196 Gewone mensen en 45 vrouwen

Het 'Ten geleide' van het vijfde deel van het Biografisch Woordenboek van Nederland (Instituut voor Nederlandse Geschiedenis; fl 75,-) opent met een citaat van Leslie Stephen, de samensteller van het eerste Engelse Biografisch Woordenboek (en vader van Virginia Woolf): 'Ik geloof dat je nergens beter kunt grasduinen dan in een...

Dat is precies wat de redactie van het BWN voor ogen staat. 'Het BWN', schrijft ze, 'wil (. . .) niet alleen een naslagwerk, maar ook een leesboek zijn.' Daarom kun je onder het lemma 'Noordanus' niet alleen over de pedagogische opvattingen van de psychologe Mary Zeldenrust-Noordanus(1928-1984) lezen, maar ook hoe zij als vijftienjarige haar vader uit de handen van de Duitsers redde. Ga je op zoek naar de theorieën van de pedagoog Jan Gunning (1859-1951), dan lees je dat zijn vader bij de geboorte van zijn kind zo van diens uiterlijk schrok, dat hij riep: 'Wordt mij dat voor een zoon aangerekend!'

Deze anekdote laat meteen mooi zien hoe leven en werk met elkaar verweven zijn. Na het citaat van Gunning senior komt Gunning junior aan het woord. 'Gedurende het eerste levensjaar was ik dan ook een stumpertje', schreef hij in zijn autobiografie. 'Daarna is mijn constitutie (. . .) altijd een levend protest geweest tegen de meening, die aan vroeg-geborenen verminderde vitaliteit toeschrijft.' Gunning bleef zijn leven lang een tegenstander van dogma's en een groot liefhebber van relativerende opmerkingen: 'In de paedagogiek is altijd het omgekeerde ook waar', is een van zijn bemoedigende uitspraken.

Het leesplezier dat het BWN biedt, is dus niet vrijblijvend. Het zegt immers ook iets over de manier van denken van de auteurs. Dat blijkt ook uit de schijnbare irrelevantie van de faits divers die in het voorwoord zijn opgenomen. Van de 241 biografieën in dit vijfde deel, meldt de redactie, gaan er 45 over vrouwen. Dat is een vooruitgang in vergelijking met het vorige deel, waarin 21 vrouwen werden opgenomen. Kwestie van beter zoeken en 'minder platgetreden paden' inslaan, zoals de redactie schrijft. En van een omslag in het denken. Als bijzonderheid - jawel! - wordt genoemd dat in het vijfde deel van het BWN niet alleen vrouwelijke politici en wetenschappers, maar ook sociale hervormsters en feministes zijn opgenomen.

Die omslag in het denken heeft nog niet helemaal doorgezet. In de lijst van auteurs worden mannen alleen met hun titels en namen genoemd, dus zonder de toevoeging 'Dhr.'. Bij vrouwen staat echter ook 'Mw.' voor titel en naam. In de ogen van de redactie zijn mannen blijkbaar gewone mensen waarvan vrouwen nog steeds een beetje afwijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden