18. Madame Bovary, c'est nous

Terugkijkend op haar rubriek Lust & liefde in Volkskrant Magazinetot nu toe, kan Corine Koole maar één conclusie trekken: het aangezicht van hedendaags smachten & passie is opmerkelijk alledaags.

Er was een tijd, niet zo heel lang geleden, dat ik hartstocht en overspel associeerde met Anna Karenina en Madame Bovary, met jonge, te vroeg getrouwde vrouwen met lelieblanke schouders die hun vergissing pas inzien als ze oog in oog staan met een zelfbewuste charmeur in een pelsjas die het allemaal niet zo nauw neemt met de moraal. Ik dacht, naïef als het meisje uit de polder dat ik kennelijk altijd ben gebleven, dat overspel zich dan misschien niet exclusief, maar wel grotendeels afspeelde achter de grote ramen van villa's. In lommerrijke voorsteden, bij de gefortuneerde klasse. Vreemdgaan was in mijn ogen voorbehouden aan verveelde vrouwen die doordeweeks tennisten en sjansten met de tennisleraar.

Toen ik in 2010 mijn reis begon langs mannen en vrouwen met al dan niet verboden liefdes had ik geen vermoeden dat die zou voeren naar de plekken van mijn jeugd, naar galerijflats en doorzonwoningen. Naar mannen in Toyota's en Mazda's met buikjes en kalende achterhoofden. Naar vrouwen in praktische schoenen en jeans, en met een korte haardracht niet veel anders dan die van mijn tantes en moeder vroeger. De vrouwen dragen nauwelijks make-up, geen rokken, schenken koffie van Nespresso en zetten er een schaaltje koekjes naast.

Je herkent hen niet aan hun geloken ogen of opgewonden gezichten, noch aan de schaduwen van aangezette wimpers op hun wang, maar aan hun wollen vesten en aan de donsjassen aan de kapstok in de gang. Hun huizen zijn opgeruimd, hun aanrecht is schoon, en hun wc's zijn vol foto's, gedichten en spreuken, als kleine kathedralen.

Wacht u voor vrouwen en mannen rond de vijftig in stevige laaggehakte schoenen, want zij zijn de Anna Karenina's en de Madame Bovary's van de eenentwintigste eeuw. Ze zijn docent of projectleider, manager of zzp'er. Ze werken bij een bank of in de zorg of in het onderwijs. Mijn oude Volvo vindt hen blindelings. Eenmaal van de snelweg in Weert, Waddinxveen of Roosendaal, kriskrast hij ook zonder Tomtom als een paard in de buurt van de stal, doelgericht langs winkelcentra, en oude stadskernen en stopt in een straat met een naam als Pinkeltje of Violierdreef.

Ik woonde zelf van mijn zesde tot mijn twaalfde in een galerijflat in Gorkum, en elke keer weer kom ik thuis. Alleen weet ik nu wat ik toen niet kon weten. Dat hier de vrouwen en mannen wonen die 's avonds in het geheim brieven schrijven aan hun minnaars en minnaressen. Dat achter de voordeuren met zelfgekleide naambordjes niet alleen gegourmet wordt, maar vooral hartstochtelijk en onconventioneel en veel wordt liefgehad.

Een vrouw uit een portiekflat in Roermond laat zich met toestemming van haar echtgenoot op vrijdagavond folteren door haar vaste sm-partner, een gepensioneerde postbode uit een drive-in-woning in Amersfoort fantaseert over een jonge vrouw die iedere dag op hetzelfde uur haar hond uitlaat en schrijft haar uiteindelijk een Valentijnsbrief, een 39-jarige vrouw in een hoekhuis van geel baksteen in Deventer krijgt haar eerste orgasme met behulp van een elektrische tandenborstel.

Hier, tussen de plantsoenen en de rozenperken en niet in de Vinexwijk of in een oude binnenstad, wonen de verhalenvertellers van Lust& Liefde, de vrouwen die gebukt gaan onder het bedrog van hun echtgenoten, de mannen die heimelijk nog altijd van hun jeugdliefde houden en ter compensatie woeste seks hebben met een vrouw die ze in het winkelcentrum hebben ontmoet.

Roermond, Haarlem, Zutphen, Uden: iedere stad en zelfs ieder dorp heeft zijn eigen sodom en gomorra, in de vorm van zo'n jarenzeventigwijk, al is sodom en gomorra misschien niet de juiste benaming. De mannen en vrouwen die ik spreek zijn niet zondig, ze geven, vaak voor het eerst in hun leven, woorden aan hun liefde. Zij, die de buren van mijn moeder en ooms en tantes hadden kunnen zijn, vertellen zonder enige terughoudendheid over de ontgoocheling en de ontroering die hen tot hun eigen verbijstering overviel.

Met een zelfreflectie waarvoor Anna K. zich niet zou hoeven schamen, vertellen ze hoe het is om je zielerust te verliezen aan het dag en nacht wachten op het geluid van een sms. Die mobiele telefoon gaf trouwens een heel nieuwe dimensie aan het vreemdgaan.

Ik zou er een flink bedrag om willen verwedden dat overspel enorm is toegenomen sinds de uitvinding van mail en sms. In de stille hofjes - meer dan in de grachtengordel - trillen de iPhones en de blackberry's dat het een lieve lust is. Het zachte gezoem van verhitte toespelingen op heimelijke ontmoetingen. En niemand, en de bewoners zelf al helemaal niet, die zulk zinnelijk gedrag achter deze doorsnee gevels had verwacht.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden