het gaat om de vraag die hij heeft gesteld. En of ze daar alsjeblieft antwoord op willen geven. En wel nu.

Door hem te worden geïnterviewd is duelleren met het floret in plaats van vechten met het zwaard, zegt Pechtold. 'Als ik in de aanval ga, kan hij dat feilloos markeren.' Met hoge stem: 'Meneer Pechtold, als u de vragen wil stellen, kan dat ook.'

Sterk van Boonman vindt Pechtold dat hij fouten kan toegeven, een zeldzaamheid in de journalistiek. 'Zit hij in een redenering, begint hij uit zijn nek te kletsen en dat zegt hij dan ook.'

In veertig jaar parlementaire journalistiek is Boonman niet verhaagst, hij beschouwt het Binnenhof met een zekere afstand. In zijn eigen woorden: hij is geen holbewoner geworden. Hij is lang een u-zegger, ook buiten de uitzending. Op feestjes van politici zul je hem niet snel zien en hij heeft een hekel aan opgeblazen gedoe. Over zichzelf geeft hij niet te veel prijs, bang zijn autonomie te verliezen. Wat hij stemt, is onbekend.

Het Binnenhof is belangrijk, de wereld daarbuiten belangrijker. Haagse politiek is Brusselse politiek, daarom is hij geregeld in Brussel en Straatsburg te vinden. De Britse politiek volgt hij op de voet, geen congres van Labour of de Conservatieven of Boonman is erbij.

Boonman houdt van de Angelsaksische traditie, van het understatement, van zij-onderwerpen om de couleur locale te schilderen. Pechtold verdenkt hem ervan Brits bloed te hebben. 'Hij zou zo Mr. Charles Beanman kunnen zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden