ReportageInkomstensteun Rotterdam

346 euro leefgeld, maar wel minder kopzorgen dankzij de hulp van Rotterdam

Bewindvoerder Simone van Rijn (links) in gesprek met Diana Mes.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Rotterdam wil inwoners met schulden sneller helpen, want geldzorgen leiden tot stress, hogere zorgkosten en lagere onderwijsresultaten. Corona verkleint het taboe om hulp te vragen. ‘We verwachten een boeggolf.’

Er was een tijd dat Diana Mes uit vrees voor deurwaarders de bel negeerde en de telefoon liet rinkelen. Ze was eigenwijs en had een gat in haar hand, zegt ze. ‘Op krediet spullen bestellen, een telefoonabonnement, karretje vol bij Albert Heijn, schoenen; ik ben weg van Nike. Het gaat snel door je vingers als je niet oplet.’

De Rotterdamse trof betalingsregelingen, beloofde links en rechts 50 euro af te lossen, maar haar schulden en incassokosten stapelden zich op. Toen het echt niet meer ging, een jaar of zes geleden, stond ze voor 8.500 euro in het rood. Via de kantonrechter kreeg ze een bewindvoerder toegewezen die de verantwoordelijkheid heeft overgenomen voor alle inkomsten en uitgaven.

Een verademing, zegt ze. ‘Nu krijg ik van mijn bijstandsuitkering elke maand 346 euro leefgeld voor boodschappen. Daarvan spaar ik 46 euro voor mijn nagels of de kapper. Het is gewoon fijn dat je iemand achter je hebt staan.’

‘Eigen bult, dikke schuld’ 

Rotterdam wil meer inwoners zoals Diana Mes sneller en beter helpen bij het aanpakken van hun financiële problemen. Of die nu te wijten zijn aan scheiding of ziekte, aan werkloosheid of een verslaving, of aan onvoldoende greep op geldzaken. Of door corona, want die crisis hakt er financieel hard in bij flexwerkers, ondernemers en jongeren. 

Veel mensen met geldzorgen durven niet voor hulp aan te kloppen, of ze weten de weg niet. Michiel Grauss, wethouder armoedebestrijding en schuldenaanpak, denkt echter dat er iets is veranderd. ‘Corona heeft het taboe doorbroken om over financiële problemen te praten. De werkende armen en noodlijdende ondernemers hebben zich met tienduizenden gemeld. Voor inkomenssteun of een laptop voor thuisonderwijs. Bijna iedereen die nu door corona in de problemen zit, durft hulp te vragen. Er zit geen moreel vraagstuk bij coronaschulden.’ 

Toch is om inkomenssteun vragen nog niet hetzelfde als hulp vragen bij schulden. Sterker nog: de afgelopen maanden hebben zich juist 30 procent minder mensen dan verwacht bij de gemeente gemeld voor schuldhulpverlening. Grauss: ‘De fysieke loketten waren dicht, het hoofd van veel mensen die in de problemen raakten stond er in die noodsituatie ook niet naar. En dus hebben minder mensen aangeklopt voor begeleiding, terwijl de problemen juist groter zijn geworden. Welkom in mijn wereld.’

Dezelfde signalen klinken in de andere grote steden. Ze verwachten vanaf dit najaar veel nieuwe hulpvragen. ‘Hopelijk komt de boeggolf zo snel mogelijk’, zegt wethouder Grauss, ‘want hoe langer hulp op zich laat wachten, hoe slechter dat is voor de mensen en de samenleving.’

Kredietbank

Rotterdam probeert beter en vooral sneller te helpen dan voorheen. Er zijn cursussen, vrijwilligers die als schuldhulpmaatjes meekijken en een actieplan voor jongeren met als doel een ‘schuldenvrije generatie’.  Dankzij de samenwerking met 86 bewindvoerderskantoren, de gemeente en de rechtbank is het aantal mensen dat via bemiddeling door bewindvoerders een schuldregeling kreeg bij de Kredietbank Rotterdam in 2019 gestegen van vijfhonderd naar duizend.

‘We komen uit een tijd dat gemeenten en bewindvoerders lijnrecht tegenover elkaar stonden’, zegt bewindvoerder Simone van Rijn, directeur van Van Rijn Bewind, een bedrijf met acht medewerkers dat ook Diana Mes bijstaat. ‘Bewindvoerders kosten natuurlijk geld. Gemeenten moeten ons bekostigen uit de bijzondere bijstand. Maar wij voorkomen dat huizen worden ontruimd of een gezin ontspoort.’

Rotterdam heeft ‘heel goed door’ hoe dat werkt, zegt Van Rijn. Haar bedrijf is actief in Noord-Brabant en Zuid-Holland. ‘Het gaat lang niet overal zo goed. Feit is dat er elke dag een beetje meer wordt beknibbeld op de verzorgingsstaat. Al ben ik blij dat de tijd van ‘eigen bult, dikke schuld’ voorbij is, want die heb ik ook meegemaakt.’

Stress reduceren

Momenteel staan in Rotterdam 5.226 mensen onder beschermingsbewind. Dat kostte de gemeente vorig jaar 12 miljoen euro uit de pot voor bijzondere bijstand, 1 miljoen euro meer dan in 2018. ‘Het brengt rust’, zegt wethouder Grauss. ‘Schulden leiden ook tot meer stress, spanning thuis, hogere zorgkosten en lagere onderwijsresultaten. Bewindvoering is stress reduceren.’

Die ruim vijfduizend Rotterdammers onder bewind vormen het topje van de ijsberg: naar schatting 60 duizend huishoudens lopen het risico op problematische schulden. Daarmee staat Rotterdam er slechter voor dan andere steden. Ook is de gemiddelde schuld hoger dan elders.

Simone van Rijn verwacht dat de bewindvoerders pas over een half jaar tot een jaar de ‘corona-hausse’ gaat merken. ‘Wij komen toch pas als laatste redmiddel in beeld, als het water tot aan de lippen staat. Zeker veel zelfstandige ondernemers teren nu in op hun reserves en trekken later pas aan de bel.’

Bewindvoerder Simone van Rijn (links) in gesprek met Diana Mes. Rechts de moeder van Mes.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Niet zeuren

Dat bewindvoerders ook ondernemers kunnen helpen, weet Margriet (niet haar echte naam). Haar winkel in Rotterdam ging een jaar of acht geleden over de kop, waardoor ze zakelijk en privé ‘de mist in ging’. Tonnen schuld, aanmaningen, boetes, incassobrieven, het bekende verhaal. ‘De meeste deurwaarders zijn heel menselijk, ze hebben mijn meubels niet weggehaald, dat is al heel wat.’

Net als Diana Mes kwam Margriet via de kantonrechter onder bewind bij Simone van Rijn. Bij het intakegesprek thuis, toen ze samen de formulieren invulden voor de rechtbank, bewees Van Rijn meteen haar waarde, aldus Margriet: ‘De bel ging, een deurwaarder. Simone stond op, ik hoefde niks te zeggen. Ze zei tegen die man: ‘als u even wacht, dan neem ik binnenkort contact met u op’. Je moet niet met haar dollen, dat straalt ze uit. Tegen mij was ze super lief, ik was zelf ook niet lastig. Ik had mijn problemen veel eerder moeten aankaarten.’

Terwijl Van Rijn en haar team regelingen troffen met schuldeisers, lette Margriet op de kleintjes. ‘Je wordt creatief, ook met boodschappen doen. Je doet het ergens voor, je moet moet niet zeuren, ik laat niet snel het hoofd hangen.’ Intussen is ze schuldenvrij en staat ze financieel weer op eigen benen.

Bij Diana Mes zijn de financiën bijna op orde. Ze heeft begeleiding bij Gers met Geld, een traject dat Rotterdammers met schulden coacht om financieel zelfredzaam te worden. Toch blijft ze liever onder bewind staan. ‘Laat mij er voorlopig maar even in blijven. Ik ben blij dat er iemand achter me staat. Ik ben bang dat ik het zelf niet zou redden.’

VERDER LEZEN:

Reportage: Een kinderfeestje in armoede
Een kinderfeestje, dat hoeft niet ­zo veel te kosten, toch? Paardrijden, chips, limonade en aan het eind van de dag voor iedereen een pannenkoek; voor een paar tientjes ben je klaar. ‘Inderdaad’, zegt Andrea Bloemhof (37). ‘Ik zou niet weten waar ik het vandaan moest toveren.’

Opinie: Politiek moet bewindvoerders prikkelen
Helaas komen mensen lang niet altijd van hun schulden af als ze onder bewind staan. ‘Als iemand al tien jaar onder bewind staat en zijn schuld is alleen maar toegenomen in plaats van afgenomen, gaat er iets goed fout’, schrijft wethouder Grauss in deze opiniebijdrage. ‘Helaas spreek ik te vaak Rotterdammers waarbij dit het geval is. Dat maakt mij boos.’ 

Onderzoek: Mensen met schulden worden steeds armer
Mensen met schulden en lage inkomens houden steeds minder geld over voor boodschappen, kleding, persoonlijke verzorging en vervoer. Dat is vooral te wijten aan de gestegen uitgaven aan huur, energie en zorgkosten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden