2015 wordt waarschijnlijk het warmste jaar ooit gemeten

De aarde werkt goed mee in de aanloop naar de klimaattop in Parijs. 2015 wordt naar het zich laat aanzien het warmste jaar ooit: het jaar waarin de gemiddelde wereldtemperatuur voor het eerst één graad warmer is dan voor het industriële tijdperk. Amerikaanse en Britse weerdiensten verwachtten dat al eerder; nu heeft de Wereld Meteorologische Organisatie het bevestigd.

Zoutvlaktes en dammen verspreid over de droge landbouwgrond in West-Australië. De uitdroging is een gevolg van El Nino. Beeld Reuters

Die ene graad is bijna in zijn geheel toe te schrijven aan de opwarming van de aarde door de mens, stelt klimaatonderzoeker Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI, die de jaarcijfers nader bestudeerde. Er is weliswaar sprake van een sterke El Niño die de weerpatronen aanduwt, maar op de gemiddelde wereldtemperatuur heeft dit klimaatpatroon slechts 0,05 tot 0,1 graden invloed, blijkt uit Van Oldenborghs berekeningen. De invloed van de wat actievere zon schat hij op 2 tot 3 honderdsten van een graad.

De Volkskrant heeft de komende weken speciale aandacht voor het klimaat.

Kijk hier voor visualisaties van de harde klimaatfeiten.

Hoe gaan mensen om met klimaatverandering? De Volkskrant reist met een cameradrone de wereld rond om daarachter te komen.

Hittegolven

Er sneuvelen dit jaar meer records, stelt de WMO in een rapport opgesteld om de naderende klimaatconferentie te voorzien van informatie. Zo is de periode 2011-2015 de warmste vijfjaarsperiode tot dusver, en is de hand van de opwarming van de aarde vooral te herkennen in het toenemende aantal hittegolven, schrijft de organisatie. Dit jaar waren er onder meer hittegolven in India, Europa, Noord-Afrika en het Midden-Oosten, waarbij voortdurend records sneuvelden. In Nederland liep de temperatuur tijdens een hittegolf begin juli op tot 38,2 graden in Maastricht, vlakbij het warmterecord van 38,6 graden uit 1944.

Een andere reden waarom 2015 in woorden van WMO-topman Michel Jarraud 'geschiedenis zal maken', is dat de CO2-concentratie voor het eerst de magische grens van 400 ppm (deeltjes per miljoen luchtdeeltjes) ferm aantikte: deze lente op het noordelijk halfrond drie maanden achtereen, voordat de concentratie weer iets onder de 400 zakte.

WMO-topman Michel Jarraud. Beeld EPA

El Niño

De El Niño was intussen wel een voorname motor achter allerlei heftige weersverschijnselen. Zo viel in Indonesië ten zuiden van de evenaar van juli tot en met oktober slechts 15 procent van de normale neerslag - met onder meer bosbranden als gevolg - terwijl Argentinië en Oost Afrika juist extreme regenval hadden.

Het rapport van de WMO dient weliswaar ter ondersteuning van de politieke besluitvorming, 'de informatie die erin staat klopt gewoon', benadrukt Van Oldenborgh. Dat het jaar nog niet voorbij is doet daar weinig aan af: 'Het enige dat in theorie nog zou kunnen gebeuren is zoiets als een extreem, ijzig hogedrukgebied boven Siberië. Maar dat is echt zeer onwaarschijnlijk.' De KNMI-man komt 'conservatief geschat' uit op een wereldtemperatuur die 1,02 tot 1,05 graden hoger ligt dan het gemiddelde over de periode 1850-1900. Ten opzichte van de periode 1961-1990 ligt de temperatuur 0,73 graad hoger, aldus de WMO.

In een verklaring roept WMO-baas Jarraud op tot politieke actie, volgens het inmiddels vertrouwde refrein. 'De uitstoot van broeikasgassen, die klimaatverandering veroorzaken, kun je controleren. We hebben de kennis en we hebben de middelen om iets te doen. We hebben een keuze. Toekomstige generaties niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.