Nieuws mensensmokkel

25 jaar cel voor bende mensensmokkelaars die 71 migranten lieten stikken in vrachtwagen

Een Hongaarse rechtbank heeft 25 jaar cel opgelegd aan vier leden van een bende mensensmokkelaars die 71 migranten liet stikken in een vrachtwagen. Ze lieten de truck met de lichamen vervolgens achter naast een snelweg in Oostenrijk.  Vorig jaar schreef correspondent Sterre Lindhout deze analyse over het drama.

Beeld epa

Het was er een in de stroom van noodlottige nieuwsberichten uit de vluchtelingenzomer van 2015: op 27 augustus ontdekte de Oostenrijkse politie een vrachtwagen met 71 lijken, op de vluchtstrook van snelweg E58 vlakbij Wenen. De inzittenden waren gestikt, de verantwoordelijke mensensmokkelaars gevlucht.

Nu blijkt uit een grootscheepse reconstructie van de Süddeutsche Zeitung en de Duitse publieke omroepen WDR en NDR dat de smokkelaars afgeluisterd werden door de Hongaarse politie: vanaf 13 dagen voor vertrek totdat de dodenrit onderweg was.

Was de gruwelijke dood van de migranten te voorkomen geweest? De Hongaarse politie verdedigt zich met het argument dat de opgenomen gesprekken van de Afghaanse en Bulgaarse bendeleden pas later zijn vertaald. Bovendien werden de telefoontjes in de nachtelijke uren sowieso niet afgeluisterd.

Vluchtelingenzomer

In de zomer van 2015 kwam een grote stroom vluchtelingen Europa binnen vanuit het Midden-Oosten. Ruim 1,3 miljoen migranten vroegen dat jaar asiel aan in de EU, maar de werkelijke aantallen lagen veel hoger. Het leidde destijds tot een crisis, die de Europese verhoudingen op scherp zette: waar Balkanlanden de grenzen sloten, stelde bondskanselier Merkel met haar 'wir schaffen das' Duitsland open voor vluchtelingen. Meer dan een miljoen migranten kwamen dat jaar naar Duitsland. In Nederland waren vooral de nieuwe azc's een bron van spanning.

'Shit, het stinkt'

Als die lezing klopt, hoorde dus niemand hoe de chauffeur van de vrachtwagen, Ivaylo S,  een stuk voor de grens tussen Hongarije en Oostenrijk in paniek zijn meerdere opbelde 'Als ze zo verder kloppen, is dat aan de grens te horen. Daar is politie. Wat moet ik doen als ik daar ben?'

'Shit', antwoordt zijn meerdere, Metodi G. 'Het zou kunnen zijn dat er deze keer echt te veel mensen daarbinnen zitten. Maar het is een koelwagen en daarbinnen stinkt het zo.' Ivaylo S: 'het stinkt echt heel erg.' Metodi G: 'Ik denk dat ze geen lucht krijgen, ik weet het honderd procent zeker. Je moet gewoon verder rijden! Dat is het belangrijkst.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Beeld anp

Twee uur eerder waren de migranten in de koelwagen gestapt, 29 Irakezen, 21 Afghanen, 15 Syriërs en vijf Iraniërs - een dode is nog altijd niet geïdentificeerd. De jongste inzittende was een baby van vijf maanden oud. Per persoon hebben de migranten 1600 euro betaald voor de rit die hen naar het veilige Duitsland moet brengen.

De dagen voor de rit hebben ze doorgebracht in een zogenaamd safe house, een verlaten boerderij in de Hongaarse plaats Domaszek. Op dat moment hebben de migranten er al een hele reis opzitten, vaak over de Middellandse Zee, zoals de drie kinderen van vader Heli Kali, een Yezidi uit Irak, die in de reconstructie te zien is.

Betere toekomst

De lichamen van zijn dochter en twee zoons, tieners die op een betere toekomst in Europa hoopten,  zijn naar Irak gerepatrieerd. Op hun graven liggen kleurige bossen bloemen.

De koelwagen was niet groot. De migranten moeten tegen elkaar aangedrukt hebben gestaan. Volgens de Oostenrijkse politie wijst het forensisch onderzoek uit dat er bij dat instappen geweld is gebruikt, dat de vluchtelingen in de laadruimte zijn gedwongen.

Navraag bij nabestaanden, gedaan door de journalisten die de reconstructie maakten, leert dat de smokkelaars de migranten hadden beloofd dat ze in personenauto's naar Duitsland zouden worden gebracht.

Een doodskist bij het koelhuis waar de trailer naartoe is gebracht. Hierin zaten 71 lichamen, waaronder die van 8 vrouwen en 4 kinderen. Beeld reuters

'Nee! Geen water geven!'

Na het telefoontje van de chauffeur in paniek, belt tussenpersoon Metodi G een van de twee grote bazen van de bende, de Afghaan Samsoor L, zo blijkt uit de transcripties van de afgetapte gesprekken. Hij vraagt hem of de chauffeur op een tankstation kan stoppen om de vluchtelingen water te geven.

'Nee! Nee! Nee!' antwoordt Samsoor L. Als hij de deur open maakt, zullen ze allemaal naar buiten rennen!' En later: 'hij kan ze geen water geven. Zeg hem dat hij gewoon verder moet rijden. En als ze doodgaan, dan moet hij ze in Duitsland in het bos uitladen.'

80 graden

Waarschijnlijk waren de meeste inzittenden van de wagen op dat moment al dood. Uit het forensisch onderzoek blijkt dat iedereen voor de Oostenrijkse grens is gestorven aan de hitte. Het was 80 graden in de laadbak - de organen van de inzittenden werden dus regelrecht gekookt.

Veel inzittenden hebben tot op het laatste moment nog proberen te bellen of te sms'en met familie, blijkt uit de gevonden telefoons, maar de dubbele aluminium wand van de koelwagen blokkeerde alle signalen.

Kloppen hield op

Waarom de chauffeurs de vrachtwagen in de bocht vlakbij Wenen hebben geparkeerd en zijn gevlucht is tot op heden niet duidelijk. De kans is groot dat ze hadden begrepen dat ze een 71-voudige moord op hun geweten hadden. Het kloppen waarvan sprake was is immers op een zeker moment opgehouden.

De politie vond de auto een etmaal later. Hij stond in de zon en onder de deuren door druppelde lijkenvocht.

De Duitse journalisten spraken in de gevangenis Bautzen met de chauffeur van een ander transport van de zelfde smokkelbende. De 81 mensen in zijn auto, een soortelijke koelwagen, overleefden de rit omdat iemand met een scherp voorwerp een spleet in het dak had gemaakt.

Geld pas achteraf

De Duitse snelwegpolitie hield de vrachtwagen aan, ergens in Saksen. De chauffeur heeft uitgebreid getuigd tegen de bende waarvoor hij werkte. Deze chauffeur benadrukte steeds dat hij zijn geld pas achteraf kreeg, alleen als hij met zijn lading Duitsland had bereikt.

Op 21 juni begint in Hongarije het proces tegen 11 leden van de bende, waaronder de zes die bij de dodenrit naar Oostenrijk betrokken waren. Voor zover bekend heeft die bende tenminste 30 vluchtelingenritten uitgevoerd, de meeste met Duitsland als doel. Ook gaat de Hongaarse politie ervan uit dat er contact bestond met andere smokkelnetwerken.

Hongarije centraal in migrantenroute

Van Griekenland via de Balkan naar Hongarije - en dan door naar West-Europa: dat was in 2015 de populairste route van migranten. (+)

In 2015 onderschepte de Duitse politie tenminste vijfduizend auto's en vrachtwagens waarin vluchtelingen werden gesmokkeld. Bijna allemaal leefden ze nog. De Hongaarse politie wil aan de journalisten van SZ, WDR en NDR geen antwoord geven op de vraag wanneer de afgetapte telefoongesprekken uiteindelijk precies afgeluisterd en vertaald zijn.

Beeld anp
Beeld afp
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.