Vijf vragen Depressie

20 procent van de Nederlanders krijgt er mee te maken – vijf vragen over depressie

Veel Nederlanders krijgen er mee te maken: een depressie. Wat is er aan te doen en werkt het? Vijf vragen over de aandoening, de aanpak en de rol van de zorgverzekeraars. 

Foto ANP

Wat is een depressie?

De meest voorkomende psychische ziekte maakt mensen zo extreem somber dat ze nauwelijks nog kunnen functioneren. Meer vrouwen dan mannen lijden eraan. Jaarlijks krijgt 5 procent van de Nederlanders ermee te maken. Een op de vijf heeft in zijn leven een depressie gehad. De helft van de patiënten herstelt binnen drie maanden, een vijfde kan er jarenlang last van hebben.

Wat is eraan te doen?

Bij lichte depressieklachten schakelt de huisarts vaak zijn praktijkondersteuner in. Patiënten met zwaardere en aanhoudende klachten verwijst hij door naar een therapeut voor bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie, een van de meest toegepaste behandelingen. De patiënt leert zijn negatieve gedachtepatroon te doorbreken. Daarbij krijgen patiënten antidepressiva voorgeschreven.

‘Je hebt als patiënt maar te hopen dat je je door een bepaalde behandeling beter gaat voelen’

Bart Groeneweg raakte in een zware depressie. ‘Ik kan het niet’, was zijn kerngedachte. Groeneweg knapte uiteindelijk op na veel behandelingen en therapeuten. Hij reageert als ervaringsdeskundige op de nieuwe werkwijze van Menzis.

Werkt het?

De combinatie van therapie en antidepressiva werkt het best, maar niet bij iedereen. Veel is nog onduidelijk bij de behandeling van depressies, en daar wringt de schoen. Volgens VU-hoogleraar klinische psychologie Pim Cuijpers, die al jaren onderzoek doet naar de effectiviteit van depressiebehandeling, is nauwelijks voorspelbaar of een patiënt opknapt door een behandeling.

Cognitieve gedragstherapie, interpersoonlijke therapie (gesprekken en oefeningen) en gedragsactiverende therapie (de patiënt leert situaties positiever te beleven) noemt Cuijpers als de meest effectieve behandelingen. ‘Dat betekent dat volgens grove cijfers ongeveer 60 procent van de mensen opknapt, terwijl ongeveer de helft van hen ook zonder therapie zou zijn opgeknapt.’

Wat willen de zorgverzekeraars?

Die zoeken naar manieren om de kosten van de gezondheidszorg te beheersen. Ze willen dat de doelmatigheid van de behandeling van depressie groter wordt en de kosten ervan dalen. Verzekeraar CZ onderzoekt het gebruik van antidepressiva en de duur van de behandelingen. Menzis gaat nu het effect van de behandeling belonen in plaats van te vergoeden op grond van het aantal behandelingen.

Menzis is zich ervan bewust dat er veel discussie is over de lastige meetbaarheid van de effectiviteit van de ggz. ‘Er kunnen allerlei redenen zijn dat iemand herstelt. Maar als je de resultaten op zo'n grote schaal vergelijkt, kun je wel degelijk verschillen meten, ondanks de variabelen die er zijn’, zegt Arnoud van der Geijs van Menzis. ‘We hopen ook dat de discussie over de eindigheid van de behandeling zo op gang komt. Therapeuten hebben soms moeite om een cliënt los te laten.’

De verzekeraar gaat erop letten dat het niet lonend wordt voor behandelaars om de lichte patiënten eruit te vissen: ‘Een verbetering in een groep met cliënten met zware problemen loont meer dan bij een relatief lichte groep’, zegt Van der Geijs.

Menzis zegt dat het nieuwe systeem in het belang is van de cliënt. ‘Die krijgt een hogere kwaliteit van zorg en meer inzicht in de kwaliteit van de zorgaanbieders.’

Zorgverzekeraar Menzis vergoedt behandeling depressies voortaan op basis van de resultaten

Zorgverzekeraar Menzis gaat de kosten voor de behandeling van depressies en angsten vergoeden op basis van de behaalde resultaten, en niet langer op grond van het aantal behandelingen. Deze drastische maatregel moet leiden tot een doeltreffender therapie en – op termijn – lagere kosten. De nieuwe aanpak oogst lof maar er klinkt ook felle kritiek.

Wat is de voornaamste kritiek?

VU-hoogleraar klinische psychologie Marcus Huibers snapt de problemen bij het vergoeden van depressiebehandelingen op grond van volume, maar is het oneens met de gekozen oplossing van Menzis. Volgens hem zal de druk op behandelaars om korter te behandelen nog steviger worden, terwijl het herstel bij sommige cliënten meer tijd kost.

Huibers zou liever zien dat zorgverzekeraars meer geld steken in onderzoek, om uiteindelijk de effectiviteit van de behandeling te kunnen verbeteren. Er wordt nu onderzocht hoe je van tevoren kunt bepalen welke behandeling per patiënt het meest effectief is; door bijvoorbeeld te kijken of hij erfelijk belast is met depressie of dat zijn somberheid het gevolg is van gebeurtenissen in zijn leven, en hoe zwaar zijn aandoening is. 

Ook vindt Huibers dat er strenger moet worden gecontroleerd of medici wel de behandelingen toepassen waarvan wetenschappelijk is bewezen dat ze effectief zijn. ‘Sommige instellingen en behandelaren geven therapie waarvan het effect minder of niet bewezen is. Omdat ze denken dat dat beter aansluit bij de patiënt of omdat ze er zelf in geloven.’

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.