NieuwsIdlib-crisis

13 duizend migranten verzameld aan Turks-Griekse grens, meldt VN

Vluchtelingen aan de Grieks-Turkse grensBeeld Nicola Zolin

Nu de situatie in het noordwesten van Syrië gierend uit de hand loopt, zegt Turkije de vele vluchtelingen in zijn land die naar de EU willen doorreizen niet langer tegen te houden. Volgens de VN hebben 13 duizend migranten zich verzameld aan de Turks-Griekse grens.

Volgens de Turkse president Erdogan zijn het afgelopen etmaal al 18 duizend vluchtelingen de grens met Europa overgestoken, maar de  vraag is vooralsnog of dat werkelijk het geval is.

De Griekse autoriteiten meldden zaterdagochtend na een crisisvergadering onder leiding van premier Mitsotakis dat aan de grens met Turkije vierduizend illegale grensoverschrijdingen zijn afgewend. ‘We hebben standgehouden en onze grenzen, die ook EU-grenzen zijn, beschermd’, aldus een woordvoerder van de Griekse regering. 

Volgens de Griekse grenspolitie zijn zaterdag ten minste 66 personen gearresteerd die vanuit Turkije illegaal de grens waren overgestoken. Zij maakten deel uit van een grote groep vluchtelingen die massaal de EU binnen probeerde te komen; het ging volgens de Griekse autoriteiten om een georganiseerde poging de Turks-Griekse grens over te steken.

Een traangasgranaat van de oproerpolitieBeeld Nicola Zolin

Crisis in Noord-Syrië

De crisis in de Syrische provincie Idlib dreigt grote internationale repercussies te krijgen, na het Syrische bombardement waarbij donderdag 33 Turkse militairen omkwamen. Turkije is nu min of meer in oorlog met Syrië, Ankara ligt op ramkoers met Moskou en een nieuwe vluchtelingenstroom naar Europa dreigt doordat Turkije zegt de Syriërs aan de grens niet langer te zullen tegenhouden.

Navo-lid Turkije keert zich weer tot het Westen, nu de situatie in het noordwesten van Syrië totaal uit de hand loopt en een confrontatie dreigt met Rusland, zelfs militair. President Recep Tayyip Erdogan vroeg vrijdag zijn Amerikaanse collega Donald Trump telefonisch om ‘daadwerkelijke’ steun. De Veiligheidsraad van de VN kwam in spoedzitting bijeen.

Turkse woordvoerders riepen ook de Europese landen op hun verantwoordelijk te nemen in de Idlib-crisis. Ongetwijfeld om de druk op de Europese Unie te vergroten en zo steun af te dwingen voor Turkije in bange dagen, werd het bericht de wereld in gestuurd dat Turkije niet langer Syrische vluchtelingen zal tegenhouden aan de grens met Griekenland en Bulgarije. Erdogan had al diverse malen gedreigde ‘de poorten naar Europa te openen’ als de EU Turkije niet tegemoet komt en zaterdag meldde hij dat op één dag al 18 duizend vluchtelingen de grens met Europa waren overgestoken. 

Op de bus

Turkije heeft echter geen officiële mededelingen gedaan over wijzigingen van zijn migrantenbeleid, zegt Peter Stano, woordvoerder van de Europese Unie. De EU onderneemt geen actie tot er meer duidelijkheid is over een nieuwe migrantenstroom vanuit Turkije. 

Nadat pers­bureau Reuters donderdag ‘van een Turkse official’ te horen had gekregen dat ‘alle vluchtelingen, inclusief Syriërs’ niet langer zouden worden tegengehouden, besloten enkele honderden vluchtelingen in Istanbul daarop de kans te wagen. Ze stapten op de bus naar de grensplaats Edirne, op het drielandenpunt met Griekenland en Bulgarije. Anderen kwamen lopend aan. Bij de grensposten werden ze inderdaad doorgelaten door de Turkse politie, maar ze kwamen niet verder dan het niemandsland tussen Turkije en de EU.

De grenswachten aan de Bulgaarse en Griekse kant lieten niemand door. Bulgarije en Griekenland hebben de controles aan de grens met Turkije vrijdag flink aangescherpt. ‘Wij hebben informatie dat er een grote groep onderweg is naar de grenzen’, zei de Bulgaarse premier Boyko Borissov. ‘We hebben de controles opgevoerd tot het maximale niveau.’ Ook het coronavirus speelt daarbij een rol.

Verslaggevers van de internationale persbureaus zagen vrijdagmiddag honderden vluchtelingen aankomen bij Edirne, sommigen met kinderen. Enkelen droegen mondkapjes tegen het coronavirus. Naast Syriërs waren er vluchtelingen uit Iran, Irak, Pakistan en Marokko.

‘Er is geen werk in Turkije’, zei de 25-jarige Syriër Muhammed Abdullah tegen persbureau Reuters. ‘Turkije is niet leuk, Europa is leuker.’ Hij zei uiteindelijk naar Duitsland te willen.

Humanitaire crisis

Al vóór donderdag diende zich een climax aan in de humanitaire en militaire crisis rond de provincie Idlib, het laatste rebellenbolwerk in Syrië. Turkije had de Syrische regering een ultimatum gesteld. Als het Syrische leger zich niet voor vandaag zou hebben teruggetrokken achter de in 2017 afgesproken bestandslijn, zou het Turkse leger de Syriërs met grof geweld terugjagen.

Al voor het aflopen van het ultimatum kwam de situatie echter al tot een kookpunt, doordat bij een bombardement door de Syrische luchtmacht donderdag 33 Turkse militairen omkwamen. Russische militaire woordvoerders zeiden niets van de aanval te hebben geweten, maar ze zeiden ook dat de Turkse soldaten helemaal niet in het gebied hadden mogen zijn.

President Erdogan riep ’s nachts een zes uur durende spoedzitting van zijn regering bijeen. Vrijdag werden uit wraak meteen al Syrische militaire doelen door de Turken bestookt, vanuit Turkije zowel als vanuit Idlib, waar duizenden Turkse troepen gestationeerd zijn.

Navo bijeen

Vrijdag kwam de Navo op verzoek van Turkije bijeen in Brussel. Secretaris-generaal Jens Stoltenberg zei na afloop dat de Navo-lidstaten ‘volledig solidair’ zijn met Turkije, en Syrië en Rusland oproepen hun offensief in Syrië te staken. ‘Deze gevaarlijke situatie moet direct worden gedeëscaleerd’, zei hij.

Turkije had om het beraad gevraagd op grond van artikel 4 in het Navo-verdrag, dat kan worden ingeroepen als een lidstaat vindt dat zijn veiligheid wordt bedreigd.

De alliantie houdt de situatie in de gaten vanuit de lucht, met Awacs-vliegtuigen. De lidstaten bekijken wat ze verder kunnen doen om Turkije te steunen, zei Stoltenberg.

Ook van Amerikaanse kant werd Turkije gesteund, althans verbaal. ‘Dit is een nieuwe ontwikkeling’, zei de VS-ambassadeur bij de Navo Kay Bailey Hutchison. ‘Ons bondgenootschap is met Turkije. We staan aan dezelfde kant, vooral inzake Syrië.’

De VS zullen de huidige crisis vermoedelijk aangrijpen om de betrekkingen met Turkije, die op een laag pitje waren komen te staan, te verbeteren en vooral om te pogen Ankara los te weken van Moskou. De afgelopen drie jaar had president Erdogan toenadering gezocht tot zijn Russische collega Poetin. Ook de resultaten daarvan lopen door de escalatie rond Idlib gevaar.

Bij het Russische consulaat in Istanbul werd vrijdagmorgen geprotesteerd door een kleine menigte Turken. ’s Middags echter was rond het consulaat aan Istiklal, de drukste winkelstraat van Istanbul, alleen nog winkelend publiek te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden