2. De Ventouxval

Je moet van breinvariaties geen cultuurkloof maken.

De meer dan enthousiaste ontvangst onlangs in De Wereld Draait Door van Bert Wagendorps boek Ventoux, een ode aan de mannenvriendschap, dat meteen het Boek van de Maand werd, heeft behalve met de schoonheid van het werk zelf, nog met iets anders te maken: de herwaardering van het masculiene.


Wie twijfelt, vorige week zaterdag bepleitte historica Angela Crott openlijk een eerste 'masculinistische' golf op de opiniepagina's van de Volkskrant.


Al zijn de decennia van man bashing al lang voorbij, kennelijk heeft de door emancipatiedrift ingegeven Grote Afstraffing diepe wonden geslagen bij de man, op een plek waar de naar gelijkheid hunkerende vrouw hem niet per se wilde raken: in zijn hart of zelfs ziel. Zij wilde dat hij ophield de baas te zijn, op het werk en thuis, en van hem een partner maken, ook uit en thuis. Daartoe moest hij veranderen, want zij wilde niet alle macht hebben, zij wilde eerlijk delen. Zo begon het ook, met het harmonieuze Man-Vrouw-Maatschappij-model (MVM) van Joke Smit en Hedy d'Ancona uit 1968 - voordat het kwaaie feminisme opzette toen het besef doorbrak dat hij z'n boedel niet zomaar opgaf.


Zij wilde win-win, hij ervoer: lose, loser.


Want al ging meneer De Man de afgelopen decennia gewoon naar het voetbal (en kreeg hij steeds meer vrouwen zo gek mee te gaan of te kijken) en behield hij zijn overwicht in topfuncties en deed nog altijd minder in het huishouden, toch had hij, born tot win, het gevoel de verliezer te zijn. Omdat hij zomaar aan de foute kant van de geschiedenis was beland: hij bleek een dader. Hij was de vrouwonvriendelijke macher op de werkvloer, de tekortschietende vader, de niet-kok, de gevoelsarme echtgenoot, botte familiehork, oftewel: de Man die Faalde.


En dan is er Ventoux, een loflied op de man die trouw is, die zonder woorden begrijpt, liefheeft zonder geleuter, van concurrentie als spel houdt, die niets kwaad in de zin heeft maar gewoon Anders is, en ja hallo, mag dat ook?! Volkskrant-journalist Wagendorp hijst de man terug op het schild en slaat er tegelijk wat deuken uit. Zoals Crott dat onlangs deed met haar studie Jongens zijn 't, over de pedagogische Verelendung van de jongen in de afgelopen eeuw - die druktemaker, vechtersbaas, alles kapotmakende onderzoeker en slechts door een leger schooljuffen met ritalin te dimmen adhd'er.


Crott rehabiliteert de arme bengel die in een overgeverbaliseerde wereld van school en dienstensamenleving al jaren het onderspit delft, omdat hij niet zo goed is in reflecteren op zichzelf en het uiten van zijn gevoelens. En Wagendorp vult haar aan, in een essay diezelfde zaterdag in Volkskrant Magazine, waarin hij - voor het grotere onderlinge begrip - de mannenvriendschap probeert uit te leggen aan de vrouw.


De masculiene vriendschap is volgens Wagendorp 'in principe niet toegankelijk voor de vrouw', zit anders elkaar dan vrouwenvriendschappen door 'het anders in elkaar zitten' van de hersenen en z'n bijzondere magie kan worden doorbroken door de entree van 'een beeldschoon meisje'. Deze magische, masculiene, veel minder verbale vriendschap is volgens Wagendorp niet minder diepgaand dan die bij vrouwen, nee, 'mogelijk zelfs diepgaander'.


Behalve dat het wezen van de mannelijke vriendschap nog steeds in nevelen gehuld blijft, is dit helder: de jongens winnen van de meisjes.


Vooruit maar, want sinds het de jongens zijn die achterblijven met schoolprestaties en ook vrouwen goede banen hebben, heeft de man bijkans de status van maatschappelijk slachtoffer bereikt. Tijd om te vergeven en te vergeten en de nationale liefde voor alles wat zwak en weerloos is grootmoedig uit te venten. Oké, joh, jij je bijzondere vriendschap!


Zo kwaad is die man ook niet. Dat was goed te zien bij de net afgelopen tv-serie De allerslechtste echtgenoot van Nederland: op een hardnekkige halvegare na, stonden daar goedwillende kerels. Dat egocentrisme, wat lompe of juist klunzige, er zit geen boze opzet bij. Koken heeft niet iedere man geleerd zomin als elke man vanzelf snapt naast beroep en hobby iets bij te moeten dragen aan het grotere geheel - en van bier en voetbal moet je gewoon afblijven.


Wie met een begrijpend oog naar hem kijkt, ziet dat die carrière eigenlijk een spel is. Met andere mannen. Concurreren, aftroeven, macht verwerven, dat zit er nu eenmaal in. Luister maar naar Maxim Februari, voorheen Marjolein, die merkte dat hij in het transformatieproces van vrouw naar man dat ene nog moet leren: dat je je ruimte pákt in plaats van (vrouwelijk) opzij gaat.


Aftroeven doen 'gewone' jongens al vroeg, zie het opvoedtafereeltje dat historica Daniela Hooghiemstra opvoert in haar boek Leuk!: 'Mijn zoon van 7 vermoordt op zijn computer iedereen die hij tegenkomt. Brandschattend en moordend trekt hij door dorpen. Dat is bij die spelletjes heel gewoon. Dus vind je het dan gek, (dat) als hij aan mij vraagt of we vanavond 'tegen elkaar gaan kaasfonduen'(...).'


Het zal niet altijd makkelijk zijn geweest voor de man, toen het vrouwen lukte terrein te veroveren buitenshuis en hij moest veranderen, binnenshuis. Heerlijk dus, als er dan een vent is die de ram op de schouder in het zonnetje zet en 's mans eigenheid, zíjn anders-zijn eens positief presenteert. Altijd die vrouwen. Nu wij 'es.


Jammer dat het ook meteen misgaat, hij met zijn zelfverheffing en zij met haar begrip. Want in alle onschuld wordt een pact gesloten met wat inmiddels al fijn het 'hersenfundamentalisme' wordt genoemd en waarin het niet de verschillende lijven zijn, maar die 'anders georganiseerde' breinen die van mensen mannetjes en vrouwtjes maken. Klinkt gewichtig en, tja, er is dus niks tegen te doen. Met zulke simplificaties sluipt een neuro-naturevisie de maatschappij in die quasi-wetenschappelijk een eind maakt aan het vermoeiende gelijkheidstreven. Zij kan weer kwetteren op de Libelle Zomerweken en hij mag met z'n vrienden zwijgend uit vissen.


Sorry collega Wagendorp, op onze dorpsschool stonden wij kleutermeisjes begin jaren zestig gewoon bij de kleitafel, we voetbalden met de jongens op straat, en, mevrouw Crott, niet-werkende moeders zetten toen al de speurtochten in het bos uit en beschermden het kroost (de vaders waren immers op zakenreis) en zelf heb ik al vanaf mijn jeugd hechte, gemengde vriendschappen. Jongens en meisjes waren we - behoorlijk leuke.


Rehabilitatie van de mannelijkheid zou moeten voorkomen dat te veel jongens een adhd-label krijgen opgeplakt, zou een eind moeten maken aan breedsprakig competentie-onderwijs (slecht voor elke sekse) én meer vaders na de scheiding vader moeten laten zijn. Maar op de return of de holbewoner zit niemand te wachten. In sterk naar geslachtsrol gesegregeerde samenlevingen, niet zelden islamitische, zijn vrouwen, mannen en zeker de holebi's vaak niet erg happy. Waarom van breinvariaties dan toch weer cultuurkloven maken?


Als het peloton achter Crott-Wagendorp erop uit is na de moeizame, maar mooie beklimming van de Ventoux een domme afdaling te maken naar het Neanderthal, dan past het oud-Hollandse verwijt: ach man (v), ga toch fietsen.


Vervolg van pagina V3

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden