'14-18': de totale musical

'14-18' is doorgedrongen in het Belgische theater. Door de verrijdbare tribune is het alsof het publiek zelf aan het front zit.

MECHELEN - Het podium is zo groot dat de stagemanagers zich met een step verplaatsen en de cast zo omvangrijk dat er een heel dorp voor is gebouwd. De regisseur staat zo ver van zijn acteurs dat hij zijn aanwijzingen door een luidspreker geeft en de rij computers en mengpanelen is zo lang dat de technici zich grappend vergelijken met de controlekamer tijdens een maanlanding.


Zondag is in de Mechelse Nekkerhal de première van 14-18, een musical over de Eerste Wereldoorlog, die nadrukkelijk als 'spektakel-musical' wordt gelanceerd. Alles aan de musical is mega: een speelvlak zo groot als twee voetbalvelden, een verrijdbare tribune met 1.800 zitplaatsen, automatisch bewegende decorstukken en 130 acteurs, plus paarden, auto's en ontploffingen.


De oorlogsmusical brengt het verhaal van vier boezemvrienden - Jan, Kamiel, Fons en Albert - die naar het Belgische front moeten en elk op hun eigen manier proberen te overleven. Het is uitdrukkelijk geen geschiedenisles, maar een menselijk verhaal, met veel drama en natuurlijk romantiek, tegen de achtergrond van een zwarte bladzijde uit de geschiedenis.


De oorlog is tegenwoordig een populair onderwerp voor theaterspektakels. In Nederland begon het in 2010 met Soldaat van Oranje en vanaf volgende maand is er ook Anne, gebaseerd op het dagboek van Anne Frank. 'Soldaat van Oranje is al indrukwekkend, maar dit is nog veel groter', verzekert de Nederlandse pr-man van 14-18. Dit is de overtreffende trap van theater.''


In de evenementenhal wordt het spectaculaire meteen duidelijk. Dankzij een ingenieus systeem kunnen de decorstukken alle kanten op. Terwijl het decor rijdt, repeteren de acteurs, onder wie Louis Talpe (GTST) en Free Souffriau (Mega Mindy), net een gevoelige scène. Een soldatenliefje zit treurend onder een boom op het dorpsplein. Het publiek zit er bijna naast.


Plotseling is er het geluid van overvliegende bommenwerpers, de jonge vrouw vlucht in paniek weg. Ook de tribune trekt zich ijlings terug, terwijl vlak ervoor bommen ontploffen, soldaten met brancards komen aanrennen en ambulances heen en weer rijden. In een oogwenk is het dorpsplein verdwenen en staat er een legerkampement met veldhospitaal. De geur van kruitdamp waait over de tribune.


Zelfs de grootste musicalhater moet hiervan onder de indruk raken. Door de verrijdbare tribune en het bewegende decor is het mogelijk steeds van scène te switchen. Van een close-up voor een intiem moment naar een long shot voor de epische veldslagen. Van dorpsplein naar veldhospitaal en van loopgraaf terug naar dorpsplein. 'Alsof je live naar een film kijkt', zegt regisseur Frank Van Laecke.


Vooral de bewegende decorstukken zijn indrukwekkend. Ze schuiven vrij over het speelvlak, alsof het levende wezens zijn. Een verwoest woonhuis - 8 meter hoog en 4,6 ton zwaar - verschijnt nu eens links, dan weer rechts op het toneel. 'Alle bewegingen zijn in de computer geprogammeerd en lopen synchroon met de muziek', zegt Van Laecke. 'Alsof de decorstukken een choreografie uitvoeren.'


Het systeem, dat met laserstralen en reflectoren werkt, werd begin deze eeuw ontwikkeld in Zweden. Het werd al eerder gebruikt op het Eurosongfestival in Moskou, maar werd in België verder ontwikkeld. Daarmee tikte het kostenplaatje van 14-18 wel flink aan. De productie uit de stal van Studio 100, bekend van Samson, K3 en Mega Mindy , kost 9 miljoen euro.


Van Laecke, die bij Studio 100 begon als regisseur van kerstshows, werkte drie jaar aan de musical, samen met componist Dirk Brossé en de Nederlandse tekstschrijver Allard Blom. Met hen maakte hij eerder een musical over de sociale voorvechter Daens. 'Maar dit is veel complexer', zegt hij. 'Het bewegend decor, het vuurwerk, de cast, de paarden.'


De acteurs moeten gigantische afstanden afleggen. Als ze links het toneel afgaan en rechts weer opkomen, moeten ze bijna 500 meter lopen. Tijdens een van de schaarse pauzes wringen de tientallen figuranten het zweet uit hun soldatenuniform.


Tegelijk moeten ze opletten voor het schuivende decor en mogen ze niets op het podium laten liggen. Eén kogeltje uit een geweer zou de bewegende decorstukken van hun route kunnen brengen.


Blijft de vraag of het gepast is om de gruwelen van de Eerste Wereldoorlog tot een 'spektakel-musical' te verwerken. Van Laecke, wiens overgrootouders zwaar getroffen werden in de oorlog, twijfelt geen moment. 'Spektakel is de vorm', zegt hij. 'Het effect is nooit het uitgangspunt, het staat altijd ten dienste van de personages en van het verhaal.'


14-18. Vanaf zondag 20 april (première) in de Nekkerhal in Mechelen. Info: 14-18.nu

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden