AchtergrondOuderenpartijen

30 jaar ouderenpolitiek: uiteenlopende belangen maken eenheid moeilijk

Onenigheid op de ledenvergadering van de AOV in 1995.Beeld ANP

Ouderen roeren zich al bijna dertig jaar als ‘beweging’ in de politiek, maar geen andere politieke stroming gaat gebukt onder zo veel interne strijd en strubbelingen.

Het Algemeen Ouderen Verbond (AOV) van fractievoorzitter Jet Nijpels komt in 1994 met zes zetels in de Tweede Kamer, de Unie 55+ sleept in dat jaar ook nog een zetel binnen. Bezuinigingen op bejaardenhuizen door het kabinet-Lubbers III (CDA-PvdA, 1989-1994) geven de aanzet tot dit succes. Het CDA jaagt in de aanloop naar de verkiezingen ouderen verder op de kast door erop te zinspelen dat de AOW-uitkeringen worden bevroren. Het is een belangrijke factor in het verlies van liefst twintig zetels. Het leeuwendeel van de zeven zetels voor de ouderenpartijen komt van de christendemocraten.

Het succes is van korte duur. Binnen een paar maanden breekt in de AOV-fractie hooglopende ruzie uit, waarna de een na de ander voor zichzelf begint. Vier jaar later worden de belangen van ouderen door liefst vijf partijen behartigd. Ze halen bij de verkiezingen in 1998 geen van allen de kiesdrempel. Lokaal blijven er ouderenpartijen bestaan, zoals het Ouderen Appèl in Eindhoven waar ook Henk Krol actief is.

In 2009 richt Jan Nagel – eerder al oprichter van Leefbaar Nederland – de Onafhankelijke Ouderen en Kinderen Unie, OokU, op. Die wordt in november 2010 omgedoopt tot 50Plus. De speerpunten: hogere pensioenen en geen verhoging van de AOW-leeftijd. 50Plus wint in 2011 negen zetels bij de Provinciale Statenverkiezingen en vervolgens één zetel in de Eerste Kamer. In 2012 komt ze met twee zetels in de Tweede Kamer, maar opnieuw eindigt het avontuur in een splitsing in twee fracties.

Henk Krol (rechts) tijdens de stemmingen bij de algemene ledenvergadering van 50Plus.Beeld Anp

Belangen divers

Een terugkerend probleem voor ouderenpartijen is de uiteenlopende belangen van ouderen. Uiteindelijk blijken de verschillen soms groter dan de overeenkomsten. ‘Er is geen ‘cement’ dat de partijleden met elkaar bindt’, zegt voormalig 50Plus-Kamerlid Norbert Klein. ‘Iedereen wil opkomen voor ouderen, maar wat betekent dat en hoe dan? De een wil flink investeren in defensie, de ander niet. De een is voor de euro, de ander wil eruit. De partij heeft ervoor gekozen de verschillen onbenoemd te laten.’

Daarnaast is de achterban vaak met pensioen, weinig bereid compromissen te sluiten en gezegend met veel tijd. Mensen die een succesvolle maatschappelijke carrière achter de rug hebben verwachten dat in de politiek te herhalen. Bij andere partijen doen actieve leden ‘de politiek’ erbij, naast een baan of gezin. Zoals Henk Krol zelf ooit zei, na weer een ruzie: ‘Iedereen is ervaren bij 50Plus, maar niet iedereen is met de jaren ook flexibel gebleven. Een aantal leden gaat stampvoeten als zaken anders gaan dan gehoopt. Dat zijn vaak mensen die eerder bij andere partijen zijn mislukt en nu bij ons hun geluk komen beproeven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden