25 duizend ton aan gerecyclede petschaaltjes voor de milieubewuste consument

Nieuw leven lonkt

In schaaltjes van pet blijven vlees en vis langer goed, maar ze zijn slecht herbruikbaar. Althans, dat waren ze. Volgend jaar opent in Duiven een fabriek die petschaaltjes recyclet tot petschaaltjes.

Gerecyclede pet komt voor 90 procent van tweedehands flessen en slechts voor 10 procent uit schaaltjes en bakjes Foto Illustratie: Han Hoogerbrugge

Bakjes met gehakt, schaaltjes met kip, vis, vleesvervangers en de bakjes met daarop tien plakken gesneden kaas. Supermarkten verkopen steeds meer eten in doorzichtige, fraai gevormde verpakkingen. Milieubewuste consumenten stoppen de volumineuze verpakkingen na gebruik steeds vaker in een aparte zak. Die brengen ze naar een container voor plastic. Dit alles met het nobele doel de boel te hergebruiken. Lukt dat?

'Kijk, dit bakje is een gemakkelijk gevalletje voor het apparaat dat kunststofsoorten kan scheiden', zegt Ulphard Thoden van Velzen, verpakkingenspecialist van de universiteit van Wageningen. Hij wijst naar een vierkant bakje met blokjes watermeloen. 'Het bakje is van pet, polyethyleentereftalaat, de afdekfolie ook en dat losse zwartje vorkje is gemaakt van polypropeen, pp. Dat pet kan meestal in soortgelijke verpakkingen worden hergebruikt.'

Een paar koelvakken verderop liggen allerlei kipproducten. Dat is een stuk ingewikkelder. 'Deze schaaltjes bestaan uit pet, maar aan de binnenzijde is daar een flinterdun laagje van pe opgeplakt', zegt Thoden van Velzen. Dit meerlaagse verpakkinkje is niet direct onbruikbaar, maar veel meer dan een bermpaaltje of kunststofkrat kan er niet van worden gemaakt.

Bijna driekwart van de verpakkingen gerecycled

Uit een zojuist verschenen rapportage van het Afvalfonds Verpakkingen blijkt dat in 2016 73 procent van de verpakkingen is gerecycled. Kunststof en hout voor 51 procent, glas voor 84, papier/ karton voor 85 en metaal voor 95 procent.

In het kaasschap valt zijn oog op een product dat het nog bonter maakt. Welgeteld tien plakken kaas liggen op een pettray met pe-binnenfolie waarop voor de gezelligheid nog een soort deksel van pp is geseald. 'Driedubbel ingewikkeld en volkomen overbodig' , bromt de wetenschapper. 'En dan zit er ook nog een domme kunststofsticker op.'

Voedsel verpakken in petschaaltjes is van het laatste decennium. Vanaf de eeuwwisseling vervingen ze voor het eerst de vleesschaaltjes van polystyreen. Die scheuren sneller en maken dan van die plakkerige bolletjes. Ze zijn ook slecht te recyclen en mogen daarom nog steeds niet in de oranje hergebruikbakken. Pet is beter. Dit materiaal is bovendien gemakkelijker in diverse vormen te smelten en ziet er aantrekkelijker uit.

Drie miljard schaaltjes

Er komt nu jaarlijks circa 30 miljoen kilo aan pettrays op de markt. Laat zo'n schaaltje 10 gram wegen, dan zijn het er ongeveer 3 miljard. Ze vormen al een aandeel van meer dan 10 procent van alle plasticverpakkingen.

De pettrays met zo'n pe-folie, ongeveer 60 procent van de schaaltjesmarkt, zijn er niet voor niets. Pet laat minder makkelijk zuurstof door, maar zo'n bakje moet wel snel dichtgeseald. 'Het petschaaltje met een petfolie dichtplakken, duurt te lang. Pe op pe lijmt sneller', verklaart Thoden van Velzen de flinterdunne andersoortige binnenzijde die over het flensrandje is geplooid. Ook de populaire kant-en-klaarmaaltijden hebben zo'n pe-laagje omdat dat het conserverende gas in de bak beter vasthoudt. Maar de dubbele laagjes zijn dus niet fijn voor hergebruik.

Puur pet

Maar er gloort hoop voor een hoogwaardigere recycling van de pettrays met hun laagje en sticker. 'Halverwege 2018 openen wij in Duiven een fabriek die de pettrays tot hun oorspronkelijke componenten terugbrengt', zegt Jean-Loup van de Wiele, mede-directeur van het bedrijf 4Pet Holding in Duiven. 'Zoals we van petflessen en -flesjes al nieuwe petflessen maken, gaan we volgend jaar het Tray2Tray-concept toevoegen voor de petschaaltjes.'

In de fabriek, die 15 miljoen euro gaat kosten, worden de schaaltjes versnipperd en in heet water gewassen met een speciale industriële zeep. Vervolgens belanden ze in een zogeheten drijf-zinkbak. 'Het pe-laagje laat los van de petschaaltjes. Pet zinkt, de rest blijft drijven. Dat is eenvoudig te scheiden en we houden puur pet over. Dat kan terug naar de pettray-producenten', aldus Van de Wiele. 'We bouwen een fabriek voor de verwerking van 25 duizend ton pettrays en beginnen met 15 duizend ton.'

En wie zorgt ervoor dat Jean-Loup van de Wiele voldoende schaaltjes krijgt? Dat doet Cees de Mol van Otterloo, directeur van het Afvalfonds Verpakkingen. 'Sorteerders scheiden de pettrays al goed uit de kunststofverpakkingen die consumenten hebben ingeleverd en de gemeenten hebben opgehaald. Wij garanderen 4Pet dat ze het eerste jaar 12- tot 15 duizend ton krijgen

Het fonds, een organisatie van de verpakkende bedrijven, verdeelt jaarlijks 150 miljoen euro voor inzameling en verwerking van de verpakkingen in Nederland, vooral onder gemeenten. Het gaat naast kunststof ook om glas, papier, karton, metaal en hout. Ook 4Pet krijgt geld van de verpakkers. Hoeveel wil De Mol van Otterloo 'uit concurrentieoverwegingen' niet zeggen. 'Belangrijker om te weten is dat het contract tussen de partijen voor meerdere jaren is afgesloten. Er is daardoor meer ruimte voor investeringen in innovatie, zoals door 4Pet.'

Tweedehands flessen

Zijn de pettrays-producenten ook blij met de secundaire grondstoffen? 'Nou en of', zegt Eric Liebers, directeur van Hordijk in Zaandam. Het bedrijf maakt veel salade- en fruitschalen en bakjes voor vleesvervangers. 'Daarvoor hebben we geen pe nodig. We kunnen pettrays vaak nu al voor 80 procent recyclen. Dat doen we onder meer met trays voor fruit en salades voor twee grote supermarktketens', zegt Liebers.

Dat gerecyclede pet komt voor 90 procent van tweedehands flessen en slechts voor 10 procent uit schaaltjes en bakjes. Liebers: 'Dankzij de nieuwe fabriek kunnen we naar 50 procent flessen en 50 procent bakjes, en straks wellicht naar 100 procent oude bakjes.'

Goedkoper is het overigens niet. 'Tweedehands pet is net zo duur als nieuw pet. Maar we willen consumenten het liefst saladeverpakkingen aanbieden die zijn gemaakt van door hen weggegooide saladeverpakkingen.'


Pet, PP en PE

477 miljoen kilogram kunststofverpakkingen werd er in 2015 in Nederland op de markt gebracht, waarvan 60 procent consumentenverpakkingen. De meest voorkomende kunststoffen zijn:

Pet: polyethyleentereftalaat het bekendst van de kleine en grote frisdrank- en waterflessen, maar steeds meer als bakjes en schaaltjes. Vaak doorzichtig, soms gekleurd, zwart, blauw, groen. Sterk, scheurt niet en maakt voedsel langer houdbaar doordat het minder zuurstof doorlaat. Opmerkelijk: de goede inzameling ervan heeft de recycling ontwikkeld en lonend gemaakt. Pp: polypropeen bekend van kratten, doppen en flacons, zoals die voor shampoo. Is wat steviger en harder dan pet en pe. Pe: polyetheen/ethyleen in lage dichtheid-vorm (ldpe) bekend om de dunne draagtasjes (folies) en huishoudfolie. Daarnaast ook steviger in hoge dichtheid (hdpe) voor flessen/flacons voor wasmiddel en sauzen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.