2013 is een miraculeus jaar voor de Nederlandse film

2013 is een miraculeus jaar voor de Nederlandse film. Er zijn flops, bezuinigingen en protesten, maar evenzoveel internationale successen, beloftevolle debuten en mooie arthouseproducties. Vanaf morgen staat het afgelopen filmjaar tien dagen in de schijnwerpers op het Nederlands Film Festival.

De Wederopstanding van een Klootzak met Jeroen Willems (links) en Yorick van Wageningen. Beeld Pief Weyman

Goed, die filmtop in Den Haag hielp dus geen zier. Of, zoals minister Bussemaker het verwoordde: 'Er is afgesproken dat er vervolggesprekken zullen komen.' Onderwijl bloedt de Nederlandse filmindustrie dood, zoals Anna Drijver onlangs weer waarschuwde namens de vereniging acteursbelangen. Want de Nederlandse producent, de een wat meer noodgedwongen dan de ander, zoekt zijn heil in het voormalig Oostblok, Zuid-Afrika en België, landen waar wel gunstige belastingregelingen bestaan die zijn toegesneden op filmproducties.

Dus worden oer-Hollandse films als Het Bombardement, De Heineken ontvoering en Kenau (in februari 2014 in première), of oer-Surinaamse als Hoe duur was de suiker, deels of goeddeels dáár gefilmd en nabewerkt, terwijl buitenlandse producenten omgekeerd wel uitkijken om hun euro's in Nederland te besteden.

Thijs Römer en Carce van Houten in Alles is familie. Beeld -

En dan moeten de echt zware tijden nog beginnen: vanwege de bezuinigingen zal het Filmfonds de komende jaren minder Nederlandse films financieren, met minder geld.

Maar zelfs als de boel onverhoopt totaal implodeert, er straks niet eens meer voldoende Nederlandse films zijn om al die Gouden Kalveren over te verdelen (21 stuks) en zelfs Barry Atsma klaagt over gebrek aan werk, dan nog is er dít Kalverenjaar reden tot vreugd.

Top publieksfilms (in bezoekcijfers):

Alles is familie (861.545)
Verliefd op Ibiza (714.944)
Spijt! (389.793)
De Marathon (342.339)
Alleen maar nette mensen (324.203)
Daglicht (242.083)

2013 was een mooi jaar voor de Nederlandse film, vol beloftevolle debuten en internationaal succes. Dat begon al in Rotterdam, waar in januari voor het eerst in lange tijd een Nederlandse film het festival mocht openen: De Wederopstanding van een Klootzak, van debutant Guido van Driel. Een andere debutant, Diederik Ebbinge, won op het IFFR de publieksprijs met Matterhorn. Berlijn volgde, waar Nanouk Leopolds literatuurverfilming Boven is het stil als een van de pareltjes van de editie werd beoordeeld, met veel lof voor het aandeel van hoofdrolspeler Jeroen Willems.

Marwan Kenzari in Wolf. Beeld Habbekrats

Dan Cannes, het mekka voor de artistieke film, waar de Gouden Palmcompetitie het al 38 jaar zonder Nederlandse inbreng meende af te kunnen. En er waren jaren bij, of zelfs decennia, waarin je dat de programmeurs nauwelijks kon aanrekenen. Het is de competitie of niks, liet producent Marc van Warmerdam de selectiecommissie weten bij het indienen van het door zijn broer geregisseerde Borgman. Misschien hielp dat, die mededeling dat een plek in een bijprogramma geweigerd zou worden. Prijzen bleven uit, maar de Nederlandse inzending werd gunstig beoordeeld, in het bijzonder door de Amerikaanse pers. Overzees wordt Borgman begin 2014 in de bioscoop uitgebracht en heeft de Amerikaanse distributeur Drafthouse (o.a. Rundskop) enige ervaring met het lobbyen voor een Oscarnominatie.

Jan Smit en Roos van Erkel in Het Bombardement. Beeld -

Ook de publieksfilm, in Nederland doorgaans stabieler dan de artistieke tak, beleefde een behoorlijk seizoen. Alles is familie was de best bezochte film van het jaar. Venijnige, soms een tikje confronterende humor van eigen bodem blijkt een wapen tegen het overstelpende buitenlandse aanbod, zo bewezen ook de komedies De Marathon en Alleen maar nette mensen. Maar de grootste winnaar is toch Johan Nijenhuis, die twaalf jaar na Costa! nogmaals toonde hoe je jongeren massaal naar de bioscoop lokt: met zon, zee, losbandige seks en Jan Kooijman. De regisseur bracht zijn zomerhit Verliefd op Ibiza midden in de winter uit, wat een gouden greep bleek.

Eén Kalf lijkt al vergeven: de postume bekroning van de eerste en laatste hoofdrol van Jeroen Willems, al is er met Marwan Kenzari (Wolf), Jan Bijvoet (Borgman) en Stefan de Walle (De Marathon) wel sprake van enige concurrentie. Utrecht staat dit jaar ook uitgebreid stil bij het heengaan van Sylvia Kristel, Nederlands succesvolste actrice over de grens, die bij haar leven nooit geëerd werd met een Kalf.

Top artistieke films (in bezoekcijfers):

Borgman (45.681 - draait nog)
Boven is het stil (45.000)
Matterhorn (15.162)
Het Meisje en de Dood (10.313)
De Ontmaagding van Eva van End (7.457)
De Wederopstanding van een Klootzak (6.317)

(Cijfers: Nederlandse Federatie voor Cinematografie)

Minder bekend, maar niet minder tragisch: de sumoworstelaar uit Ushi Must Marry overleed vorige maand aan een hartstilstand. Regisseur Paul Ruven liet weten dat Mark Sagato de komedie kort voor zijn dood zag en er blij mee was. 177.878 Nederlandse bioscoopbezoekers herinneren zich hoe de 200 kilo zware acteur de frêle Wendy van Dijk boven zijn blote blubberbuik tilde in het huwelijksbed, waarna hij haar in het Japans toevertrouwde dat hij 'eerst moest kakken'.

Het was een uitzonderlijk filmjaar.

Het jaar in quotes
'Het Bombardement ging over mijn scheiding', Ate de Jong analyseert zijn oeuvre, in de Volkskrant.

'Er staan meer grotemensendingen op het spel', Kim van Kooten benoemt de verschillen tussen Alles is liefde en Alles is familie, in het Parool.

'Ik heb hem te laat ontdekt', Nanouk Leopold over haar hoofdrolspeler Jeroen Willems, in de Volkskrant (Boven is het stil).

'Er ging iets mis toen ik zei dat hij niet zo moest mompelen', Guido van Driel over de frictie met zijn hoofdrolspeler Yorick van Wageningen, in NRC (De Wederopstanding van een Klootzak)

'Het grote probleem is dat Jim Bakkum, Jan Kooijman en Marly van der Velden helemaal naakt in beeld te zien zijn', Johan Nijenhuis maakt bekend - met enig gevoel voor pr - dat er beeld is ontvreemd op de set van Verliefd op Ibiza, in De Telegraaf.

'Het was de hel, gruwelijk. Ik dacht alleen nog maar aan salade. Ik ging van maar 36-38 naar maat 44, dat is psychologisch best zwaar. Als acteur kon ik er wel een soort prestige aan ontlenen, maar als ik in de spiegel keek, zag ik cellulitis op m'n buik. Cellulitis op mijn buik!' Immanuelle Grives over haar transformatie tot Vuijsjevrouw voor Alleen maar nette mensen, in de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden