nieuwsklimaat

2019 warmste jaar in Europa, op een na warmste wereldwijd

Het jaar 2019 was het op een na warmste jaar ooit op aarde gemeten. Alleen het jaar 2016 was een fractie warmer. Dat heeft de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) in Genève officieel bekendgemaakt, na verwerking van miljoenen metingen van onderzoeksinstituten in onder meer de VS, Japan en Europa.

Zomer 2019: drukte bij de Loosdrechtse plassen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

In Europa was 2019 zelfs het warmste jaar ooit gemeten. Nederland kwam vorig jaar, ondanks de recordhete zomer met temperaturen van boven de 40 graden, niet verder dan een gedeelde derde plaats met 2006 en 2007. In 2014 was het in ons land gemiddeld een halve graad warmer dan in 2019, in 2018 eentiende graad.

Intussen waren de jaren tien wereldwijd het warmste decennium ooit gemeten. De opeenvolgende decennia worden sowieso steeds warmer, schrijft de WMO in haar jaaroverzicht en dat is al gaande sinds de 1980’er jaren. Op aarde is het nu 1,1 graad warmer dan in de tweede helft van de 19de eeuw, de periode die klimaatwetenschappers als een soort nulpunt gebruiken.

Blik op de oceanen

Veel wetenschappers hebben intussen de blik gericht op de oceanen, zegt een woordvoerder van het KNMI. Ook daar werd een warmterecord gemeten: volgens een maandag gepubliceerde studie van het Amerikaanse centrum voor oceaan- en atmosfeeronderzoek NOAA was de hitte-inhoud van de oceanen in 2019 hoger dan ooit gemeten. De laatste vijf jaar waren de warmste jaren op zee sinds de moderne metingen eind jaren vijftig begonnen.

Met de oplopende temperatuur worden ook de gevolgen steeds beter zichtbaar. Zo versnelde de zeespiegelstijging, van 2,1 millimeter gemiddeld per jaar in het tijdvak 1970-2015 naar 3,6 millimeter in het tijdvak 2006-2015. Het winterse zee-ijs op de Noordpool neemt sinds de jaren zeventig lineair af, in een tempo van ruim 45 duizend vierkante kilometer per jaar.

Ook de bosbranden in Australië worden in elk geval gedeeltelijk veroorzaakt door klimaatverandering: een recente analyse wijst uit dat niet de droogte, maar wel de ongewone hitte in Australië gerelateerd is aan het veranderende klimaat. Een vergelijkbare analyse voor ons land wees uit dat temperaturen zoals we afgelopen zomer hadden, een eeuw geleden nog zo goed als onmogelijk waren. Nu kunnen we ze eens in de 50 tot 150 jaar verwachten.

3 tot 5 graden warmer

‘Op het huidige pad van uitstoot van koolstofdioxide, gaan we af op een temperatuurstijging van 3 tot 5 graden Celsius tegen het eind van de eeuw’, zei secretaris generaal Petteri Taalas van de WMO bij de bekendmaking van de nieuwe cijfers. Een recente analyse van de Amerikaanse Berkeley-universiteit wijst overigens uit dat we op koers liggen voor 3,2 graden opwarming. Dat is iets minder somber, maar nog altijd ruim boven de doelstelling van Parijs van maximaal 2 graden opwarming.

De Wereld Meteorologische Organisatie vat de wereldomspannende meetreeksen samen van onder meer NASA, het Britse Hadley Centre, de Japanse Meteorologische Organisatie (JMO) en het Europese Copernicus-project. De verschillende meetmethoden bleken slechts hoogstens 15 honderdsten van een graad van elkaar af te wijken.

In ons land was 2019 op nog een andere manier afwijkend: het was met 1.964 uur zon ongewoon zonnig. Normaal laat de zon zich jaarlijks gemiddeld slechts 1.639 uur zien. Het afgelopen jaar komt daarmee in de top-tien van zonnigste jaren ooit gemeten, na onder meer 2003 en 2018. Dat het land zonniger wordt, komt naar experts aannemen overigens vooral omdat er minder luchtverontreiniging is die de wolkenvorming stimuleert.

De oplopende temperatuur op aardeBeeld WMO
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden