Analyse

2G gaat over de Kerst heen: het kabinet moet op zoek naar een nieuwe winterstrategie

Nu het demissionaire kabinet de plannen voor de invoering van het omstreden 2G-beleid even in de ijskast zet, is duidelijk dat de strategie die was uitgestippeld voor de winter niet voldoet. De roep om een doordacht plan voor de lange termijn zwelt aan.

Avinash Bhikhie
Grote drukte  in verband met corona in het Haga Ziekenhuis in Den Haag. 
 Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Grote drukte in verband met corona in het Haga Ziekenhuis in Den Haag.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het Nederlandse 2G-debat kent een grillig verloop. Met enkele aangescherpte gedragsadviezen dachten premier Rutte en minister De Jonge van Volksgezondheid begin november nog de opleving van het aantal besmettingen de baas te kunnen. Aan 2G, waarmee alleen nog gevaccineerden en van het coronavirus herstelde personen een geldige QR-toegangscode krijgen, wilden zij liever niet denken. ‘We hopen echt dat dat niet nodig is’, zei premier Mark Rutte op de persconferentie van 2 november. ‘Ik zou het echt een enorm verlies vinden als we dat moeten gaan doen.’

Slechts tien dagen later werd 2G juist de ruggegraat van de winterstrategie: na een ‘harde klap’ van drie weken konden bepaalde sectoren met behulp van 2G weer openen. ‘Als het mogelijk zou kunnen zijn om met 2G een café langer open te houden of een festival wel door te laten gaan, maar dan alleen voor mensen die of gevaccineerd zijn of genezen, dan is het eigenlijk onze taak om dat gewoon mogelijk te maken’, aldus De Jonge 12 november.

Nog geen maand later blijkt de realiteit alweer anders: de ‘harde klap’ waarmee het kabinet hoopte in te grijpen bleek onvoldoende. Evenementen en festivals zijn inmiddels verboden, het publieke leven na 17 uur is aan banden gelegd en maandag trok het kabinet het omstreden wetsvoorstel dat 2G mogelijk moet maken terug: de besmettingscijfers zijn zo hoog en de druk op de ziekenhuizen zo groot dat het kabinet niet verwacht dat het slot er snel af kan.

Ook niet met 2G. De opkomst van de omikronvariant brengt bovendien nog te veel onzekerheden voor de komende weken met zich mee. Enkele doorslaggevende fracties in de Tweede Kamer, ChristenUnie, GroenLinks en de PvdA voorop, zien daardoor veel beren op de weg. Rutte en De Jonge verwachten daardoor dat er op dit moment onvoldoende draagvlak in de Kamer is om de omstreden maatregel in te voeren. In een kort briefje aan de Kamer trok De Jonge het voorstel maandag voorlopig in.

Daarmee keert het kabinet terug op zijn schreden en moet het erkennen dat de winterstrategie, met 2G als centraal element, is mislukt. Lockdown-achtige maatregelen blijven zeer waarschijnlijk nog weken van kracht.

De roep om een plan zwelt aan

Dat roept in de Kamer wel de vraag op hoe het nu verder moet. Jan Paternotte (D66), uitgesproken voorstander van 2G, kan zijn teleurstelling moeilijk verbergen. ‘Het lijkt alsof we in Nederland altijd wel een reden hebben om ons niet voor te bereiden: dat zie je bij de boosters, het testen op luchthavens en nu met 2G.’ Paternotte kijkt om zich heen en ziet dat de maatregel in enkele Europese landen al wordt ingezet, en vreest dat Nederland straks bepaalde sectoren langer op slot moet houden dan in andere landen. ‘Als we straks nog langer in een lockdown zitten, zal de politiek zich moeten verantwoorden.'

Wat De Jonge betreft is 2G niet definitief van de baan. Hij hoopt dat de druk op de zorg na het politieke kerstreces een afnemende trend laat zien en dat dan ook meer duidelijk is over het ziekteverloop van de omikronvariant. Met een duidelijker onderbouwing van de effectiviteit van 2G en de uitbreiding van de coronapas naar de werkvloer en het onderwijs, wil het kabinet de Kamer dan alsnog over de streep trekken.

De ChristenUnie reageerde maandag juist verheugd op het uitstel: 2G is voor Kamerlid Mirjam Bikker nu, maar ook in de toekomst, ‘geen heilzame weg’. Zonder steun van die fractie kan het voorstel nog gered worden door PvdA en GroenLinks. De PvdA liet eerder al weten open te staan voor 2G, maar nog geen definitief besluit te hebben genomen en GroenLinks is nog niet overtuigd van de wetenschappelijke onderbouwing.

Maar vooral vinden de beide fracties dat het kabinet met een veel bredere visie voor de langere termijn moet komen: hoe komt Nederland deze en de volgende winters door?

Er wordt aan gewerkt, bezweert het kabinet. Eind januari moet die visie er zijn en 2G zal er zeker deel van uitmaken. Aan een antwoord op de vraag hoe het tot die tijd verder moet, kwam Hugo de Jonge maandag in zijn briefje nog niet toe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden