22 maart 1979: Bloed in Nederland door buitenlands conflict

De Rolls-Royce, met aan het stuur chauffeur Jack Wilson, stond als elke ochtend gereed voor de Haagse residentie van Richard Sykes....

Bewaking had de ambassadeur niet, behalve op de sporadische feestjes waar het wemelde van de hoge gasten en er enkele agenten op de stoep werden geposteerd. Dreigementen waren nooit ontvangen, en niets wees erop dat Sykes’ leven gevaar liep in het slaperige Den Haag. Hij had eerder gewerkt in plaatsen met een hoger adrenalinegehalte, zoals Washington, Havana en Peking.

Maar toen hij op deze lenteochtend met zijn Nederlandse huisbediende naar buiten kwam om in de limousine te stappen, verschenen er twee gewapende mannen. Karel Straub (19), die het portier van de Rolls dicht deed voor zijn baas, werd door zijn hoofd geschoten.

Sykes zelf – vader van drie kinderen – werd door het raam van de dienstauto onder vuur genomen. De daders vluchtten en Wilson gaf plankgas. De zwaargewonde mannen overleden, kort na elkaar, na aankomst in het ziekenhuis.

Een gewelddadig buitenlands conflict dat plotseling bloedige sporen achterlaat in Nederland: zeer zeldzaam, maar op 22 maart 1979 gebeurde het in Den Haag. De verantwoordelijkheid voor de aanslag werd niet direct opgeëist. Maar de vingers wezen al snel in de richting van de Noord-Ierse terreurorganisatie IRA.

Verbazing was er wel, aangezien Sykes zich nooit met de Ierse kwestie leek te hebben bemoeid. Indirect was hij als veiligheidsexpert echter wel degelijk betrokken. Hij was in Londen belast geweest met een intern onderzoek naar aanleiding van de IRA-moord op een andere Britse ambassadeur, ditmaal in Dublin.

De excentrieke Christopher Ewart-Biggs (54) – socialist, drager van een monocle, en auteur van een thriller – was in 1976 pas twaalf dagen in functie toen hij achterin zijn blauwe Jaguar, gevolgd door politieauto’s, in de buurt van de Ierse hoofdstad reed.

Op nog geen 200 meter van zijn huis werd een zware landmijn tot ontploffing gebracht toen het konvooi passeerde. De auto van Ewart-Biggs werd de lucht in geslingerd. Met hem verloor ook zijn secretaresse het leven.

In de nasleep van deze IRA-aanslag werd direct gepleit voor een aangescherpte en beter doordachte beveiliging van diplomaten. De wrange ironie wil dat deze aanbevelingen nota bene door Sykes zelf waren bedacht. Na zijn uitzending naar Nederland sloeg hij zijn eigen richtlijnen – bijvoorbeeld om nooit op dezelfde tijd en via dezelfde route te reizen – in de wind. Hij vertrouwde kennelijk op de aanwezigheid van het Haagse politiebureau even verderop.

De moorden in Den Haag waren er slechts twee in een lange reeks die de facties van de IRA in de jaren zeventig, tachtig en negentig uitvoerden. De terreurbeweging bestookte ook Britse doelen in Duitsland en België.

De daders van de aanslag zijn nooit gepakt. Al direct na de terreurdaad was er verwarring over de signalementen van de schutters. Pas later is gebleken dat de IRA erachter zat.

Veel blijft echter in nevelen gehuld. Mogelijk weet Martin McGuinness meer van het bloedbad aan het Westeinde. Hij heeft een lange IRA-carrière achter de rug, en aangenomen wordt dat hij ten tijde van deze moorden chief of staff was. McGuinness is nu vicepremier van Noord-Ierland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden