24 doden Maarten Keulemans

De artsen waren ‘verbijsterd’. Je dient iemand met acute alvleesklierontsteking goedaardige, ‘probiotische’ bacteriën toe – en 16 procent overlijdt, tegen 6 procent in de controlegroep....

Maarten Keulemans

Een ander soort reactie was ook denkbaar geweest. Hm, we hebben te weinig patiënten onderzocht. Het toeval heeft ons een draai om de oren gegeven. Ik durf de gok namelijk best aan dat dát is wat er mis ging. Een kil, statistisch effect.

Dat heeft te maken met de ‘De Moivre-vergelijking’, een oude, statistische vergelijking die de Amerikaanse statisticus Howard Wainer onlangs bestempelde tot ‘de gevaarlijkste formule ter wereld’, omdat hij vaak voor misverstanden zorgt.

Simpel gezegd komt het erop neer dat de kans op successen én op missers bij kleine aantallen altijd erg groot is. Technisch gezegd: in de scores van een kleine steekproef komt meer spreiding voor.

Als je met tien vrienden op vakantie gaat en één wordt er ziek, kun je zeggen: op vakantie wordt 10 procent ziek. Maar als ze gezond blijven, luidt de conclusie: vakantie houdt je gezond.

Dat klinkt logisch, maar in de praktijk verklaart het waarom verdachte clusters van zeldzame ziektes steevast in dunbevolkte gebieden worden gevonden, waarom leerlingen op kleine scholen het zowel beter doen dan leerlingen op grote scholen en waarom – u heeft er laatst op deze plek over kunnen lezen – er rondom kerncentrales zowel meer leukemie voorkomt als minder.

Kleine steekproeven en zeldzame effecten (zoals doodgaan, of juist genezen), daar komt trammelant van.

Verklaart dat de probiotica-ramp? Wie weet. Bedenk dat het hier ging om ‘slechts’ 296 patiënten, verdeeld over twee groepen. Bedenk ook dat er in eerdere studies juist mínder mensen doodgingen. Het is afgrijselijk voor de slachtoffers en hun nabestaanden, maar misschien zijn ze niet het slachtoffer van boosaardige bacteriën, maar van een gevaarlijke formule.

Geen reden overigens om uw bakje probiotica-houdende yoghurt wantrouwig aan te kijken. Alleen is probiotica niet bepaald het wondermiddel waarvan iedereen direct opkikkert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden