1. De kunstrechercheur moet terug

Diefstal, heling en vervalsingen horen bij de de kunstwereld. Musea en politie gaan hun krachten bundelen.

Dat kunstwerken worden gestolen, vervalst of omgesmolten is iets van alle tijden. Wel nieuw is dat het afgelopen jaar de opsporing van geroofde en vervalste kunst, de berechting van kunstcriminelen en de beveiliging van musea meer aandacht hebben gekregen. Gelukkig maar, zou je zeggen. Het werd hoog tijd.


Neem de nieuwe website ter opsporing van vervalst werk van kunstenaars als Alberto Giacometti, Alexander Calder en Yves Klein. Of het feit dat het Openbaar Ministerie in hoger beroep gaat tegen het vonnis in de zaak-Noortman. Volgens het OM kregen de verdachten van heling van schilderijen uit de galerie van Robert Noortman, in 1987, een te lage straf. Dat moet over, vindt justitie nu.


Groot nieuws dit jaar was natuurlijk de spectaculaire roof uit de Rotterdamse Kunsthal. Daar werden op de vroege ochtend van 16 oktober zeven schilderijen en tekeningen van onder anderen Picasso, Monet en Matisse gestolen. Kort daarop bleek dat door het inbraak- of brandalarm de buitendeuren automatisch werden ontgrendeld. Het was een mooie meevaller voor de inbrekers. De Kunsthal heeft het vergrendelingssysteem aangepast. Net als elk ander museum, waarschijnlijk. Hoewel je dat nooit hoort. Maar het kan natuurlijk altijd beter.


Het aanpassen van de beveiliging sluit aan op het voornemen van de Nederlandse politie de opsporing van gestolen kunstwerken eindelijk weer eens serieus neemt. Onlangs werd bekend dat de nationale politie, in het nieuwe jaar, per regio een eigen kunstexpert krijgt. Daarnaast bouwt het Korps Landelijke Politiediensten aan een afdeling kunst- en antiekcriminaliteit. Ook dat werd hoog tijd. Sinds 2002 had Nederland, op een enkel initiatief na, geen 'kunstpolitie' meer. Reden waarom ons land al jaren gold als een vrijstaat voor kunstmisdaden. Nu worden de contacten tussen de kunst- en antiekwereld en de politie nauwer aangehaald. Zoals een kunsthandelaar zei: 'Het is belangrijk een aanspreekpunt te hebben bij de politie, iemand die je ook 's avonds en in het weekend kunt bellen.' Aan zo iemand ontbrak het blijkbaar.


Ander heuglijk nieuws uit 2012: de training, door het Rijksmuseum en Van Gogh Museum, van een peloton nieuwe bewakers. Die moeten alerter zijn, extroverter, maar ook gedwee op hun stoel kunnen zitten. Met de ogen open, dat wel. Want opsporen van geroofde kunst is één; het bewaken van kunst, ontmoedigen van potentiele inbrekers en preventief ingrijpen, dat is twéé. Dieven zijn net gewone bezoekers, maar dan met andere bedoelingen. Ze komen kijken, taxeren de waarde van wat er aan de muur hangt en komen daarna nog eens terug. Meestal na sluitings-uur. Zoiets kan je beter voorkomen.


Niet dat het museum een gevangenis mag worden, is het algemene idee. Maximale zichtbaarheid van de kunstwerken en een evenredige toegankelijkheid voor het publiek - ieder museum zal het nastreven. Wat wil zeggen: de kostbaarheden moeten zo zichtbaar mogelijk worden gepresenteerd (zoals door de glazen pui van de Kunsthal). En de toegangsdeuren moeten makkelijk open en dicht kunnen, ook bij een plots brandalarm. Begrijpelijk. Tegelijk staan die maximale zichtbaarheid en toegankelijkheid haaks op die andere eis aan musea: de optimale beveiliging van datgene waar iedereen op af komt, de peperdure kunstwerken.


Want of het nu om kunsthelers gaat, koperdieven of vervalsers - alles draait uiteindelijk om harde valuta. Poen. Om losgeld, de prijs van edelmetaal, veel geld verdiend met dure nepbeelden. Dieven hebben meestal geen idee wat ze aan artistieke waarde in hun rugzak meenemen, terwijl dát nu juist het belangrijkste is. Dat het 'weerloze' werken zijn, met een doorgaans grote kunsthistorische betekenis, die worden ontvreemd en omgesmolten. Je zou het zelf wel eens vergeten als je de prijzen hoort die er op de veiling voor worden betaald.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden