Nieuws Libië

350 migranten bevrijd uit gevechtszone Tripoli

Opvang voor illegale immigranten in Tripoli. Beeld REUTERS

De vluchtelingenorganisatie UNHCR van de Verenigde Naties heeft donderdag 350 migranten weten te bevrijden uit een detentiecentrum in het zuiden van de Libische hoofdstad Tripoli, waar zwaar wordt gevochten. Twee dagen eerder zijn migranten door milities beschoten in een ander detentiecentrum in de gevechtszone, waarbij ten minste 12 gewonden vielen en mogelijk enkele doden.

Na de aanval dinsdag op het detentiecentrum in het Qasr Bin Gashir-district, waar ongeveer 700 mannen, vrouwen en kinderen uit voornamelijk Oost-Afrika vastzaten, hebben diverse hulporganisaties de internationale gemeenschap opgeroepen de vluchtelingen in het nauw zo snel mogelijk te evacueren uit Libië. ‘Dit was nooit gebeurd als men eerder gehoor had gegeven aan de oproep tot evacuatie naar het buitenland’, aldus Karline Kleijer van Artsen zonder Grenzen.

Naar schatting 3.000 migranten en vluchtelingen zitten vast in de Libische detentiecentra die nu midden in de vuurlinies in de hoofdstad liggen. Gewapende milities proberen daar de opmars van het Libische Nationale leger van veldmaarschalk Khalifa Haftar tegen te houden. Haftar die al grote delen van Libië onder controle heeft, viel begin deze maand de hoofdstad Tripoli binnen waar de internationaal erkende regering van premier Fayez al-Serraj zetelt. Met de inval vervloog in een keer de hoop op een politiek overgangsakkoord, dat onder druk van de VN in de maak was om eind van het jaar verkiezingen te kunnen organiseren.

De afgelopen twee weken is de situatie in Tripoli ernstig verslechterd. Volgens het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICCR) zouden delen van woonwijken zijn veranderd in een slagveld. Afgelopen weekeinde werden buitenwijken van Tripoli vanuit de lucht onder vuur genomen. Ruim 30 duizend burgers zijn gevlucht. Volgens de laatste cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie zijn de afgelopen drie weken ten minste 264 mensen gedood en 1.266 mensen gewond geraakt. Er dreigt een tekort aan medicijnen en andere hulpmiddelen  in de stad. 

In heel Libië verblijven zo’n 700 duizend migranten uit Afrika, grotendeels ook voor seizoensarbeid.  Rond de 6.000 migranten verblijven in de detentiecentra rond de hoofdstad Tripoli. Zij zijn daar naartoe gebracht door de Libische kustwacht nadat ze uit zee zijn gered bij pogingen Europa te bereiken.  Sinds het uitbreken van de gevechten zijn veel migranten in detentie verstoken van voedsel en zorg. Hulpverleners hebben ook steeds moeilijker toegang tot de detentiecentra om ze te helpen.

Volgens Human Rights Watch (HRW) lopen migranten in detentie het risico het gewapend conflict in te worden gezogen. ‘Duizenden migranten zijn gevangen in afschuwelijke condities midden in het slagveld’, zegt HRW-coördinator Judith Sunderland. ‘Hun nachtmerrie is compleet als een militie binnenkomt en hen dwingt de wapens op te pakken.’ HRW roept de EU op er bij de Libische autoriteiten op aan te dringen de migranten in veiligheid te brengen en te helpen met hun evacuatie naar het buitenland.

De Libische detentiecentra liggen al langer onder vuur omdat migranten er zouden worden mishandeld en gemarteld, ook zouden de bewakers zich schuldig maken aan mensensmokkel en het aanzetten tot dwangarbeid.  In 2017 spraken de Europese Unie en de Afrikaanse Unie af de gestrande migranten te bevrijden uit hun penibele situatie in Libië en ze in veiligheid te brengen. Erkende vluchtelingen worden via de UNHCR  geëvacueerd naar veilige landen, ‘economische migranten‘ worden door de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) geholpen terug te keren naar het land van herkomst.  

De UNHCR heeft al enkele honderden migranten vanuit de belaagde detentiecentra  in veiligheid weten te brengen sinds de gevechten in Tripoli zijn uitgebroken. Vorige week is ondanks de chaos nog een laatste vlucht met 163 evacués naar buurland Niger vertrokken. In een opvangkamp buiten de hoofdstad Niamey wachten nu honderden vluchtelingen totdat zij kunnen worden overgebracht naar Europa, de VS of Canada.

Sterke hand van Haftar

Libië verviel na de val van kolonel Moammar Kadhafi in 2011 in complete chaos; islamitische strijders maakten gebruik van de leemte om zich te organiseren en de wapens op te pakken, lokale milities zaaiden verdeeldheid en verderf onder de bevolking en criminelen beleefden gouden tijden met de smokkel en dwangarbeid van migranten richting Europa. Terwijl de vrij machteloze regering van Serraj in Tripoli er niet in slaagde om de eenheid te bewerkstelligen, wist Haftar vanuit het Oosten van het land in grote delen van het land de orde te herstellen.

Velen zien in Haftar, die ooit een bondgenoot was van Kadhafi, de sterke man die Libië nodig heeft om het land op te bouwen. Hij wordt gesteund door Rusland, de Verenigde Arabische Emiraten en Saoedi-Arabië, vooral omdat hij in staat wordt geacht de islamisten onder bedwang te houden en de olieraffinaderijen uit handen van milities te houden. Ook de VS en Frankrijk lijken meer heil te zien in de sterke hand van Haftar dan de krachteloze regering van Serraj en hebben tot nog toe oproepen om de officiële regering te steunen van de hand gewezen. 

Net op tijd ontkwamen ze uit Libië. Nu wachten honderden migranten tot het Westen hen komt halen

Met de laatste VN-vlucht uit Libië voordat de strijd er oplaaide werden zij geëvacueerd. Nu wachten honderden vluchtelingen in de brandende hitte in Niger om te worden opgehaald door westerse landen, terwijl hun vrienden nog vastzitten in de Libische detentiecentra. ‘We horen de geweerschoten door de telefoon.’

Migranten in het Tajora Shelter Center in Tripol. Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden