167 duizend euro aan vrije dagen

De handdruktaks, de blijfbonus en een luxe hypotheekgarantie: zes opvallende vondsten uit het onderzoek van de Volkskrant naar de jaarverslagen van de AEX-bedrijven.

1. Crisstaks

Nieuw in de bestuurskamers van Nederlandse bedrijven: de crisistaks van 16 procent die bedrijven betalen over salarissen van boven de 150 duizend euro. De onwennigheid aan de vorig jaar ingevoerde maatregel is te zien in de jaarverslagen: zes bedrijven melden niet apart hoeveel deze heffing ze heeft gekost. Zeventien bedrijven doen dat wel en daaruit blijkt dat de topbestuurders samen 9.543.427 euro aan crisistaks bijdragen aan de schatkist. Akzo Nobel (1,4 miljoen), het Randstad (1,2) van Ben Noteboom, en Fugro (1) moeten voor hun bestuurders het meest afdragen aan de schatkist. Bij Akzo Nobel en Fugro heeft dat ook te maken met vertrekkende bestuursleden.


2. Gouden-handdruktaks

Naast de crisistaks is er ook de gouden-handdrukheffing van 30 procent op afscheidscadeaus van boven de 5 ton. Die levert de staat aardig wat op.


Ook al vertrok Hans Wijers na bijna tien jaar vrijwillig bij Akzo Nobel, hij kreeg los van zijn reguliere inkomen een jaarsalaris plus pensioenpremie mee. In totaal ontving Wijers ruim 1,8 miljoen euro. Zijn regeling is nog van voor de Code Tabaksblat, verdedigt het verfconcern zich, maar daarmee houdt de fiscus geen rekening: Akzo Nobel wordt aangeslagen voor zowel de crisistaks als de gouden-handdrukbelasting.


Dat is 276.976 euro crisistaks plus 414.330 euro handdrukheffing, samen 691.306 euro. Los van de 'gewone' 52 procent loonbelasting die Wijers moet betalen over de ruim 1,8 miljoen euro aan inkomsten. Wijers ontvangt uiteindelijk ruwweg 9 ton netto, eenzelfde bedrag is voor de fiscus. Die ook nog 691.306 euro aan extra heffingen van Akzo Nobel krijgt. Zo profiteert iedereen mee van het gouden gebaar.


Ook Fugro, dat Arnold Steenbakker (nog geen jaar in functie) bij zijn vertrek een jaarsalaris van bijna 6 ton meegaf en KPN (hetzelfde bedrag voor Baptiest Coopmans) krijgen een aanslag voor de handdrukheffing.


Die aanslag had voor KPN nog hoger kunnen zijn, maar de zelf opgestapte financieel bestuurder Carla Smits-Nusteling zag af van een gouden handdruk. Dat gold ook voor de met ruzie vertrokken Marie-Christine Lombard van TNT en Harry Koorstra van PostNL. Al kreeg de baas van de PostNL-baas nog wel een half jaar doorbetaald, plus 196 duizend euro in zijn pensioenpot, en leverde het uitbetalen van vrije dagen (!) hem nog eens 167 duizend euro op.


3. Aandelen

Steeds meer AEX-bedrijven willen dat de topbestuurders aandelen in het bedrijf kopen. De ondernemingen introduceren daarom een richtlijn voor bestuurders om een aandelenpakket in de 'eigen' onderneming op te bouwen, als percentage van hun basissalaris. Onder meer ASML, DSM en Philips hebben nu ook zo'n richtlijn, net als het Ahold van Dick Boer, wiens beloning deze week nog in het nieuws was door de staking bij Albert Heijn. Ahold en de anderen volgen het voorbeeld van Unilever, Shell, Reed Elsevier, Akzo Nobel en KPN. De gewenste omvang van het aandelenpakket verschilt wel per bedrijf.


4. Ingrijpen

Commissarissen maakten vorig jaar vaker gebruik van hun 'discretionaire bevoegdheid', jargon voor een ingreep in de beloning. Ze verlaagden de kortetermijnbonussen bij KPN, PostNL en Akzo Nobel. Zo kreeg Ton Büchner van Akzo Nobel minder bonus vanwege zijn langdurige ziekte. Bij KPN steeg de bonus van Eelco Blok. Gezien de malaise bij het bedrijf is dat merkwaardig, maar zonder ingrijpen was de stijging dus nog groter geweest. Bij Akzo Nobel en TNT werden ook bonussen opwaarts bijgesteld, voor de tijdelijke vervangers van Büchner en Lombard.


5. Blijfbonus

Nieuw in de Nederlandse bestuurskamers: de retentiebonus, ofwel een extraatje om de topman aan het bedrijf te binden. Jean-François van Boxmeer van Heineken kreeg als eerste zo'n 'aanblijfbonus'. De Belg ontving vorig jaar 1,5 miljoen extra om vier jaar bij te tekenen bij Heineken. De brouwer is dolblij is met z'n baas, vooral vanwege de overname van de Aziatische brouwer ABP. Voor die overname kreeg Van Boxmeer ook een bonus van 2,52 miljoen euro. De kans dat de aanblijfbonus een blijvertje wordt in de bestuurskamers, is klein. Aandeelhouders en beloningsdeskundigen zijn kritisch. Waarom niet gewoon een salarisverhoging (die Van Boxmeer overigens ook kreeg)? En zomaar 1,5 miljoen, niet gerelateerd aan een prestatie anders dan op je post blijven zitten, past ook niet in de polder. 'Je krijgt toch gewoon salaris? Daar zit ook retentie in', zegt directeur Jan Maarten Slagter van de beleggersvereniging VEB. 'Waarom dan een extraatje om te blijven zitten?'


6. Luxe NHG

Een soort luxe nationale hypotheekgarantie: bij zijn komst naar Nederland liet Malcolm Brinded vastleggen dat Shell zou betalen als zijn woning in Wassenaar, in 2002 gekocht voor 3,4 miljoen euro, minder waard zou worden. Bij zijn terugkeer naar Groot-Brittannië vorig jaar bleek de villa nog maar 2,4 miljoen waard. De Britse bestuurder kreeg het verschil netto bijgepast, waardoor Shell hem bruto 2.067.248 euro moest betalen. Brinded hield netto 992.199 over en betaalde Shell ruim 4,4 miljoen voor een huis van 2,4 miljoen. Tijd voor een scheefwonersheffing? 'Ergerlijk, dit soort dingen' , zegt VEB-directeur Slagter. 'Het is de trukendoos. Dat moet je niet willen.'


Het salarisonderzoek is gebaseerd op de jaarverslagen van de AEX-bedrijven. Het werd uitgevoerd door Jeroen Steinfort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden