Interview

22 minuten met Neil Young

Neil Young wil over alles praten, zijn liefde voor auto's, zijn missie als milieuactivist. Maar een ding is taboe. Pegi. Na 36 jaar plotseling zijn ex.

Beeld VICTORIA WILL/INVISION/AP

Tien minuten nadat het interview abrupt is beëindigd en Neil Young en zijn manager de New Yorkse hotelsuite zijn uitgebeend, klopt de publiciteitsmedewerkster op de deur.

'Hier', zegt ze, en geeft het opnameapparaatje terug. De tekst staat er goddank nog op. 22 minuten.

Waarom ging de manager ervandoor met mijn recorder? Wat was hij van plan?

Vaag gebaar, ontwijkend: 'Geen idee. Misschien nam hij het mee in de haast.'

Heel vreemd.

Ze kijkt verwijtend: 'Ik had je gewaarschuwd.'

Het gesprek begon zo kalm - precies zoals de publiciteitsmedewerkster van de uitgeverij en de manager van Neil Young dringend en dwingend hadden geadviseerd. Over de Feelgood Garage, waar de rocklegende, schrijver en milieuactivist zijn meest gekoesterde vintagewagens stalt. Op een gegeven moment stonden daar vijfendertig klassiekers, blijkt uit de twee boeken die de Canadees de afgelopen twee jaar heeft uitgebracht. Het eerste boek een pure biografie; het laatste, Special Deluxe, een beschrijving van zijn levensweg vanuit de ontelbare auto's waarin hij heeft gereden.

'Neil heeft een leuk T-shirt aan', zei de publiciteitsmedewerkster. 'Earth staat erop. Maak daar maar een opmerking over. Dan begint hij te vertellen.'

'Zet de airco uit', zegt de environmentalist tegen de manager, als hij de suite binnenstapt, in dat zwarte T-shirt, op een verwassen spijkerbroek. Hij blijkt geen spraakwaterval.

Leuk T-shirt heeft u aan.

Neil kijkt argwanend. En zegt niks.

U schrijft vol passie over uw Feelgood Garage, met al uw lievelingsauto's. Wat gebeurt er met u als u op die plek bent?

'Het voelt daar erg als thuis. It's a nice thing, yeah.'

Ik probeer me voor te stellen hoe u omgaat met die auto's. Praat u met ze, raakt u ze aan?'

'Soms raak ik mijn auto's aan. Ze zijn cool. Maar ik zeg niks speciaals tegen ze. Het zit allemaal in mijn hoofd. Al die herinneringen.'

Waarom houdt u zo van ze?

'Die auto's zijn een deel van mijn leven. Ze doen me terugdenken aan alles wat er is gebeurd.'

Wat is uw favoriete auto?

'Moeilijk te zeggen. Ik heb geen lievelingskind of een lievelingsauto. Ik hou van ze allemaal.'

Er moet toch een speciale tussen zitten.

'Ik geef veel om mijn elektrische auto. Maar ik hou ook erg van een andere die ik heb, een ouwe Cadillac, een Eldorado Biarritz Convertible uit 1957.' Dan zegt hij, achteloos, en met een warme glimlach: 'Omdat mijn vriendin er zo veel van houdt.'

De spanning is plotseling tastbaar vanuit het halletje van de suite, waar de manager ostentatief op wacht zit.

Er staat een olifant in de hotelsuite genaamd Scheiding. De afgelopen jaren heeft Neil Young ruim achthonderd pagina's geschreven, over zijn privéleven. Ergens, het moet zijn gebeurd terwijl hij werkte aan Special Deluxe, ontplofte dat privéleven. De 68-jarige rockster vroeg de scheiding aan van zijn vrouw, muze en achtergrondzangeres Pegi, met wie hij al 36 jaar is getrouwd.

Verbijsterend, voor zijn omgeving, voor zijn fans, voor iedereen die zijn biografie Waging Heavy Peace van pas twee jaar geleden heeft gelezen. Een heerlijk boek, vol Neiliaanse bespiegelingen. Zoals: 'Ik vind succes lastig te definiëren. Ik heb zonder meer mijn tekortkomingen en daar werk ik voortdurend aan, behalve wanneer ik het vergeet of zo druk bezig ben dat ik het niet merk.'

Hij praat met de lezer of die naast hem op de barkruk zit, en slaat doorlopend de gekste zijpaden in, om doorgaans weer op een van de hoofdwegen te belanden: de muziek, zijn obsessieve geaardheid, de worsteling met zijn egoïstische zelf en vooral: zijn onvoorwaardelijke liefde voor Pegi en het gezin. 'Ik zou een eiland zonder oceaan zijn als we in ons hart niet bij elkaar waren', schrijft hij. 'Ik ben de gelukkigste man ter wereld omdat ik naar Hawaï kan om daar een tijdje uit te rusten en te wachten tot ze bij me is.' Nog eentje: 'Ga zo door, schatje! Ik weet dat er nog heel wat voor ons in het verschiet ligt!'

Ook in zijn nieuwe boek staan roerende liefdesbetuigingen aan zijn echtgenote, haar goedheid en haar schoonheid. Tegen het einde duikt alleen plompverloren de naam van actrice Daryl Hannah op, een 'inspirerende en toegewijde milieuactiviste'. En de 53-jarige blondine met wie hij sinds kort arm in arm wordt vastgelegd door de paparazzi. Pegi lijkt van de aardbodem verdwenen.

De publiciteitsmedewerkster suggereert, tijdens het lange wachten op Young: 'Hij weet enorm veel van kooldioxide en de klimaatverandering. Ik zou hem daarnaar vragen.'

Beeld foto VICTORIA WILL/INVISION/AP

Ik denk niet dat de lezer zit te wachten op een verhaal van Neil Young over kooldioxide.

Ze haalt haar schouders op: 'Maar daar schrijft hij wel over.'

Zijn laatste boek is vooral erg persoonlijk. Het is bijna onmogelijk om in een gesprek daarover zijn privéleven te omzeilen.

'Jaja, ik weet het. Een ding: als je hem wilt vragen naar zijn scheiding, doe dat dan op het laatst.'

Haar telefoon zoemt. Het is de manager die laat weten dat het nog wel even kan duren. Neil en hij gaan eerst eten.

De medewerkster verzucht: 'Nou zijn we over de tijd heen. Nou moet ik deze suite nog een dag langer aanhouden.'

We zitten in het Carlyle hotel bij Central Park, tevens een gewaardeerd logeeradres van Mick Jagger. De suites, met hun fluwelen paarse fauteuils, kunstzinnige sculpturen in de boekenkasten, en televisies met de ambitie van een bioscoopscherm, beginnen rond de duizend dollar.

Drie kwartier later wordt er op de dure deur geklopt: het is de manager. Niet Youngs fameuze manager Elliot Roberts, maar een jongere. Deze manager is het type waakhond van wie van alle kanten afspat dat hij bereid is zijn leven te geven voor zijn baas. Hij inspecteert de kamer uitvoerig, loopt demonstratief heen en weer met een stoel om nog eens goed duidelijk te maken dat hij erbij zal zitten tijdens het interview en zegt: 'Ik bepaal wanneer je de laatste vraag kunt stellen. Dan zeg ik: 'laatste vraag'. Dit gesprek hoeft echt niet langer dan een half uur te duren. Mijn ervaring is dat journalisten zich anders maar gaan herhalen en vragen beginnen te stellen over zijn carrière. En zo.'

Beeld foto Getty Images for NARAS

Maar daar gaat dit boek toch ook over?

Onheilspellende blik in de onaandoenlijke ogen: 'Da's waar.'

En dan arriveert Neil Young, na bijna twee uur wachten. Een grote man, met een rustige pas, die gewend is dat de wereld op hem wacht. De ouwe hippie, zoals hij zichzelf omschrijft, praat nogal vaag, soms onnavolgbaar - als een ouwe hippie. Doorvragen over de Eldorado Biarritz Convertible 1957 heeft een snaar bij hem geraakt. Hij bladert enthousiast door Special Deluxe, naar de afbeelding ervan. De mooie tekeningen bij deze memoires, in de zachte kleuren van een verschoten prentenboek, heeft de prille tekenaar zelf gemaakt. 'Hier', zegt Young, en zijn vingers glijden over de vleugels van een gelige Cadillac.

Waarom houdt uw vriendin zo van die Cadillac?

Onomwonden: 'Omdat we er zulke mooie tijden in beleven.'

Wat wel grappig is: met al die ouwe auto's die u koopt, is wel iets aan de hand. De ene maakt een verdacht geluid, bij de volgende valt de elektriciteit telkens uit en de volgende stopt er gewoon helemaal mee.

'Hahahaha. Ja.'

Ik dacht de hele tijd: koop die auto nou maar niet. En dan kocht u hem toch.

Hij lacht nog harder.

Maar u wordt echt verliefd op zo'n auto. En dan denkt u niet meer na.

'And that is a good thing. A good thing.'

Toch is er iets merkwaardigs. U bent een fanatieke milieuactivist - met zo veel auto's. Dat kan toch niet?

'Nou: het een heeft geleid tot het ander. Ik ben me steeds bewuster geworden van... Dat is een interessant verhaal: hoe je dingen ontdekt. Als je zo oud bent als ik, heb je het allemaal meegemaakt.'

In de jaren zeventig was al bekend dat auto's vervuilend zijn.

'Ja, maar je wist niet hoe erg het was. Pas later begon ik me dat beter te realiseren.'

Maar het maakte u niets uit?

'Het maakte sommige mensen niets uit.'

U toen ook niet.

'O jawel, ik begon erover na te denken. Maar ik wilde eerst precies weten hoe het zat. Toen ik eenmaal door had hoe schadelijk auto's zijn, ben ik veranderd.'

Heeft u nog steeds uw tweede huis op Hawaii?

De olifant steekt onverwacht zijn kop om de hoek. 'Uhmmmmm. Lastig te zeggen. Dat weet ik niet zeker. Misschien.'

U bedoelt dat u niet weet of het huis nog van u is?

'Daar wordt nu over beslist. We zijn ermee bezig.'

Geritsel in het halletje.

Ik vroeg ernaar omdat het ook nogal vervuilend is telkens naar Hawaii te vliegen.'

'Yeah. Om er te komen, en weer terug te gaan.' Neiliaanse wending: 'En op Hawaii zelf zijn vulkanen, vlak dat niet uit. Die zijn ernstig vervuilend.'

O ja. Maar goed: tegenwoordig bent u zeer serieus bezig met het milieu.

'Wat zou ik anders moeten doen?'

Wat bedoelt u?

'Er is niets belangrijkers dan dat, de liefde daargelaten. Ik realiseer me nu dat ik de rest van mijn leven mensen wil bewust maken van wat er gaande is op deze planeet. Dat is een prima missie.'

Miss Pegi, heet de bio-elektrische auto van Neil Young - zijn bijdrage aan de strijd tegen de opwarming van de aarde. Na jaren proberen en investeren, hobbelde hij er uiteindelijk heel Amerika en ook nog een stuk Canada mee door, met als hoogtepunt een triomfantelijk bezoek aan Washington DC. (Alwaar Miss Pegi er voor de zoveelste keer de brui aan geeft).

Het laatste hoofdstuk van Special Deluxe is een amusant verslag van het bloed, zweet en de tranen die deze nieuwste obsessie heeft gekost. Al eerder in het boek vergelijkt Young zijn bezetenheid met die van zijn eerste zoon, geboren uit een relatie met actrice Carrie Snodgress: 'Zeke leek erg op me. Als hij iets in zijn hoofd had, liet hij niet los.'

De ontroerendste passages, ook in Waging Heavy Peace, zijn de verhalen over zijn tweede zoon Ben, van Pegi en hem. Ben Young werd geboren met een viervoudige verlamming. Hij kan niet lopen, niet praten, zijn armen niet gebruiken en moet worden gevoed door een buisje in zijn maag. Ben heeft permanent een team verzorgers om zich heen. 'Ik heb nog nooit iemand ontmoet die alles neemt zoals het komt en hij is heel gelukkig', schrijft Neil. 'Natuurlijk niet altijd; hij wordt ongeduldig als hij ergens heengaat en er is oponthoud. Dan weet je dat hij nijdig is. Dan laat hij zich nergens door tegenhouden. Kom maar voor jezelf op, Ben Young!'

De busjes voor Ben, dat moeten ook bijzondere wagens voor u zijn.

Glimlach: 'Ja, dat zijn ze. Goeie herinneringen.'

Wat zijn de mooiste herinneringen?

'Gewoon, zoals hij lacht. Ik weet nog goed dat hij zijn eerste busje kreeg. Ben was een klein tenger jongetje en hij zat in het midden. Als ik omkeek, zag ik hoe blij hij was.'

Ben houdt misschien wel net zo veel van auto's als zijn vader.

'Hij is gek op de elektrische auto. Die hebben we zo aangepast dat hij er ook in kan zitten.'

Beseft hij het belang van die auto, voor de aarde?

'O ja, ik heb het hem allemaal verteld, toen die auto werd gebouwd.'

Snapt hij wat u tegen hem zegt? '

Hij begrijpt veel van wat je hem vertelt. Genoeg. Ik zie het aan zijn ogen. Ben weet dat die auto heel belangrijk is. En hij voelt dat-ie anders rijdt. Hij merkt dat ie een ander geluid maakt. Heel zacht. Geen vibraties.' Mijmerend: 'Je hoort alleen de wind.'

Is het niet ontzettend moeilijk voor u dat hij niet kan terugpraten?

'Het is genoeg dat hij er is. In Ben zit alles. Hij is alleen anders. Het is een geweldig kind.'

Dat blijkt overduidelijk, uit uw boeken. U houdt van schrijven: twee boeken in twee jaar.

'Ik ben al begonnen aan een derde. Een sciencefictionboek. Ik geniet ervan om die verhalen te bedenken.'

Sciencefiction?

'Het heeft me altijd aangetrokken. Ik zie graag sciencefictionfilms.'

Een derde boek: is dat ook een vorm van ontsnappen aan het leven van een rockster?

'Schrijven is lekker rustig, erg ontspannend. Alleen het hoofdstuk over biobrandstoffen vond ik moeilijk. Het mocht niet saai worden. Volgens mij is dat goed gelukt. Terwijl ik mijn auto poetste, bedacht ik hoe ik al die ingewikkelde informatie kon verwerken tot een verhaal. Ik doe altijd twee dingen tegelijk.'

Wat doe u nu nog meer, behalve tegen mij praten?

Lacht: 'Ik denk aan een televisieoptreden dat ik vanavond heb. En daarna vlieg ik naar huis.'

Naar Ben.

Nee, ik vlieg naar mijn boot. Ik woon tegenwoordig op een boot.'

De olifant.

Geritsel in het halletje.

U woont dus niet meer op uw ranch Broken Arrow, in Californië?

'Maar ik zie Ben snel, over een paar dagen.'

Is het moeilijk hem nu minder te zien?

'Nee, het is oké. Hij is 35. Het is oké.'

Is alles wat er nu gebeurt niet rot voor hem, zo'n afhankelijke jongen?

'Ik denk dat het moeilijk voor hem is. Het is moeilijk. Maar het is oké. Het komt goed. We zullen ons evenwicht weer vinden. Het is echt. Het echte leven. Er is altijd een weg. Waar liefde is, is een weg.'

Die kan nog wel ingewikkeld zijn.

'Ik hou van alle uitdagingen. Ik bezie ze met liefde en ga ze aan, weet je. Je kunt veel baat hebben bij liefde. '

Maar als je mensen verlaat...

'Ik heb niemand verlaten. Iedereen is er nog.'

Misschien heeft u met het schrijven uw leven op een rijtje gezet?

'Schrijven helpt. Je organiseert de dingen in je hoofd. Maar er moet wel ruimte voor zijn. Omdat ik het zo druk heb, ben ik een paar maanden geleden gestopt. Straks, als alles achter de rug is, neem ik een lange pauze. Ik ben me gaan realiseren dat het leven moet worden geleefd; dat je moet genieten van de aarde. Dan ga ik verder met mijn sciencefictionboek. Dan...' Onverstaanbaar.

U beschrijft uzelf als een lastige persoonlijkheid.

'Dat is ook zo. Omdat ik alles op mijn eigen manier wil doen. Dat is moeilijk voor anderen. Omdat ik niet voldoe aan de verwachtingen die ze van me hebben. Maar zo ben ik.'

Alles gebeurt op uw voorwaarden.

'O yeah. Zo blijf ik bezig. Zo kan ik creatief zijn. Zo maak ik dingen zoals ik vind dat ze moeten zijn. En dat is een geschenk.'

In uw eerste boek worstelt u met de vraag of u de liefde van uw gezin wel waard bent. Is die interne strijd nog steeds gaande?

'Nu niet, nee. Nee. Ik heb sommige dingen geaccepteerd. En ik doe alles met liefde.' Hij begint harder te praten: 'Ik ga voorwaarts. Met leven! Het is allemaal goed. Ik voel me goed! Het is geweldig. Het is erg positief!'

Nijdige stem vanuit het halletje: 'Laatste-vraag-please.'

Nu al? Dat was niet afgesproken.

Young zegt: 'Doe maar rustig aan. Neem je tijd voor die vraag.'

Gespannen stilte.

Goed. Laatste vraag dan: waarom verliet u Pegi?

De manager duikt de kamer in. 'Nee, nee!' Young: 'Hier kan ik niet over praten...' De manager: 'Dit gesprek is voorbij.'

Sorry, maar uw boeken gaan over uw leven.

Young: 'Dingen uit het verleden...'

De manager schiet naar de salontafel; drukt driftig op het opnameapparaatje.

Dan schrijf ik het maar op, oké?

Neil Young, ineens fel, terwijl hij overeind komt: 'Dingen uit het verleden kun je niet veranderen. Kun jij soms dingen uit het verleden veranderen? Ik kijk naar de toekomst. Dat heb ik altijd gedaan. Ik ga door! Ik ga verder! Zo ben ik.'

Dan zijn de mannen verdwenen. Met de recorder.

CV Neil Young

De Canadese Neil Young (Toronto, 1945) is al meer dan veertig jaar gitarist, zanger en songwriter. Hij maakte rond de veertig studioalbums, met rock-'n-roll, folk en country. Afgelopen week verscheen zijn nieuwste album, Storytone.

Naast zijn soloalbums werkte hij samen met tientallen andere invloedrijke muzikanten en bands, zoals Crosby, Stills & Nash en Crazy Horse. In elk decennium sinds de jaren tachtig had hij tenminste een grote hit.

Hij is twee keer geëerd met een plaats in de Rock and Roll Hall of Fame: als soloartiest in 1995 en als bandlid van Buffalo Springfield in 1997. Samen met zijn vrouw Pegi richtte hij The Bridge School op, voor kinderen met een fysieke en communicatieve handicap. De afgelopen jaren wierp hij zich op als milieuactivist. In 2012 schreef hij de biografie Waging Heavy Peace. Zijn tweede boek, Special Deluxe, is net verschenen.

Neil Young heeft drie kinderen: zoon Zeke, uit een eerdere relatie, en Ben en dochter Amber, uit zijn huwelijk met Pegi. Deze zomer vroeg hij de scheiding aan van Pegi. Hij woont in Californië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden